Luật Địa chất và Tài nguyên khoáng sản: Tăng cường hiệu quả, hiệu lực trong quản lý nhà nước về địa chất, khoáng sản

Nhiều vướng mắc, bất cập trong thực thi Luật Khoáng sản 

Theo Bộ Tài nguyên và Môi trường - cơ quan chủ trì xây dựng Dự án Luật Địa chất và Tài nguyên khoáng sản, trong bối cảnh tình hình đất nước đã có nhiều chuyển biến lớn về kinh tế - xã hội, đặc biệt, các đường lối, chủ trương chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước về công tác quản lý và hoạt động của ngành địa chất, khoáng sản, công nghiệp khai khoáng đã từng bước được cụ thể hóa, trong đó nội dung cơ bản là bảo đảm thực hiện nguồn thu ngân sách Nhà nước từ khoáng sản. 

Trong khi đó, Luật Khoáng sản năm 2010 được Quốc hội khóa XII thông qua ngày 17/11/2010, có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2011, nhiều chế định pháp lý của Luật Khoáng sản không còn phù hợp với thực tế; một số quan hệ mới trong hoạt động khoáng sản phát sinh trong thực tiễn cần phải được bổ sung, điều chỉnh cho phù hợp. Cụ thể:

Một là, kể từ năm 2010 đến nay, trên tinh thần Nghị quyết số 02/NQ-TW ngày 25/4/2011 của Bộ Chính trị khóa XI về định hướng chiến lược khoáng sản và công nghiệp khai khoáng đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030, Quốc hội đã ban hành Luật Khoáng sản 2010...

Tại Điều 53 Hiến pháp 2013 quy định: "Đất đai, tài nguyên nước, tài nguyên khoáng sản, nguồn lợi ở vùng biển, vùng trời, tài nguyên thiên nhiên khác và các tài sản do Nhà nước đầu tư, quản lý là tài sản công thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản lý". Sự phát triển, bổ sung "tài nguyên khoáng sản", "tài nguyên thiên nhiên" trong Hiến pháp 2013 đặt ra yêu cầu phải tiếp tục hoàn thiện các quy định của Luật Khoáng sản 2010 theo hướng đảm bảo thực hiện các quyền, nghĩa vụ của tổ chức, cá nhân trong lĩnh vực địa chất và khoáng sản trên thực tế, tăng cường tính thống nhất và đồng bộ với hệ thống pháp luật hiện hành.

luat dia chat va tai nguyen khoang san tang cuong hieu qua hieu luc trong quan ly nha nuoc ve dia chat khoang san hinh 1

Còn nhiều vướng mắc, bất cập trong thực thi Luật Khoáng sản.

Hai là, sau hơn 10 năm thi hành Luật Khoáng sản, công tác điều tra cơ bản địa chất về khoáng sản đã đạt được nhiều thành tựu nhất định, góp phần quan trọng trong việc định hướng cho quy hoạch thăm dò, khai thác và chế biến khoáng sản đóng góp cho sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Tuy nhiên chưa có cơ chế quản lý Nhà nước về tài nguyên địa chất để đảm bảo tài nguyên địa chất, khoáng sản được quản lý tập trung, thống nhất. Điều tra cơ bản địa chất, điều tra cơ bản địa chất về khoáng sản chưa đảm bảo tính toàn diện để đánh giá đầy đủ tài nguyên địa chất, khoáng sản và điều kiện địa chất khác đóng góp cho sự phát triển kinh tế xã hội quốc gia.

Trong những năm qua, công tác tuyên truyền phổ biến pháp luật còn hạn chế nên nhận thức về vai trò, vị trí của ngành Địa chất trong sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội đất nước còn chưa đầy đủ, chưa tương xứng với những đóng góp của ngành Địa chất thời gian qua.

Cơ sở dữ liệu, thông tin điều tra cơ bản địa chất không thể thiếu để quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội và các ngành kinh tế khác. Tuy nhiên, do công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức về vai trò, vị trí của ngành Địa chất còn hạn chế nên những đóng góp to lớn của ngành cho sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội trong thời gia qua chưa được ghi nhận và đánh giá đầy đủ.

Ba là, sau hơn 10 năm thi hành Luật Khoáng sản, ý thức của tổ chức, cá nhân khai thác khoáng sản được nâng cao thông qua việc áp dụng kỹ thuật, công nghệ cao để thu hồi tối đa khoáng sản, giảm thiểu những tác động xấu đến môi trường. Tuy nhiên, nội tại các quy định của Luật Khoáng sản hiện hành đã bộc lộ nhiều vướng mắc, bất cập trong thực thi, gây khó khăn cho tổ chức, cá nhân sử dụng thông tin về khoáng sản, khai thác khoáng sản, giảm hiệu lực, hiệu quả trong công tác quản lý nhà nước về khoáng sản.

Cụ thể: Nguồn thu ngân sách nhà nước từ khoáng sản chưa được quy định đầy đủ; một số thiệt hại liên quan đến công tác đấu giá quyền khai thác khoáng sản, tiền cấp quyền khai thác khoáng sản chưa được lượng hóa dẫn đến việc còn gặp nhiều khó khăn, vướng mắc.

Theo quy định của Luật Khoáng sản thì đối với một số mỏ đã cấp phép từ những năm trước khi có Pháp lệnh về Tài nguyên khoáng sản năm 1989 đến nay vẫn còn hiệu lực, tuy nhiên các thông số ghi trên giấy phép khai thác (đăng ký mỏ) không rõ ràng dẫn đến việc chấp hành của nhiều tổ chức, cá nhân còn nhiều bất cập.

Trình tự, thủ tục liên quan đến việc cấp lại giấy phép khai thác khoáng sản theo quy định hiện hành còn rườm rà, tốn nhiều thời gian của các cơ quan nhà nước có thẩm quyền và tổ chức, cá nhân đang sở hữu giấy phép. Trình tự, thủ tục, thành phần hồ sơ cấp phép hoạt động khoáng sản còn phức tạp, mất nhiều thời gian để thực thiện, trong khi đó chưa có quy định riêng biệt về trình tự, thủ tục, thành phần hồ sơ cấp phép hoạt động khoáng sản đối với từng nhóm, loại khoáng sản, tổ chức, cá nhân được cấp phép cho phù hợp…

Cùng với đó, một số Luật mới được ban hành như Luật Quy hoạch, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 37 Luật có liên quan đến quy hoạch…, một số Luật được sửa đổi, bổ sung hoặc thay thế như Luật Bảo vệ Môi trường, Luật Đầu tư… thì Luật Khoáng sản vẫn chưa được điều chỉnh, bổ sung cho phù hợp và đồng bộ thống nhất giữa các Luật. Do đó Luật Khoáng sản 2010 có những nội dung bất cập, không đáp ứng được yêu cầu thực tiễn, nên cần phải được sửa đổi.

Tăng cường hiệu quả, hiệu lực trong quản lý nhà nước về địa chất, khoáng sản

Xuất phát từ thực tiễn quản lý, thực trạng thi hành pháp luật và tình hình hiện nay, Bộ Tài nguyên và Môi trường cho rằng, việc sửa đổi, bổ sung Luật Khoáng sản năm 2010 là cần thiết, nhằm tăng cường hiệu quả, hiệu lực trong quản lý nhà nước về địa chất, khoáng sản.

Việc xây dựng Luật phải thực hiện đầy đủ các quan điểm chỉ đạo của Nghị quyết số 10-NQ/TW của Bộ Chính trị đối với tài nguyên địa chất, khoáng sản. Trong đó, tài nguyên khoáng sản là “tài sản công” thuộc sở hữu toàn dân và do Nhà nước thống nhất quản lý; việc khai thác sử dụng tài nguyên khoáng sản phải theo quy định về quản lý, sử dụng tài sản công và phải được quản lý, bảo vệ, khai thác, sử dụng hợp lý, tiết kiệm và có hiệu quả, đáp ứng nhu cầu trước mắt và lâu dài.

Về phạm vi điều chỉnh, Luật khoáng sản (sửa đổi) quy định về điều tra cơ bản địa chất, điều tra cơ bản địa chất về tài nguyên khoáng sản; bảo vệ tài nguyên địa chất, khoáng sản chưa khai thác; thăm dò, khai thác khoáng sản; quản lý nhà nước về địa chất, khoáng sản trên lãnh thổ Việt Nam. Khoáng sản là dầu khí; khoáng sản là nước thiên nhiên không phải là nước khoáng, nước nóng thiên nhiên không thuộc phạm vi điều chỉnh của Luật này.

Liên quan đến tài chính về địa chất, khoáng sản, theo dự thảo Tờ trình, mục tiêu của chính sách nhằm quy định rõ trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân khai thác, sử dụng thông tin dữ liệu địa chất phục vụ phát triển kinh tế - xã hội và các ngành kinh tế để phát huy nguồn lực tài chính để tạo nguồn tái đầu tư cho công tác điều tra cơ bản địa chất, điều tra cơ bản địa chất về tài nguyên khoáng sản.

Xác định tài chính về địa chất đảm bảo tính khả thi của Luật, phù hợp với trình độ phát triển kinh tế - xã hội, khả năng ngân sách Nhà nước, sự cân đối hài hòa giữa lợi ích của tổ chức, cá nhân và lợi ích của Nhà nước.

Bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, đồng thời, bảo đảm phù hợp với sự phát triển kinh tế - xã hội, tiến trình cải cách dịch vụ công và sự ổn định hoạt động của bộ máy Nhà nước, hướng tới mục tiêu phòng ngừa các hành vi vi phạm pháp luật của tổ chức, cá nhân, giảm thu ngân sách Nhà nước.

Thống nhất quản lý, nâng cao chất lượng công tác tính, thu tiền cấp quyền khai thác khoáng sản

Phân định rõ phạm vi, trách nhiệm của các cấp, các ngành và tạo khung pháp lý cơ bản để các cơ quan quản lý Nhà nước hướng dẫn, kiểm tra và thực thi đầy đủ các quy định pháp luật về việc chấp hành nghĩa vụ nộp tiền cấp quyền khai thác khoáng sản của các tổ chức, cá nhân được phép khai thác khoáng sản.

Phù hợp với yêu cầu cải cách hành chính, giảm thiểu tối đa các nội dung cần hướng dẫn thực hiện sau khi ban hành Luật Khoáng sản (sửa đổi); trình tự thủ tục rút gọn, nhanh chóng tạo thuận lợi trong thực hiện.

Đơn giản hóa các thủ tục hành chính trong từng giai đoạn từ lập kế hoạch đấu giá, xây dựng hồ sơ mời đấu giá, lựa chọn tổ chức, cá nhân đủ điều kiện tham gia đấu giá, tổ chức phiên đấu giá và phê duyệt kết quả trúng đấu giá. 

Đồng thời, hoàn thiện hơn nữa quy trình tổ chức “đấu giá quyền khai thác khoáng sản” chung trên toàn quốc, tuân thủ Luật Đấu giá tài sản, tuy nhiên, phải có đề xuất, phương án “đặc thù” cho tài sản là “quyền khai thác khoáng sản”.

Theo thống kê, tính đến đầu năm 2021, cả nước có 3.679 khu vực được hơn 3.300 tổ chức, cá nhân đang khai thác với gần 50 loại khoáng sản khác nhau trên phạm vi cả nước, tập trung vào các loại khoáng sản như đá, sét, cát, sỏi làm vật liệu xây dựng thông thường, than, đá vôi, đá sét làm nguyên liệu xi măng, đá hoa trắng, đá ốp lát… Trong đó, có gần 3.000 khu vực khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường phần lớn ở quy mô nhỏ và trên 500 khu vực khai thác khoáng sản quy mô công nghiệp đang hoạt động thăm dò, khai thác khoáng sản theo 8.082 giấy phép (3.182 giấy phép thăm dò và 4.900 giấy phép khai thác khoáng sản) do cơ quan Trung ương và các địa phương cấp phép.

PV

Xem thêm

Hội nghị Tổ chức Thành viên năm 2026 của NAPAS

Hội nghị Tổ chức Thành viên năm 2026 của NAPAS

Trong hai ngày 12-13/11/2026 tại tỉnh Khánh Hòa, Công ty Cổ phần Thanh toán Quốc gia Việt Nam (NAPAS) đã tổ chức thành công Hội nghị Tổ chức Thành viên năm 2026. Đây là sự kiện thường niên nhằm tổng kết những kết quả phối hợp của NAPAS và các Tổ chức Thành viên (TCTV) trong năm 2026, đồng thời chia sẻ định hướng phát triển trong thời gian tới. Hội nghị cũng là dịp để NAPAS tri ân những đóng góp của các TCTV vào sự phát triển của hệ thống.

Lễ hội Bia Hà Nội 2026: Hành trình nâng tầm di sản văn hóa Thủ đô tại “tọa độ” mới Trường đua F1

Lễ hội Bia Hà Nội 2026: Hành trình nâng tầm di sản văn hóa Thủ đô tại “tọa độ” mới Trường đua F1

Sau gần hai thập kỷ gắn bó và trở thành một phần ký ức ẩm thực không thể thiếu mỗi dịp cuối năm, Lễ hội Bia Hà Nội 2026 chính thức trở lại vào hai ngày 20 và 21/11/2026. Không chỉ giữ trọn hồn cốt văn hóa Hà Thành, sự kiện năm nay do Tổng công ty Cổ phần Bia - Rượu - Nước giải khát Hà Nội (HABECO) tổ chức còn tạo nên cú hích bùng nổ khi mở cửa hoàn toàn miễn phí tại không gian rộng lớn của Trường đua F1 Mỹ Đình, quy tụ dàn sao V-Pop đình đám cùng chuẩn mực văn hóa thưởng thức văn minh, trách nhiệm.

Vietjet giành cú đúp giải thưởng toàn cầu về quan hệ nhà đầu tư và chiến lược tài chính doanh nghiệp

Vietjet giành cú đúp giải thưởng toàn cầu về quan hệ nhà đầu tư và chiến lược tài chính doanh nghiệp

Vietjet vừa được vinh danh với hai giải thưởng tại World Business Outlook Awards 2026, gồm “Hãng hàng không có hoạt động quan hệ nhà đầu tư tốt nhất toàn cầu 2026” (Best Investor Relations Airline – Global 2026) và “Chiến lược tài chính doanh nghiệp tốt nhất toàn cầu 2026” (Best Corporate Finance Strategy – Global 2026). Các giải thưởng ghi nhận nỗ lực của hãng trong việc nâng cao chất lượng công bố thông tin với nhà đầu tư và xây dựng chiến lược huy động vốn nhằm hỗ trợ tăng trưởng dài hạn.

Vietnam Airlines tìm kiếm nhân lực cho giai đoạn phát triển mới

Vietnam Airlines tìm kiếm nhân lực cho giai đoạn phát triển mới

Vietnam Airlines sẽ tổ chức Ngày hội việc làm 2026 vào ngày 29/11 tại trụ sở Tổng công ty, số 200 Nguyễn Sơn, phường Bồ Đề, Hà Nội. Chương trình giới thiệu các vị trí từ tiếp viên, học viên phi công, kỹ thuật máy bay đến dịch vụ mặt đất, thương mại và công nghệ.

Vinamilk dẫn đầu danh sách 50 thương hiệu của FORBES, 15 năm liên tiếp vào top 50 công ty kinh doanh hiệu quả nhất Việt Nam

Vinamilk dẫn đầu danh sách 50 thương hiệu của FORBES, 15 năm liên tiếp vào top 50 công ty kinh doanh hiệu quả nhất Việt Nam

Vinamilk ghi dấu ấn tại hai bảng xếp hạng doanh nghiệp năm 2026 khi dẫn đầu danh sách 50 Thương hiệu dẫn đầu Việt Nam của Forbes Việt Nam với giá trị thương hiệu khoảng 3,32 tỷ USD, đồng thời có năm thứ 15 liên tiếp góp mặt trong Top 50 Công ty kinh doanh hiệu quả nhất Việt Nam của Nhịp Cầu Đầu Tư. Đặc biệt, Vinamilk là một trong 5 doanh nghiệp được vinh danh trụ hạng bền vững suốt 15 năm, cho thấy sức bền kinh doanh và giá trị thương hiệu được bồi đắp qua nửa thế kỷ phát triển.

Băng tải cao su Heesung: Hành trình kiến tạo giải pháp xanh và nâng tầm công nghiệp nặng Việt Nam

Băng tải cao su Heesung: Hành trình kiến tạo giải pháp xanh và nâng tầm công nghiệp nặng Việt Nam

Giữa guồng quay khắc nghiệt của các nhà máy xi măng, mỏ khoáng sản hay nhiệt điện, hệ thống băng tải chính là mạch máu thầm lặng duy trì nhịp đập sản xuất. Hơn một thập kỷ qua, thương hiệu Băng tải cao su Heesung do T&T phân phối độc quyền đã vươn lên thành biểu tượng của sự bền bỉ, khẳng định tầm vóc lớn lao qua từng giải pháp công nghiệp toàn diện và xu hướng phát triển xanh bền vững. 

Quà Giáng sinh giá rẻ lên ngôi giữa áp lực chi phí sinh hoạt

Quà Giáng sinh giá rẻ lên ngôi giữa áp lực chi phí sinh hoạt

(CLO) Thay vì bỏ ra 95 bảng Anh cho một cây nến thơm mùa đông của thương hiệu The White Company, người tiêu dùng Anh có thể chọn sản phẩm tương tự từ chuỗi siêu thị Aldi với giá chỉ 25 bảng Anh. Những lựa chọn như vậy đang ngày càng phổ biến trong mùa mua sắm Giáng sinh, khi các gia đình phải cân nhắc kỹ hơn về chi tiêu.

Iran chuẩn bị ngân sách không có nguồn thu từ dầu mỏ

Iran chuẩn bị ngân sách không có nguồn thu từ dầu mỏ

(CLO) Iran đang xây dựng ngân sách cho năm tới với kịch bản doanh thu từ dầu mỏ giảm về 0, trong bối cảnh lệnh phong tỏa của Mỹ làm gián đoạn xuất khẩu và đẩy nền kinh tế nước này vào tình trạng thiếu hụt nguồn thu nghiêm trọng.

Triển khai đào tạo thế hệ nhân tài lượng tử tại Việt Nam

Triển khai đào tạo thế hệ nhân tài lượng tử tại Việt Nam

Sau quá trình tuyển chọn và phỏng vấn chuyên sâu với sự đánh giá của Hội đồng chuyên gia, những ứng viên xuất sắc nhất của Chương trình Phát triển Nhân tài Lượng tử 2026 chính thức được ra mắt và bước vào lộ trình đào tạo tại Trường Đại học Quang Trung.

Thị trường bạc đối mặt năm thiếu hụt nguồn cung thứ sáu liên tiếp

Thị trường bạc đối mặt năm thiếu hụt nguồn cung thứ sáu liên tiếp

(CLO) Năm 2026, thị trường bạc toàn cầu dự báo bước vào năm thiếu hụt nguồn cung thứ sáu liên tiếp. Dù vậy, giới phân tích cảnh báo cán cân cung - cầu có thể sớm đảo chiều, nguyên nhân chính đến từ việc ngành công nghiệp điện mặt trời đang cắt giảm mạnh lượng bạc sử dụng trong sản xuất.

Cỡ chữ bài viết: