Nhiều nhà đầu tư từng sớm đặt cược vào Bitcoin đang bước vào cuộc cạnh tranh mới quanh Zcash, đồng tiền điện tử ghi nhận mức tăng giá khoảng 3.000% và trở thành tâm điểm chú ý của thị trường trong năm nay.
Trong số những người hưởng lợi từ đà tăng của Zcash có anh em Cameron và Tyler Winklevoss, nhà sáng lập Gemini, cùng Barry Silbert, người đứng đầu tập đoàn tiền điện tử Digital Currency Group (DCG). Cả hai bên đều đang mở rộng hoạt động khai thác Zcash, đồng thời tìm cách thu hút nhà đầu tư thông qua các sản phẩm tài chính liên quan đến đồng tiền này.
Anh em nhà Winklevoss đang áp dụng chiến lược từng giúp họ trở thành tỷ phú trong thời kỳ Bitcoin bùng nổ: đầu tư sớm vào một loại tiền điện tử và xây dựng doanh nghiệp xoay quanh hệ sinh thái đó. Silbert cũng bắt đầu đầu tư vào Bitcoin khoảng năm 2012, đồng thời thành lập các quỹ cho phép nhà đầu tư tham gia vào thị trường tiền số.
Trong nhiều năm, hai bên vừa hợp tác vừa cạnh tranh khi thị trường tiền điện tử tăng trưởng nóng rồi lao dốc vào năm 2022. Họ từng xảy ra tranh chấp công khai liên quan đến chương trình Gemini Earn. Hiện tại, Zcash trở thành mặt trận cạnh tranh mới giữa các doanh nghiệp do hai bên hậu thuẫn, từ hoạt động khai thác đến các sản phẩm đầu tư.
“Với Zcash, mọi thứ như đang lặp lại”, Cameron Winklevoss, Chủ tịch Gemini, phát biểu tại hội nghị Token2049 ở Singapore đầu tháng này. Ông cho rằng, nhà đầu tư đang có cơ hội tương tự giai đoạn đầu của Bitcoin, khi việc tham gia sớm có thể mang lại lợi thế đáng kể.
Quyền riêng tư thúc đẩy sức hút của Zcash
Ra mắt khoảng một thập kỷ trước, Zcash đang thu hút sự quan tâm trở lại trong bối cảnh lo ngại về quyền riêng tư trên các mạng blockchain công khai gia tăng. Sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI) có thể giúp việc phân tích dữ liệu và truy vết hoạt động tài chính dễ dàng hơn. Bên cạnh đó, các vụ bắt cóc và cướp bóc nhắm vào nhà đầu tư tiền điện tử cũng khiến nhiều người quan tâm hơn đến việc bảo vệ thông tin tài sản.
Zcash cung cấp tính năng cho phép người dùng che giấu thông tin giao dịch khi lựa chọn sử dụng. Đặc điểm này khiến đồng tiền trở nên hấp dẫn với những người coi trọng quyền riêng tư tài chính.
Bước ngoặt đối với Zcash xuất hiện vào tháng 3/2025, khi một phán quyết quan trọng tại Mỹ giúp giảm bớt một số bất định pháp lý đối với các đồng tiền điện tử tập trung vào quyền riêng tư. Sau đó, những nhân vật có ảnh hưởng trên thị trường tiền số, trong đó có Arthur Hayes, quảng bá Zcash như một lựa chọn bổ sung cho Bitcoin.
Ông Thomas Probst, chuyên gia phân tích tại Kaiko, cho biết sự quan tâm ban đầu xuất phát từ câu chuyện quyền riêng tư. Sau khi các nhà đầu tư tên tuổi giới thiệu Zcash như một phiên bản Bitcoin có tính bảo mật cao hơn, dòng vốn mới bắt đầu đổ vào, góp phần thúc đẩy đà tăng giá.
Cypherpunk Technologies, doanh nghiệp được anh em nhà Winklevoss hậu thuẫn, và Fortitude Mining, đơn vị được Silbert hậu thuẫn, đã trở thành những doanh nghiệp khai thác Zcash đáng chú ý. Hai công ty dự kiến chi hàng chục triệu USD để tăng năng lực tính toán, qua đó giành thị phần lớn hơn trong hoạt động khai thác.
Fortitude đặt mục tiêu chiếm 20% công suất khai thác sau khi hoàn tất các đợt triển khai mới nhất. Trong khi đó, Cypherpunk hiện nắm giữ khoảng 20% sức mạnh tính toán của toàn mạng lưới.
Tương tự Bitcoin, các thợ đào Zcash cạnh tranh để nhận phần thưởng từ lượng tiền mới được phát hành theo cơ chế của mạng lưới. Năng lực tính toán càng lớn, cơ hội nhận phần thưởng càng cao, nhưng điều đó không đồng nghĩa với việc doanh nghiệp có thể kiểm soát giá thị trường.
Cuộc đua mở rộng sang các quỹ đầu tư
Bên cạnh khai thác, các sản phẩm tài chính đang trở thành công cụ quan trọng để thu hút dòng vốn vào Zcash.
Đầu tháng này, anh em nhà Winklevoss cũng nộp hồ sơ đăng ký quỹ ETF Zcash của riêng mình. Cuộc cạnh tranh vì thế không chỉ diễn ra trong hoạt động khai thác mà còn mở rộng sang khả năng thu hút vốn từ các nhà đầu tư truyền thống.
Ông Ethan Vera, Giám đốc vận hành Luxor Technology, cho biết một số nhà đầu tư và thợ đào quy mô lớn tại Mỹ và Trung Quốc đã phối hợp thúc đẩy hoạt động mua vào và khai thác Zcash. Xu hướng này sau đó lan rộng, thu hút thêm nhiều người tham gia.
Tuy nhiên, sự hiện diện ngày càng lớn của các doanh nghiệp lớn cũng làm dấy lên lo ngại về mức độ tập trung sức mạnh khai thác và quyền sở hữu token. Khi một số ít đơn vị nắm giữ tỷ trọng lớn về năng lực tính toán, tính phân tán của mạng lưới có thể trở thành vấn đề đáng chú ý.
Đà tăng nóng đi kèm nhiều rủi ro
Bên cạnh triển vọng tăng trưởng, Zcash còn đối mặt với rủi ro công nghệ và chính sách. Tháng 5, một nhà nghiên cứu bảo mật sử dụng mô hình AI Claude của Anthropic phát hiện lỗ hổng nghiêm trọng tồn tại trong Zcash suốt nhiều năm. Nếu bị khai thác, lỗ hổng này có thể cho phép tạo ra lượng token không giới hạn, làm dấy lên lo ngại về tính an toàn của mạng lưới.
Các đồng tiền tập trung vào quyền riêng tư cũng có thể chịu sự giám sát chặt chẽ hơn do nguy cơ bị lợi dụng cho giao dịch bất hợp pháp. Những quy định nghiêm ngặt hơn, thậm chí lệnh cấm tại một số thị trường, có thể ảnh hưởng đến khả năng giao dịch và mức độ phổ biến của loại tài sản này.
Ông Eric Jardine, Trưởng bộ phận nghiên cứu tại Chainalysis, cho rằng tính thiếu minh bạch của các giao dịch bảo mật có thể bị nhiều đối tượng bất chính lợi dụng để né tránh cơ quan thực thi pháp luật.
Ngoài những rủi ro đặc thù, Zcash còn chịu ảnh hưởng từ xu hướng đầu cơ trên thị trường tiền điện tử. Trong những năm qua, dòng tiền liên tục dịch chuyển giữa các tài sản đang được chú ý, từ NFT và memecoin đến nhiều sản phẩm liên quan đến AI và hợp đồng tương lai vĩnh cửu.
Ông Alexander Blume, nhà sáng lập kiêm Giám đốc điều hành của công ty quản lý tài sản kỹ thuật số Two Prime, nhận định nhiều nhà đầu tư tham gia các xu hướng mới chủ yếu nhằm tìm kiếm lợi nhuận, thay vì có niềm tin dài hạn như thế hệ tiên phong với Bitcoin.
Đà tăng mạnh cùng sự tham gia của những tên tuổi lớn có thể tiếp tục thu hút sự chú ý của thị trường đối với Zcash. Tuy nhiên, biến động giá, rủi ro công nghệ và những thay đổi trong chính sách quản lý vẫn là những yếu tố nhà đầu tư cần cân nhắc.
