Tại các xã miền núi, vùng sâu, vùng xa nơi có đông đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống, chén rượu từ lâu đã gắn liền với đời sống văn hóa, từ những ngày lễ Tết, cưới hỏi, ma chay cho đến các buổi gặp gỡ sau mùa vụ hay tan phiên chợ vùng cao.
Tuy nhiên, khi thói quen uống rượu, bia theo tập quán cũ kết hợp với sự phát triển nhanh chóng của các phương tiện giao thông cơ giới lại trở thành mối nguy hại trực tiếp đe dọa tính mạng, sức khỏe của chính người dân.
Ảnh: ITN.
Đặc thù giao thông miền núi vốn tiềm ẩn nhiều rủi ro với những tuyến đường liên thôn, liên xã nhỏ hẹp, nhiều đèo dốc quanh co, một bên là vách núi, một bên là vực sâu và thiếu hệ thống chiếu sáng vào ban đêm.
Khi người điều khiển mô tô, xe gắn máy có nồng độ cồn trong máu, khả năng quan sát và xử lý tình huống giảm sút nghiêm trọng, dẫn đến nguy cơ tai nạn giao thông rất cao. Không ít vụ tai nạn thương tâm nơi bản làng đã để lại gánh nặng cho gia đình và xã hội chỉ vì sự chủ quan sau những cuộc vui quá chén.
Nhận diện rõ "nút thắt" này, các cơ quan chức năng xác định việc kéo giảm tai nạn giao thông ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số không chỉ dừng lại ở xử phạt hành chính, mà cốt lõi là phải thay đổi nhận thức, chuyển hóa từ thói quen cũ sang nếp sống văn hóa giao thông an toàn, lấy việc phổ biến Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ làm nền tảng.
Để quy định “Đã uống rượu, bia – Không lái xe” thực sự đi vào đời sống của đồng bào vùng cao, tại tỉnh Phú Thọ, lực lượng Cảnh sát giao thông đã phối hợp chặt chẽ với Công an các xã, chính quyền địa phương và các tổ chức đoàn thể triển khai nhiều hình thức tuyên truyền linh hoạt, sát với đặc thù từng thôn, bản.
Thay vì những buổi phổ biến lý thuyết khô khan, nội dung của Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ và các mức chế tài xử phạt vi phạm nồng độ cồn được truyền tải ngắn gọn, dễ hiểu tại các buổi họp thôn, sinh hoạt nhà văn hóa cộng đồng hoặc ngay tại các phiên chợ vùng cao.
Cán bộ tuyên truyền trực tiếp phân tích những hậu quả thực tế về sức khỏe, tính mạng cũng như gánh nặng kinh tế khi bị phạt tiền ở mức cao hay bị tước quyền sử dụng giấy phép lái xe đối với kinh tế hộ gia đình.
Đặc biệt, lực lượng chức năng đã phát huy tối đa vai trò của đội ngũ già làng, trưởng bản, người có uy tín trong cộng đồng để làm cầu nối vận động nhân dân. Khi những người có uy tín trực tiếp lên tiếng khuyên bảo con cháu, vận động đưa quy định không ép rượu người lái xe và không điều khiển phương tiện sau khi uống rượu, bia vào hương ước, quy ước của thôn bản, thông điệp pháp luật đã có sức thuyết phục mạnh mẽ hơn rất nhiều. Nhiều gia đình khi tổ chức việc hiếu, việc hỷ đã chủ động nhắc nhở khách mời và người thân sắp xếp người đưa đón nếu đã sử dụng đồ uống có cồn.
Song song với công tác tuyên truyền vận động theo phương châm "mưa dầm thấm lâu", lực lượng Cảnh sát giao thông và Công an xã tiếp tục duy trì thường xuyên hoạt động tuần tra, kiểm soát khép kín địa bàn.
Các tổ công tác không chỉ làm nhiệm vụ trên các trục đường tỉnh lộ, quốc lộ mà còn đi sâu vào các tuyến đường liên xã, liên thôn vào các khung giờ cao điểm buổi trưa và buổi tối thời điểm dễ phát sinh vi phạm nồng độ cồn.
Với tinh thần thượng tôn pháp luật, mọi trường hợp vi phạm quy định về nồng độ cồn đều bị xử lý nghiêm minh theo phương châm "không có vùng cấm, không có ngoại lệ". Ngay trong quá trình lập biên bản xử lý, các cán bộ, chiến sĩ luôn kết hợp giải thích cặn kẽ để người vi phạm nhận thức rõ lỗi của mình và những nguy hiểm rình rập nếu tiếp tục cầm lái trên đường đèo dốc.
Chính sự nghiêm túc, quyết liệt trong công tác tuần tra kiểm soát đã tạo ra tính răn đe trực diện, dẹp bỏ tâm lý chủ quan cho rằng "đi đường bản, gần nhà thì không bị kiểm tra" của một bộ phận người dân trước đây.
Sự kết hợp chặt chẽ, đồng bộ giữa tuyên truyền sâu rộng và tuần tra xử lý nghiêm đã tạo nên những chuyển biến tích cực trong diện mạo giao thông tại các bản làng vùng cao của tỉnh Phú Thọ. Ngày càng nhiều người dân đồng bào dân tộc thiểu số đã chủ động từ chối rượu, bia khi biết mình phải lái xe, hoặc tự giác nhờ người thân chở về sau các cuộc vui.
Văn hóa “Đã uống rượu, bia – Không lái xe” đang dần trở thành nếp nghĩ, cách làm tự giác của người dân miền núi, góp phần giữ vững trật tự, an toàn giao thông và bảo vệ sự bình yên, hạnh phúc cho mỗi bản làng.
