Những "hòa giải viên" chân đất giữ bình yên xứ Mường ở Phú Thọ

(CLO) Giữa mênh mông núi rừng trung du Phú Thọ, nơi những nếp nhà sàn truyền thống nép mình bên sườn núi, cuộc sống không phải lúc nào cũng êm ả như dòng suối đầu nguồn. Những va chạm thường nhật, những tranh chấp ranh giới đất rừng hay mâu thuẫn vợ chồng vẫn âm ỉ phát sinh. Thế nhưng, thay vì kéo nhau ra chốn công đường, đồng bào nơi đây lại tìm được tiếng nói chung nhờ những "hòa giải viên" chân đất, những người khéo léo đan cài cái lý của pháp luật vào cái tình của phong tục xứ Mường để hóa giải bất đồng ngay từ gốc.

Đưa cái lý đi đôi với cái tình bản Mường

Ở các vùng đồng bào dân tộc thiểu số tỉnh Phú Thọ, đặc biệt là khu vực tập trung đông người Mường sinh sống, nếp nghĩ trọng tình làng nghĩa xóm, trọng uy tín của người già và lệ làng vốn đã ăn sâu vào máu thịt. Hiểu rõ đặc thù văn hóa ấy, các Tổ hòa giải ở cơ sở không chọn cách tiếp cận cứng nhắc bằng những điều khoản luật pháp khô khan.

773970784-1039766488911883-4005829684070541846-n.jpg
Các xã ở tỉnh Phú Thọ thường xuyên mở các hội nghị tập huấn cho các hòa giải viên - Ảnh: TS.

Khi có xích mích nảy sinh, không gian buổi hòa giải đôi khi chẳng phải là hội trường thôn trang nghiêm, mà ngay bên hiên nhà, cạnh ấm chè xanh đặc quánh. Tại đó, những người làm công tác hòa giải vừa đóng vai người tuyên truyền pháp luật, vừa như người anh, người chú trong gia đình.

Đối với đồng bào Mường, nếu chỉ mang Luật Đất đai hay Luật Hôn nhân và Gia đình ra phân định đúng – sai một cách rạch ròi, người thua lý dù phải chấp thuận nhưng trong lòng dễ sinh ấm ức, tình cảm anh em, láng giềng từ đó rạn nứt.

Bởi vậy, phương châm "lấy tình cảm dẫn lối cho pháp lý" luôn được đặt lên hàng đầu. Các hòa giải viên phân tích cho bà con hiểu đâu là ranh giới pháp luật không được phép bước qua, đồng thời khơi gợi lại truyền thống "tối lửa tắt đèn có nhau", nhắc nhở về gia phong và sự gắn kết dòng tộc của người Mường. Khi cái tình đã thông, cái lý tự khắc được đón nhận một cách nhẹ nhàng, tâm phục khẩu phục.

Nhìn vào bức tranh thực tế tại xã Tân Sơn, một địa bàn tiêu biểu trong công tác giữ gìn an ninh trật tự từ gốc mới thấy hết vai trò không thể thay thế của mạng lưới hòa giải cơ sở.

Thời gian qua, UBND xã Tân Sơn đặc biệt quan tâm đến việc củng cố và kiện toàn bộ máy làm công tác dân vận khéo này. Đến nay, mạng lưới hòa giải đã phủ kín khắp các thôn bản trên toàn xã với 24 tổ hòa giải và sự tham gia trực tiếp của 120 hòa giải viên cơ sở.

774116999-1359904159588901-4974493580832359337-n.jpg
Các hòa giải viên tham gia lớp tập huấn - Ảnh: TS.

Họ là những trưởng thôn, bí thư chi bộ, người có uy tín, chi hội trưởng phụ nữ hay cựu chiến binh những người nắm rõ từng hoàn cảnh gia đình, hiểu tính nết từng người dân trong bản như lòng bàn tay. Chính sự sâu sát ấy đã mang lại những kết quả hết sức thuyết phục.

Theo thống kê trong kỳ báo cáo gần nhất của xã Tân Sơn, các tổ hòa giải đã trực tiếp tiếp nhận và xắn tay vào tháo gỡ 19 vụ việc mâu thuẫn phát sinh tại cộng đồng. Đi sâu vào thực trạng mới thấy sức nóng chủ yếu nằm ở vấn đề tư liệu sản xuất và đời sống gia đình: có tới 13 vụ tranh chấp đất đai lĩnh vực vốn luôn được xem là phức tạp, nhạy cảm và dễ dẫn đến khiếu kiện vượt cấp nhất; bên cạnh đó là 4 vụ việc khúc mắc trong hôn nhân và gia đình, cùng 2 vụ việc thuộc các lĩnh vực dân sự khác.

Bằng sự kiên trì và thấu tình đạt lý, các tổ hòa giải tại Tân Sơn đã hóa giải thành công 15 trên tổng số 19 vụ việc, đạt tỷ lệ ấn tượng 78,95%. Mỗi vụ việc khép lại đồng nghĩa với một lá đơn khiếu kiện được rút xuống, hai gia đình giữ được hòa khí và bớt đi gánh nặng cho các cơ quan tố tụng, hành chính cấp trên.

"Người vác tù và" bền bỉ ở thôn Lóng

Đằng sau tỷ lệ gần 79% vụ việc hòa giải thành công ở Tân Sơn là biết bao giọt mồ hôi và những bước chân không mỏi của đội ngũ cán bộ thôn bản. Về thôn Lóng hỏi chuyện ông Phùng Xuân Chấn, Trưởng thôn kiêm Tổ trưởng Tổ hòa giải, bà con nơi đây ai nấy đều dành sự nể trọng đặc biệt.

Đảm nhiệm "hai vai" cùng lúc, công việc của ông Chấn chẳng mấy khi ngơi nghỉ. Ở vùng cao, chuyện con gà ăn luống ngô, chuyện cành cây keo ngả sang đất nhà hàng xóm, hay chuyện ranh giới đồi rừng từ đời cha ông để lại chỉ cắm mốc bằng gốc cây, tảng đá... rất dễ biến thành cuộc cãi vã to tiếng nếu không được dập tắt kịp thời.

Không đợi người dân gõ cửa, hễ nghe phong thanh trong thôn Lóng có hộ nào lời qua tiếng lại hay vợ chồng lục đục, ông Chấn lại chủ động tìm đến tận nhà. Với những vụ tranh chấp ranh giới đất đai phức tạp, người trưởng thôn ấy không ngại lội suối, băng đồi cùng các thành viên trong tổ đến tận thực địa đo đạc, đối chiếu giấy tờ, rồi lật giở lại lịch sử canh tác của từng hộ.

Ông kiên nhẫn lắng nghe từng bên giãi bày hết nỗi bức xúc, đợi cơn nóng giận hạ xuống mới từ tốn phân tích quy định của Luật Đất đai, rồi lấy câu chuyện nghĩa xóm tình làng của người Mường ra khuyên nhủ: "Đất đai rạch ròi từng tấc để canh tác, nhưng tình làng nghĩa xóm ở thôn Lóng này thì không thể lấy thước mà đo đứt đoạn được".

Sự công tâm, nhiệt huyết và lối nói chuyện mộc mạc, thấu đáo của ông Chấn đã giúp nhiều gia đình ở thôn Lóng tự nguyện nhường nhau một chút bờ rào, bắt tay làm hòa sau những hiểu lầm tưởng chừng không thể hàn gắn.

Giữ mạch nguồn đoàn kết từ cơ sở

Thực tiễn từ xã Tân Sơn nói chung và những tấm gương tận tụy như ông Phùng Xuân Chấn ở thôn Lóng nói riêng đã minh chứng rõ nét cho giá trị cốt lõi của công tác hòa giải cơ sở. Việc giải quyết dứt điểm những mâu thuẫn, tranh chấp phát sinh ngay từ khu dân cư không chỉ giúp hạn chế tối đa tình trạng đơn thư khiếu kiện kéo dài, vượt cấp mà còn bồi đắp thêm khối đại đoàn kết vững chắc trong cộng đồng.

Chẳng có phụ cấp hậu hĩnh, cũng không mang danh xưng hào nhoáng, chính 120 hòa giải viên cơ sở ở Tân Sơn cùng hàng nghìn "hòa giải viên chân đất" khắp các bản làng Phú Thọ đang ngày đêm âm thầm làm công việc "hàn gắn" những vết rạn nứt nhỏ nhất trong đời sống xã hội. Họ chính là những nhịp cầu nối đưa pháp luật bén rễ sâu vào đời sống văn hóa bản địa, giữ cho nhịp cồng chiêng xứ Mường mãi ngân vang trong sự bình yên, ấm no.

Xem thêm

Hải Phòng cần nỗ lực đạt kết quả cao nhất để góp sức vào mục tiêu tăng trưởng 10%

Hải Phòng cần nỗ lực đạt kết quả cao nhất để góp sức vào mục tiêu tăng trưởng 10%

(CLO) Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng nêu rõ, Chính phủ mong muốn những địa phương có điều kiện, tiềm năng và khả năng tăng trưởng cao như Hải Phòng tiếp tục nỗ lực, phấn đấu đạt kết quả cao nhất có thể, đóng góp nhiều hơn vào tăng trưởng chung của cả nước trong năm 2026 là 10%.

Chủ tịch Quốc hội dự Lễ khai mạc Đại hội đồng liên Nghị viện Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á lần thứ 47

Chủ tịch Quốc hội dự Lễ khai mạc Đại hội đồng liên Nghị viện Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á lần thứ 47

(CLO) Ngày 18/11 (giờ địa phương), tại thủ đô Manila, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dẫn đầu Đoàn đại biểu cấp cao Quốc hội Việt Nam dự Lễ khai mạc Đại hội đồng liên Nghị viện Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) lần thứ 47 (AIPA-47) với chủ đề “Nghị viện bảo đảm một ASEAN hòa bình, thịnh vượng và lấy người dân làm trung tâm”. 

Kết luận của Bộ Chính trị về tiến độ hoàn thiện vị trí việc làm và phương án biên chế giai đoạn 2027-2031

Kết luận của Bộ Chính trị về tiến độ hoàn thiện vị trí việc làm và phương án biên chế giai đoạn 2027-2031

(CLO) Thay mặt Bộ Chính trị, Ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú đã ký ban hành Kết luận về tình hình, kết quả thực hiện Kết luận số 107-KL/TW, ngày 17/10/2026 của Bộ Chính trị; tiến độ hoàn thiện cơ sở dữ liệu vị trí việc làm và phương án biên chế giai đoạn 2027-2031 (Kết luận số 123-KL/TW, ngày 13/11/2026).

3 trường hợp được điều chỉnh biên chế viên chức trong đơn vị sự nghiệp công lập

3 trường hợp được điều chỉnh biên chế viên chức trong đơn vị sự nghiệp công lập

(CLO) Nghị định 406/2026/NĐ-CP quy định 3 trường hợp được điều chỉnh biên chế viên chức trong đơn vị sự nghiệp công lập, đồng thời phân định thẩm quyền quyết định giữa bộ, chính quyền địa phương và cơ quan quản lý biên chế. Việc điều chỉnh phải bảo đảm nguyên tắc không làm tăng tổng biên chế được cấp có thẩm quyền giao.

Thủ tướng Lê Minh Hưng gặp Thủ tướng Campuchia và Tổng Thư ký Liên hợp quốc tại Philippines

Thủ tướng Lê Minh Hưng gặp Thủ tướng Campuchia và Tổng Thư ký Liên hợp quốc tại Philippines

(CLO) Ngày 17/11, tại Manila, Philippines, trong khuôn khổ tham gia các hoạt động của Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 49 và các Hội nghị cấp cao liên quan, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đã có các cuộc trao đổi song phương với Thủ tướng Campuchia Hun Manet và Tổng Thư ký Liên hợp quốc (LHQ) António Guterres.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: Hợp tác công nghệ với Vùng Vịnh Lớn cần trở thành điểm sáng quan hệ Việt - Trung

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: Hợp tác công nghệ với Vùng Vịnh Lớn cần trở thành điểm sáng quan hệ Việt - Trung

(CLO) Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm mong muốn hợp tác khoa học, công nghệ và đào tạo nhân lực giữa Việt Nam với Vùng Vịnh Lớn Trung Quốc trở thành điểm sáng trong quan hệ giữa hai nước. Giá trị của hợp tác cần được thể hiện ở năng suất của doanh nghiệp, năng lực sáng tạo của con người và chất lượng cuộc sống của nhân dân.

Cỡ chữ bài viết: