Nghiên cứu được thực hiện bởi các trường Đại học Tôn Dật Tiên, Đại học Phúc Châu và Đại học Sư phạm Thượng Hải, công bố ngày 11/9 trên National Science Review, tạp chí khoa học bằng tiếng Anh do Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc giám sát.
Nhóm nghiên cứu phát hiện 41 vụ lở đất mới hình thành từ năm 2009, thông qua việc so sánh 562 cặp hình ảnh trước và sau tại 74 địa điểm có địa hình kém ổn định. Khoảng 30% số vụ lở đất có thể do va chạm thiên thạch, nhưng phần lớn được cho là xuất phát từ hoạt động địa chấn nội sinh.
“Hoạt động địa chấn nội sinh là nguyên nhân hợp lý nhất đối với phần lớn các vụ lở đất mới được quan sát”, nhóm tác giả viết, đồng thời cho rằng phần bên trong Mặt trăng vẫn đủ hoạt động để gây ra địa chấn. Dù quy mô các trận lở đất nhìn chung nhỏ - dài dưới 1 km và rộng dưới 100 m - song chúng có thể gây nguy hiểm cho các cơ sở nằm gần sườn dốc.
Phát hiện này được cho là sẽ hỗ trợ việc lựa chọn những địa điểm an toàn hơn để xây dựng căn cứ trong tương lai, trong bối cảnh Trung Quốc đặt mục tiêu thành lập trạm nghiên cứu tại cực nam Mặt trăng vào năm 2035.
Giáo sư Xiao Zhiyong, tác giả chính từ Đại học Tôn Dật Tiên, cho biết phát hiện này có thể giúp lựa chọn những địa điểm an toàn hơn để xây dựng căn cứ trong tương lai, trong bối cảnh Trung Quốc đặt mục tiêu thành lập trạm nghiên cứu tại cực nam Mặt trăng vào năm 2035.
Ông nhấn mạnh rằng các đánh giá rủi ro từ Trái đất không thể áp dụng nguyên vẹn, bởi động đất trên Mặt trăng có thể kéo dài hàng giờ và gây thiệt hại nặng hơn do môi trường khô và thiếu nước khiến sóng địa chấn suy giảm chậm.
Theo NASA, các máy đo địa chấn do phi hành gia Apollo lắp đặt đã ghi nhận hàng nghìn trận động đất Mặt trăng trong giai đoạn 1969-1977. NASA cảnh báo những rung chấn này có thể làm hư hại công trình, gây mất ổn định cho phương tiện phóng và cản trở hoạt động trên bề mặt.
Trung Quốc dự kiến triển khai máy đo địa chấn trong sứ mệnh Chang’e-8 vào khoảng năm 2029 để tiếp tục theo dõi hiện tượng này. Khi động đất được phát hiện, các vệ tinh có thể được điều đến khu vực tâm chấn để chụp ảnh, so sánh dữ liệu và xác minh các vụ lở đất mới.
Giáo sư Zhang Wuming, đồng tác giả từ Đại học Tôn Dật Tiên, cho biết nhóm đã phát triển kỹ thuật so khớp hình ảnh vệ tinh có độ phân giải dưới 1 mét/pixel để phân tích sự thay đổi địa hình. Thách thức trong việc đạt được độ chính xác cao khi xử lý dữ liệu ảnh Mặt trăng đã được giải quyết nhờ phương pháp do nhà nghiên cứu Xiao Zhouxuan phát triển dưới sự hướng dẫn của các giáo sư Xiao Zhiyong và Zhang.
