Kính viễn vọng được phóng lên hôm Chủ nhật (30/8) bằng tên lửa Falcon Heavy của SpaceX, công ty do tỷ phú Elon Musk điều hành, từ Mũi Canaveral, bang Florida, Mỹ. Dự kiến khoảng một tháng sau, Roman sẽ tới vị trí quan sát cách Trái đất khoảng 1,6 triệu km. Tổng kinh phí cho sứ mệnh này vượt 4 tỷ USD. Những hình ảnh đầu tiên gửi về Trái đất được dự kiến vào đầu năm 2027.
Các nhà thiên văn học sẽ sử dụng kính viễn vọng Roman để nghiên cứu nhiều hiện tượng vũ trụ, từ hố đen, ngoại hành tinh cho tới các vụ nổ sao. Giám đốc phụ trách sứ mệnh khoa học của NASA, bà Nicky Fox, cho biết kính viễn vọng này sẽ phát hiện hàng nghìn siêu tân tinh, hàng chục nghìn hành tinh, hàng tỷ thiên hà và hàng chục tỷ ngôi sao, đồng thời có thể thực hiện những quan sát chưa từng có nhờ trường quan sát cực rộng.
Roman hoạt động theo nguyên lý tương tự kính viễn vọng không gian Hubble, vốn được phóng từ năm 1990 đã có dấu hiệu xuống cấp và đang hoạt động với năng lực hạn chế hơn trước. Điểm khác biệt là Roman được thiết kế để quét bầu trời nhanh hơn nhiều: những gì Hubble cần tới một thế kỷ để hoàn thành, Roman chỉ mất một tháng.
Các nhà khoa học ước tính Roman sẽ tạo ra hơn 500 terabyte dữ liệu mỗi năm, trong khi Hubble mới thu thập khoảng 400 terabyte dữ liệu sau hơn ba thập kỷ hoạt động trong không gian. Nhà khoa học cấp cao phụ trách dự án, bà Julie McEnery, phát biểu hôm thứ Bảy rằng khả năng quan sát vượt trội của Roman sẽ giúp giới khoa học tìm ra những hiện tượng kỳ lạ, hiếm gặp và bất thường, theo cách bà ví như định nghĩa lại việc "mò kim đáy bể".
Trước Roman, NASA từng phóng kính viễn vọng không gian James Webb vào cuối năm 2021, mang tên cựu quản trị viên NASA James Webb, nhằm bổ sung cho Hubble bằng khả năng quan sát vũ trụ ở các bước sóng khác. Roman là kính viễn vọng không gian đầu tiên của NASA được đặt theo tên một người phụ nữ, đồng thời được phóng lên sớm gần một năm so với kế hoạch và không vượt ngân sách.
Bà Nancy Grace Roman đảm nhiệm vị trí Trưởng phòng Thiên văn học đầu tiên của NASA trong suốt hai thập niên 1960 và 1970. Nhà khoa học đã nghỉ hưu của NASA, ông Ed Weiler, cho rằng việc vinh danh bà lẽ ra phải đến sớm hơn. "Đây là điều rất, rất xứng đáng", ông nói. "Tôi nghĩ bà Nancy hẳn sẽ rất tự hào”.
