Ấn tượng về chất lượng điều hành và những kết quả Phú Thọ đạt được, GS. Trần Thọ Đạt, Chủ tịch Hội đồng Khoa học và Đào tạo, Đại học Kinh tế Quốc dân đã trao đổi với Nhà báo và Công luận về những động lực và bước đi chiến lược của Phú Thọ.
+ Nhìn vào bức tranh kinh tế thời gian qua, GS đánh giá như thế nào về kết quả tăng trưởng của Phú Thọ trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu có nhiều biến động?
- Có thể khái quát bằng hai từ “ấn tượng”. Ấn tượng trước nhất là tốc độ và tính liên tục: Năm 2025 tỉnh đạt tăng trưởng 10,52% (xếp thứ 4 toàn quốc), đến 6 tháng đầu năm 2026 tiếp tục duy trì mức 10,18%, dẫn đầu vùng và đứng thứ 7 cả nước.
Ấn tượng lớn hơn là chất lượng tăng trưởng đang chuyển biến rõ nét. Phú Thọ đang dịch chuyển mạnh mẽ sang mô hình phát triển dựa trên công nghệ và đổi mới sáng tạo. Quy mô kinh tế số đạt 22,71% GRDP, đứng thứ ba cả nước. Đặc biệt, độ mở kinh tế của tỉnh ngày càng cao với quy mô xuất, nhập khẩu 6 tháng vượt ngưỡng 48 tỷ USD cao hơn 3 lần quy mô kinh tế của tỉnh năm 2025. Nền kinh tế hiện gắn kết sâu sắc với thương mại quốc tế, đặc biệt là khu vực công nghiệp chế biến, chế tạo và khối doanh nghiệp FDI. Việc duy trì đà tăng trưởng hai con số liên tục phản ánh năng lực thích ứng cao và điều hành linh hoạt của chính quyền tỉnh. Tỉnh cũng thu hút được nhiều dự án quy mô lớn trong lĩnh vực điện tử, vi mạch, bán dẫn và công nghệ cao, cho thấy tăng trưởng ngày càng dựa nhiều hơn vào các động lực mới và đang đề xuất với Chính phủ cho thực hiện khu thương mại tự do FTZ tại khu vực Bình Xuyên (vùng lõi công nghiệp của tỉnh) với quy mô hơn 4.000 ha.
+ Yếu tố nào đã giúp Phú Thọ trở thành điểm đến hấp dẫn đối với các tập đoàn công nghệ cao, thưa Giáo sư?
- Yếu tố quyết định là đột phá về chất lượng điều hành và tinh thần “dám nghĩ, dám làm” của bộ máy chính quyền địa phương hai cấp sau sáp nhập. Việc Phú Thọ lọt Top 5 PCI cả nước, đứng thứ hai về chỉ số tiếp cận đất đai và thuộc nhóm dẫn đầu về chính quyền kiến tạo cho thấy các bước cải cách đang đi rất đúng hướng.
Tôi đánh giá rất cao việc thí điểm các cơ chế đột phá như “Luồng xanh 24 giờ” và “Luồng xanh 50%” giúp cắt giảm một nửa thời gian giải quyết thủ tục cho các dự án trọng điểm. Mô hình “Cà phê doanh nhân” thứ 6 hằng tuần giúp đối thoại trực tiếp và tháo gỡ vướng mắc ngay tại cơ sở và sự quyết liệt của Tỉnh ủy trong việc tháo gỡ các dự án tồn đọng kéo dài, đến nay đã tháo gỡ được hơn 50 dự án với diện tích hơn 13,8 nghìn ha, 19,1 nghìn tỷ đồng, và đã xây dựng xong phương án tháo gỡ cho 99 dự án... Việc ứng dụng AI giúp giảm một nửa thời gian tiếp nhận hồ sơ trực tuyến và cắt giảm tới 28% chi phí tuân thủ thủ tục đã tạo động lực cho tăng trưởng của tỉnh và tạo ra dư địa rất bền vững cho tăng trưởng trong dài hạn của tỉnh.
Cũng nhờ môi trường thông thoáng đó, tỉnh đã thu hút hơn 1,77 tỷ USD vốn FDI chỉ trong 6 tháng, đón nhận các siêu dự án vi mạch và bán dẫn từ các tập đoàn lớn như BYD hay Meiko. Đánh giá về thành quả này, tại buổi làm việc với Ban Thường vụ Tỉnh ủy Phú Thọ vừa qua, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đã khẳng định “nếu môi trường kinh doanh và năng lực thực thi của bộ máy chính quyền không thực sự tốt thì địa phương không thể nào thu hút được nguồn lực đầu tư khổng lồ đến vậy”.
+ Phát triển kinh tế số và thu hút làn sóng đầu tư chất lượng cao đòi hỏi nguồn nhân lực chất lượng cao. Tỉnh cũng nhận thấy phải lấy nguồn nhân lực chất lượng cao làm động lực phát triển cốt lõi. Phú Thọ cần chuẩn bị những điều kiện gì về nguồn nhân lực, để tận dụng tốt cơ hội, đạt mục tiêu phát triển?
- Việc thu hút các dự án vi mạch bán dẫn trị giá hàng trăm triệu USD đòi hỏi lực lượng lao động có kỹ năng chuyên sâu. Phú Thọ đang nắm giữ lợi thế rất lớn khi sở hữu các cơ sở đào tạo đại học uy tín ngay trên địa bàn như Đại học Hùng Vương và Đại học Công nghiệp Việt Trì. Đây chính là cái nôi cung ứng nhân lực nội tại mà không phải tỉnh trung du nào cũng có được.
Tôi rất ấn tượng với kết quả lĩnh vực giáo dục và đào tạo của tỉnh Phú Thọ đã đạt được. Chất lượng giáo dục đại trà, giáo dục mũi nhọn tiếp tục duy trì thành tích trong nhóm các tỉnh đứng đầu cả nước, có 1 học sinh đạt huy chương vàng kỳ thi Olympic quốc tế, 2 học sinh đạt huy chương bạc kỳ thi Olympic khu vực, đứng thứ 3 toàn quốc về số lượng và chất lượng kỳ thi chọn học sinh giỏi quốc gia và thứ 6 kỳ thi tốt nghiệp THPT Quốc gia; các cơ sở giáo dục nghề và đào tạo đại học của tỉnh có nhiều đổi mới, chuyển dần từ đào tạo theo cung sang cầu và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao gắn với các ngành nghề thu hút đầu tư của tỉnh.
Tuy nhiên, để chuyển dịch mạnh mẽ sang mô hình lấy nguồn nhân lực chất lượng cao làm động lực cốt lõi, giáo dục đại học tại địa phương phải chuyển từ tư duy đào tạo theo năng lực “cung” sẵn có sang đào tạo theo “cầu” thực tế của thị trường.
Tỉnh cần thiết lập cơ chế thúc đẩy mô hình liên kết “Ba nhà” (Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp). Cần có chính sách cụ thể để Đại học Hùng Vương cùng Đại học Công nghiệp Việt Trì chủ động bắt tay hợp tác sâu rộng, ký kết chương trình đào tạo chuyên sâu về kỹ thuật điện tử, vi mạch, tự động hóa với các tập đoàn lớn như Meiko, BYD và đưa sinh viên vào thực tập trực tiếp tại nhà máy. Việc tăng cường liên kết quốc tế với các tổ chức giáo dục từ các quốc gia lớn sẽ là bệ phóng giúp Phú Thọ trở thành trung tâm đào tạo nhân lực công nghệ cao hàng đầu cho cả vùng.
+ Phú Thọ đã chủ động xây dựng Đề án tăng trưởng hai con số, được Thủ tướng đánh giá cao, nhưng mục tiêu duy trì đà tăng trưởng trên 10% là thách thức lớn. Với góc nhìn của giáo sư, triển vọng hiện thực hóa khát vọng trở thành cực tăng trưởng vùng Thủ đô của tỉnh ra sao?
- Khát vọng trở thành cực tăng trưởng của vùng Thủ đô vào năm 2030 và mục tiêu tăng trưởng GRDP 11-12% trong giai đoạn 2026-2030 đặt ra yêu cầu rất cao. Nhưng với những nền tảng hiện có, Phú Thọ hoàn toàn hội đủ điều kiện để hiện thực hóa mục tiêu này.
Tăng trưởng hai con số là khởi đầu đáng khích lệ. Nhưng để bền vững, tỉnh cần rà soát, cá thể hóa trách nhiệm chỉ đạo đến từng ngành, lĩnh vực và cấp cơ sở, gắn tiến độ với sản phẩm đo lường cụ thể. Trước mắt, tỉnh phải dồn lực khơi thông các “điểm nghẽn” cốt lõi như quyết tâm giải ngân kế hoạch vốn đầu tư công năm 2026, huy động cả hệ thống chính trị vào cuộc giải phóng mặt bằng để đẩy nhanh tiến độ hoàn thiện hạ tầng các KCN như: Sông Lô II, Tam Dương I, Tam Dương II, Trung Hà II, Đoan Hùng, Phù Ninh.
Đặc biệt, phải tập trung hoàn thành chiến dịch “180 ngày đêm” xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai để xử lý hiệu quả nguồn tài sản công, nhà đất dôi dư sau sáp nhập, tránh lãng phí “đất vàng”. Bên cạnh đó, Phú Thọ cần tận dụng tối đa lợi thế cửa ngõ vùng Thủ đô để kết nối chuỗi logistics, dịch vụ, du lịch tâm linh, văn hóa với Hà Nội và Quảng Ninh. Khi nội lực được khơi thông và ngoại lực được gắn kết, Phú Thọ không chỉ là cực tăng trưởng của vùng Thủ đô mà sẽ trở thành một “thủ phủ” công nghiệp công nghệ cao hiện đại và đáng sống.
+ Trân trọng cảm ơn Giáo sư.
