Chọn cây trồng gắn với sinh kế người dân
Những năm qua, cây điều đã trở thành một trong những cây trồng quan trọng trong cơ cấu sản xuất nông nghiệp của xã Ia Pnôn. Với gần 2.500ha, cây điều không chỉ phù hợp với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng tại địa phương mà còn tạo nguồn thu nhập cho nhiều gia đình, nhất là đồng bào dân tộc thiểu số.
Tuy nhiên, dù đã có nhiều năm gắn bó với cây điều, không phải hộ dân nào cũng nắm vững kỹ thuật chăm sóc, thâm canh. Phần lớn người dân vẫn sản xuất dựa vào kinh nghiệm, chưa chú trọng đúng mức đến việc cải tạo vườn cây, bón phân cân đối, tỉa cành, tạo tán và phòng trừ sâu bệnh theo từng giai đoạn sinh trưởng. Điều này phần nào ảnh hưởng đến năng suất, chất lượng và hiệu quả kinh tế của vườn điều.
Xuất phát từ thực tế đó, năm 2026 UBND xã Ia Pnôn đã tổ chức lớp đào tạo nghề trồng và chăm sóc cây điều cho 30 học viên tại làng Chan với thời gian đào tạo 1,5 tháng. Đây là hoạt động nằm trong kế hoạch đào tạo nghề cho lao động nông thôn, nâng cao chất lượng lao động ngành nông nghiệp năm 2026 thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026 – 2035.
Việc lựa chọn cây điều làm nội dung đào tạo thể hiện cách tiếp cận sát với nhu cầu thực tế của địa phương. Thay vì đào tạo những ngành nghề chưa gắn với điều kiện sản xuất, xã tập trung trang bị kiến thức cho người dân đối với loại cây trồng đã quen thuộc, có diện tích lớn và đang trực tiếp mang lại thu nhập cho các hộ gia đình.
Cây điều có khả năng chịu hạn tương đối tốt, thích nghi với điều kiện khí hậu tại nhiều khu vực phía Tây Gia Lai. Đây cũng là lợi thế để người dân Ia Pnôn phát triển sản xuất. Tuy nhiên, để vườn cây phát huy hiệu quả, kinh nghiệm canh tác cần được bổ sung bằng kiến thức khoa học, kỹ thuật, nhất là trong bối cảnh thời tiết ngày càng diễn biến thất thường.
Thông qua lớp học, người dân không chỉ được bổ sung kiến thức mà còn có điều kiện trao đổi kinh nghiệm, nhận diện những hạn chế trong quá trình sản xuất của gia đình để tìm cách khắc phục.
Anh Rơh Mah Thinh (SN 1991, trú tại làng Chan, xã Ia Pnôn) cho biết: “Trước đây, gia đình tôi chăm sóc cây điều chủ yếu dựa vào kinh nghiệm, thấy cây có biểu hiện gì thì xử lý theo cách mình biết. Qua lớp học, tôi được hướng dẫn cụ thể hơn về cách bón phân theo từng giai đoạn sinh trưởng, kỹ thuật tỉa cành, tạo tán, vệ sinh vườn cây và nhận biết, phòng trừ sâu bệnh. Tôi cũng hiểu rõ hơn cách chăm sóc cây trong thời kỳ ra hoa, đậu quả để hạn chế ảnh hưởng của thời tiết. Những kiến thức này rất thiết thực, tôi sẽ áp dụng vào vườn điều của gia đình để nâng cao năng suất, cải thiện thu nhập”.
Đào tạo nghề gắn với mục tiêu giảm nghèo bền vững
Ông Nguyễn Huệ - Chủ tịch UBND xã Ia Pnôn cho biết, địa phương xác định đào tạo nghề phải xuất phát từ nhu cầu của người lao động và điều kiện sản xuất thực tế. Điều là cây trồng có vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế của nhiều hộ dân. Vì vậy, trang bị kiến thức, kỹ thuật chăm sóc cây điều là giải pháp thiết thực để nâng cao hiệu quả sản xuất.
“Một trong những vấn đề của sản xuất điều hiện nay là nhiều hộ vẫn chăm sóc vườn cây theo kinh nghiệm, chưa nắm vững kỹ thuật bón phân, tỉa cành, tạo tán, phòng trừ sâu bệnh và xử lý các giai đoạn ra hoa, đậu quả. Trong khi đó, thời tiết thất thường, đặc biệt là mưa trái mùa trong thời kỳ cây ra hoa, có thể ảnh hưởng đáng kể đến năng suất. Do đó, lớp học hướng đến trang bị kiến thức thực hành, giúp người dân chủ động chăm sóc vườn cây, hạn chế thiệt hại và nâng cao chất lượng hạt điều”, ông Huệ cho biết.
Theo lãnh đạo xã, mục tiêu của lớp đào tạo không đơn thuần là giúp người dân biết thêm một nghề mới mà quan trọng hơn là nâng cao kỹ năng đối với công việc sản xuất đang mang lại nguồn thu nhập chính cho gia đình. Đây cũng là một trong những hướng triển khai thiết thực các chương trình mục tiêu quốc gia tại địa phương.
Điểm đáng chú ý là chương trình hướng đến nhóm lao động nông thôn, ưu tiên người dân tộc thiểu số, lao động thuộc đối tượng thụ hưởng của các chương trình và người dân sinh sống tại địa bàn đặc biệt khó khăn, khu vực biên giới. Đây là những đối tượng còn gặp nhiều khó khăn trong tiếp cận kiến thức khoa học, kỹ thuật và các phương thức sản xuất tiên tiến.
Thay vì chỉ tập trung hỗ trợ trước mắt, đào tạo nghề giúp người dân có thêm kiến thức và kỹ năng để tự tổ chức sản xuất, chủ động phát triển sinh kế lâu dài. Khi người nông dân biết cách chăm sóc vườn cây đúng kỹ thuật, sử dụng phân bón hợp lý, phát hiện sớm sâu bệnh và ứng phó với diễn biến thời tiết, hiệu quả sản xuất sẽ có điều kiện được cải thiện, góp phần hạn chế nguy cơ tái nghèo.
Từ lớp học nghề trồng điều tại làng Chan, có thể thấy hiệu quả của các chương trình mục tiêu quốc gia không chỉ nằm ở nguồn kinh phí được phân bổ mà còn ở cách địa phương lựa chọn nội dung hỗ trợ phù hợp với nhu cầu của người dân. Đưa kiến thức đến đúng đối tượng, đúng cây trồng và gắn với công việc sản xuất hằng ngày chính là cách để chính sách đi vào cuộc sống.