Phát biểu tại lễ khai mạc Đại hội Truyền thông Tin tức Thế giới của INMA ở Berlin (Đức) hôm 6/5, trước khoảng 750 lãnh đạo báo chí đến từ 38 quốc gia, ông Ysebaert nhận định ngành tin tức đang đứng trước một “điểm uốn” quan trọng.
Theo ông, báo chí hiện không còn tự nhiên thu hút được công chúng như trước mà phải cạnh tranh để được độc giả chú ý. “Giờ đây, công chúng sẽ lựa chọn xem họ muốn chú ý đến ai”, ông nói.
Ông Ysebaert, hiện cũng là giám đốc điều hành của Mediahuis tại Bỉ, cho rằng ngành báo chí đang chịu áp lực ngày càng lớn từ giới chính trị, thông tin sai lệch, các nền tảng mạng xã hội và các hệ thống AI sử dụng nội dung báo chí mà không ghi nguồn hoặc xin phép.
Ông nhận định điều này đang khiến công chúng ngày càng khó phân biệt đâu là thật, đâu là giả, kể cả với các sản phẩm báo chí chính thống.
Theo Chủ tịch INMA, ngành tin tức hiện bị “kẹt” giữa các nền tảng công nghệ và nền kinh tế sáng tạo nội dung, trong khi các nhà quảng cáo lại tìm kiếm những kênh thu hút sự chú ý rẻ hơn ở nơi khác.
Một trong những trọng tâm bài phát biểu là lời kêu gọi chuyển đổi từ mô hình báo chí dựa vào “phạm vi tiếp cận” sang mô hình dựa trên “mối quan hệ” với độc giả. Ông cho rằng thế hệ độc giả trẻ không còn hình thành thói quen đọc báo dựa trên một địa điểm hay nền tảng cố định. Thay vào đó, họ muốn tin tức xuất hiện ngay trên các nền tảng và định dạng mà họ sử dụng hàng ngày.
Ông Ysebaert cũng cảnh báo AI sẽ ngày càng trở thành lớp trung gian giữa báo chí và công chúng. “Các tác nhân AI sẽ đứng giữa chúng ta và độc giả”, ông nói, đồng thời nhấn mạnh các nhà xuất bản không thể tiếp tục giả định rằng độc giả sẽ tự tìm đến các nền tảng thuộc sở hữu của mình.
Ông đặt câu hỏi liệu nhiều cơ quan báo chí có đang trì hoãn chuyển đổi chỉ vì các mô hình kinh doanh cũ vẫn còn tạo ra lợi nhuận hay không. “Điều gì sẽ xảy ra nếu chúng ta chỉ tập trung tối ưu những gì còn hoạt động thay vì xây dựng cho tương lai?”, ông nói.
Dù nhiều nhà xuất bản hiện vẫn hưởng lợi từ lượng độc giả trung thành và mô hình đăng ký trả phí, Chủ tịch INMA cho rằng cách tiếp cận này sẽ không bền vững về lâu dài. Theo ông, ngành báo chí hiện phải lựa chọn giữa việc “chỉ tồn tại” hoặc “phát triển mạnh mẽ”.
Trong bài phát biểu, ông Ysebaert nhiều lần nhấn mạnh tầm quan trọng của hợp tác toàn ngành, cho rằng các thỏa thuận riêng lẻ với các công ty AI sẽ không đủ để giải quyết những thách thức mang tính cấu trúc mà báo chí đang đối mặt.
Ông cho rằng ngành truyền thông cần suy nghĩ lại về mô hình kinh doanh, cách tổ chức vận hành và thậm chí là thiết kế lại toàn bộ ngành công nghiệp báo chí.
Giải thích lý do chọn Đức làm nơi tổ chức Đại hội Truyền thông Tin tức Thế giới lần thứ 96, ông Ysebaert cho biết thị trường báo chí Đức vẫn phụ thuộc lớn vào mô hình đăng ký trả phí và báo in, khiến nơi đây trở thành môi trường phù hợp để thử nghiệm quá trình chuyển đổi của ngành.
“Có thể sự thay đổi sẽ không bắt đầu từ Đức”, ông nói. “Nhưng đây sẽ là nơi nó được thử nghiệm và triển khai”.
