Hướng tới cột mốc lịch sử 100 năm sơn mài hội họa Việt Nam bước ra thế giới, ngày 27/5, tại Trung tâm Khởi nghiệp sáng tạo TP Hồ Chí Minh (SIHUB), Viện Kỷ lục Việt Nam phối hợp Trung tâm Công nghiệp sáng tạo Kỷ lục Việt Nam phát động chương trình “Hành trình 100 năm kỷ nguyên di sản sơn mài hội họa Việt Nam (1930 - 2030)” với chuyên đề “Đánh thức cội nguồn di sản - Khơi dậy mạch ngầm kỷ lục”.
Phát biểu tại lễ khai mạc, ông Dương Duy Lâm Viên, Viện trưởng Viện Kỷ lục Việt Nam nhấn mạnh, sơn mài hội họa Việt Nam không chỉ là một loại hình nghệ thuật độc đáo mà còn kết tinh chiều sâu lịch sử, kỹ thuật thủ công và bản sắc văn hóa dân tộc. Hành trình hướng tới kỷ nguyên di sản sơn mài hội họa Việt Nam không dừng ở việc xác lập kỷ lục mà còn nhằm kết nối di sản với sáng tạo đương đại, mở ra cơ hội để sơn mài Việt Nam tham gia sâu hơn vào hệ sinh thái công nghiệp văn hóa toàn cầu.
Tại diễn đàn học thuật, nhiều tham luận tập trung làm rõ hành trình hình thành mỹ học riêng của sơn mài Việt Nam, từ chất liệu bản địa, kỹ thuật thủ công truyền thống đến ngôn ngữ tạo hình mang tính độc bản đã giúp sơn mài Việt Nam tạo dấu ấn trên bản đồ mỹ thuật thế giới.
Nhiều ý kiến cho rằng, yếu tố hội họa chính là “linh hồn” giúp sơn mài vượt khỏi phạm vi của một nghề thủ công để trở thành loại hình nghệ thuật bác học mang giá trị quốc tế. Đồng thời, việc xây dựng hồ sơ đề cử kỷ lục thế giới không chỉ góp phần khẳng định giá trị nghệ thuật mà còn là cơ hội định danh thương hiệu văn hóa quốc gia cho sơn mài Việt Nam trong bối cảnh phát triển mạnh mẽ của các ngành công nghiệp sáng tạo.
Không chỉ dừng ở câu chuyện bảo tồn, chương trình còn mở ra hướng tiếp cận mới cho sơn mài trong thời đại công nghệ. Các chuyên gia đề cập khả năng ứng dụng vật liệu mới và công nghệ phủ sơn trên nhiều bề mặt nhằm mở rộng không gian sáng tạo của sơn mài sang lĩnh vực nội thất, thời trang, mỹ thuật ứng dụng và du lịch trải nghiệm.
Trong khuôn khổ chương trình, Ban Phát triển Đề án Di sản sơn mài hội họa Việt Nam cũng được công bố, hướng tới xây dựng chiến lược nghiên cứu, bảo tồn và phát huy giá trị sơn mài theo hướng liên ngành và hội nhập quốc tế.
Bên cạnh diễn đàn chuyên môn, không gian triển lãm giới thiệu nhiều bộ sưu tập hiện vật, tác phẩm và tư liệu quý liên quan đến lịch sử sơn mài Việt Nam. Trong đó có không gian di sản và những bộ sưu tập kỷ lục - nơi trưng bày các giá trị độc bản đang được đề cử xác lập kỷ lục quốc gia như bộ sưu tập hiện vật, sản phẩm làng nghề sơn mài miền Nam của nghệ nhân ưu tú Trương Quan Tịnh (đại diện làng nghề Tương Bình Hiệp), cùng các tác phẩm sơn mài đương đại của nhóm họa sĩ trẻ Trường đại học Mỹ thuật TP Hồ Chí Minh.
Không gian còn giới thiệu bức bách họa vuông 3m x 3m ghép từ 100 tác phẩm của sinh viên Trường đại học Nghệ thuật Huế, 99 dĩa sơn mài hoa văn trống đồng Đông Sơn của sinh viên Trường cao đẳng Kiến trúc xây dựng TP Hồ Chí Minh và Trường đại học Công nghệ TP Hồ Chí Minh.
Các khu vực trải nghiệm sáng tạo cộng đồng cũng thu hút đông đảo sinh viên mỹ thuật, nghệ nhân trẻ và công chúng tham gia với nhiều hoạt động như vẽ đĩa sơn mài họa tiết trống đồng Đông Sơn, phóng tác tranh dân gian bằng vật liệu sơn mài công nghệ hay cùng thực hiện tác phẩm tập thể xác lập kỷ lục Việt Nam.
