Những ngày gần đây, dư luận trong giới khoa học và giáo dục đặc biệt quan tâm tới dự án “Phát triển vật liệu polyurethane composite đa chức năng chống cháy, cách nhiệt, kháng vi sinh hướng tới ứng dụng trong xây dựng và đời sống” của hai học sinh Trường THPT chuyên Lương Văn Tụy (Ninh Bình) – công trình vừa giành giải cao nhất tại sân chơi KHKT cấp quốc gia.
Tranh cãi xuất phát từ một số bài viết trên mạng xã hội cho rằng nội dung dự án có nhiều điểm tương đồng với các công bố khoa học trước đó của nhóm nghiên cứu do PGS.TS Hoàng Mai Hà, Phó Viện trưởng Viện Hóa học, chủ trì.
Trước thông tin này, Viện Hóa học đã phát đi thông báo chính thức, nhấn mạnh đơn vị không có bất kỳ liên hệ nào với nhóm học sinh thực hiện đề tài.
PGS.TS Hoàng Mai Hà cũng khẳng định không tham gia hướng dẫn, hợp tác hay hỗ trợ chuyên môn cho dự án, đồng thời cho biết chỉ biết đến công trình này qua các thông tin lan truyền trên mạng.
Viện cho biết đã rà soát danh sách học sinh, sinh viên đến thực tập, nghiên cứu tại đơn vị trong giai đoạn 2024–2025 và không ghi nhận trường hợp nào liên quan đến hai học sinh nêu trên.
Theo Viện Hóa học, trong bối cảnh khoa học mở, việc các ý tưởng hoặc hướng tiếp cận nghiên cứu có những điểm tương đồng với các công bố trước đó là điều có thể xảy ra. Tuy nhiên, việc đánh giá cần dựa trên các tiêu chí khoa học và quy định về liêm chính học thuật, tránh suy diễn thiếu căn cứ.
Đại diện Viện cũng cho biết các kết quả nghiên cứu về vật liệu chống cháy của PGS.TS Hoàng Mai Hà đã được công bố rộng rãi từ nhiều năm trước trên các kênh khoa học chính thống. Việc tham khảo, kế thừa các công trình đã công bố là hoạt động bình thường trong nghiên cứu, song phải tuân thủ nghiêm ngặt quy định về trích dẫn và đạo đức khoa học.
“Các hội đồng khoa học, ban tổ chức cuộc thi có trách nhiệm thẩm định mức độ trùng lặp và giá trị mới của công trình trước khi trao giải”, thông báo nêu rõ.
Viện Hóa học đồng thời bày tỏ quan ngại về việc lan truyền thông tin chưa được kiểm chứng trên mạng xã hội, có thể ảnh hưởng đến uy tín của nhà khoa học và tổ chức nghiên cứu.
Đơn vị khẳng định sẵn sàng phối hợp với cơ quan chức năng để làm rõ vụ việc, và sẽ xử lý nghiêm nếu phát hiện vi phạm liên quan đến liêm chính khoa học.
Ở góc độ quản lý, Bộ Giáo dục và Đào tạo cho biết đã tiếp nhận các phản ánh liên quan và đang khẩn trương phối hợp với ban tổ chức cuộc thi, hội đồng giám khảo cùng các bên liên quan để kiểm tra, xác minh.
Bộ nhấn mạnh công tác hậu kiểm sau cuộc thi là khâu quan trọng nhằm đảm bảo tính khách quan, minh bạch. Trong trường hợp phát hiện vi phạm, các hình thức xử lý sẽ được áp dụng theo quy định.
Nhiều chuyên gia cho rằng việc sớm có kết luận rõ ràng, dựa trên cơ sở khoa học và minh chứng cụ thể, không chỉ giúp bảo vệ danh dự các cá nhân liên quan mà còn củng cố niềm tin đối với các sân chơi học thuật dành cho học sinh.
