Lần đầu tiên, một khung nguyên tắc toàn diện về liêm chính khoa học được ban hành tại Việt Nam, đặt ra các yêu cầu về trung thực học thuật, minh bạch dữ liệu và trách nhiệm giải trình trong toàn bộ quá trình nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ.
Văn bản được xây dựng trên cơ sở Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo năm 2025 cùng Nghị định số 262/2025/NĐ-CP, đồng thời tham khảo kinh nghiệm của nhiều quốc gia thuộc OECD, châu Âu, Singapore và Trung Quốc.
Theo đó, các hành vi như ngụy tạo dữ liệu nghiên cứu, giả mạo dữ liệu, đạo văn dưới mọi hình thức, ghi tên tác giả không đúng thực tế hoặc loại bỏ người có đóng góp thực sự khỏi công trình nghiên cứu đều bị xem là vi phạm liêm chính khoa học. Trong đó, các hành vi đạo văn, ngụy tạo dữ liệu, che giấu xung đột lợi ích hoặc làm sai lệch bản chất nghiên cứu được xác định là vi phạm nghiêm trọng.
Một điểm mới đáng chú ý khác là lần đầu tiên hướng dẫn đưa ra quy định riêng về sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong nghiên cứu khoa học. Theo đó, không được sử dụng AI để tạo dữ liệu giả, hình ảnh giả hoặc tài liệu tham khảo không có thật; không sử dụng nội dung do AI tạo ra nhưng chưa được kiểm chứng làm tài liệu tham khảo khoa học.
Theo quy định, tùy tính chất và mức độ vi phạm, cá nhân vi phạm có thể bị cảnh cáo, yêu cầu cải chính hoặc xin lỗi công khai, rút bài báo khoa học, thu hồi kinh phí nghiên cứu, dừng tham gia nhiệm vụ khoa học và công nghệ. Trường hợp nghiêm trọng có thể bị cấm tham gia nghiên cứu trong thời hạn nhất định hoặc vô thời hạn.
