Những ngày qua, dù thời tiết tại phường Đăk Cấm liên tục xuất hiện mưa lớn, nhưng hàng chục cán bộ, chiến sĩ Đội K53 thuộc Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Quảng Ngãi vẫn căng bạt bám trụ hiện trường, kiên trì đào bới, bóc tách hàng nghìn mét khối đất trong khuôn viên Nghĩa trang Liệt sĩ phường Đăk Cấm và khu vực dọc đường Trường Chinh.
Bằng sự tỉ mỉ, cẩn trọng trong từng nhát cuốc, từng lớp đất được sàng lọc bằng phương pháp thủ công, lực lượng quy tập đã lần theo dấu vết của những rãnh đất nghi là rãnh nước cũ để tìm kiếm các hài cốt liệt sĩ còn nằm lại chiến trường xưa. Những nỗ lực không ngừng nghỉ ấy đã mang lại kết quả khi lực lượng chức năng vừa phát hiện và cất bốc thêm 2 hài cốt liệt sĩ, nâng tổng số hài cốt được quy tập lên 3.
Không chỉ có sự nỗ lực của những người lính Đội K53, công tác tìm kiếm còn nhận được sự đồng hành, sẻ chia từ chính quyền và người dân địa phương. Nhiều đoàn công tác của UBND phường Đăk Cấm cùng đông đảo người dân thường xuyên đến hiện trường thăm hỏi, động viên, đồng thời cung cấp thêm những thông tin quý phục vụ việc xác minh, tìm kiếm.
Ông Nguyễn Văn Hùng - Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam phường Đăk Cấm, cho biết: “Địa phương luôn quan tâm, động viên cán bộ, chiến sĩ đang làm nhiệm vụ trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt. Trong mỗi lần đến hiện trường, lãnh đạo địa phương đều ghi nhận, biểu dương tinh thần trách nhiệm, ý chí vượt khó và sự tận tụy của cán bộ, chiến sĩ Đội K53. Chúng tôi hy vọng sự quan tâm của địa phương sẽ tiếp thêm động lực để lực lượng quy tập tiếp tục vượt qua khó khăn, sớm đưa các liệt sĩ còn nằm lại chiến trường xưa trở về với đồng đội và người thân".
Có mặt tại hiện trường, cựu chiến binh Lê Anh Đào (SN 1958, quê Nghệ An) không giấu được xúc động khi chứng kiến từng hài cốt liệt sĩ được phát hiện. Ông Đào đã vượt hàng trăm cây số vào Quảng Ngãi để thắp hương cho người bác là liệt sĩ Lê Văn Trúc, hy sinh năm 1968 và hiện an nghỉ tại Nghĩa trang Liệt sĩ phường Đăk Cấm.
"Trời mưa nhưng các cán bộ, chiến sĩ vẫn miệt mài bóc tách từng lớp đất với hy vọng tìm được các liệt sĩ còn nằm lại. Hình ảnh ấy khiến tôi vô cùng xúc động. Trước đây, bác tôi cũng được lực lượng quy tập tìm kiếm, đưa về nghĩa trang an táng. Mỗi lần vào thăm, tôi đều thấy phần mộ của bác được chăm lo chu đáo, nghĩa trang sạch đẹp, khang trang. Điều đó phần nào an ủi những người thân ở xa như chúng tôi", ông Đào nghẹn ngào.
Đại diện Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Quảng Ngãi cho biết, từ khi triển khai đợt tìm kiếm tại khu vực đường Trường Chinh đến nay, lực lượng chức năng đã quy tập tổng cộng 3 hài cốt liệt sỹ. Toàn bộ 3 hài cốt liệt sĩ sau khi được cất bốc đã được đưa về nhà quản trang để tổ chức thờ cúng, dâng hương theo đúng nghi thức, thể hiện đạo lý "Uống nước nhớ nguồn" và sự tri ân đối với những người đã hy sinh vì độc lập dân tộc.
Theo kế hoạch của Ban Chỉ đạo tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ tỉnh Quảng Ngãi, việc khai quật, tìm kiếm được triển khai theo ba giai đoạn. Giai đoạn một, từ ngày 6 đến 20/6, lực lượng chức năng tập trung khai quật tại ba vị trí trong khuôn viên Nghĩa trang Liệt sĩ phường Đăk Cấm.
Sau khi máy xúc bóc lớp đất bề mặt, toàn bộ quá trình tìm kiếm được thực hiện thủ công. Từng lớp đất mỏng được đào, sàng lọc kỹ lưỡng để không bỏ sót bất kỳ dấu vết hay di vật nào. Song song với đó, lực lượng chức năng đã mở bốn rãnh thăm dò tại các vị trí trước số nhà 230, 242, 278 và khu vực cổng Nghĩa trang Liệt sĩ phường Đăk Cấm.
Giai đoạn hai, từ ngày 21/6 đến 25/7, phạm vi tìm kiếm tiếp tục được mở rộng trên dọc tuyến đường Trường Chinh, từ giao lộ Trương Đăng Quế đến Đinh Công Tráng và khu vực phía Nam tuyến đường từ giao lộ Trương Đăng Quế đến Lê Hồng Phong. Giai đoạn ba, từ ngày 26/7 đến hết năm 2026, công tác khảo sát, khai quật sẽ tiếp tục được triển khai tại những vị trí có thêm thông tin mới do cựu chiến binh, người dân và các cơ quan chức năng cung cấp.
Trước đó, tại hội thảo xác minh thông tin về liệt sĩ, mộ liệt sĩ ở khu vực đường Trường Chinh, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Quảng Ngãi đã công bố nhiều tài liệu, chứng cứ lịch sử quan trọng, góp phần làm sáng tỏ địa điểm nghi chôn cất tập thể các liệt sĩ hy sinh trong năm 1968.
Theo nhận định ban đầu của cơ quan chức năng, đây có thể là nơi an táng tập thể các chiến sĩ thuộc Tiểu đoàn 4, Trung đoàn 24 (A), hy sinh trong trận chiến ngày 2/2/1968 (có thể chênh lệch trước hoặc sau một ngày), với số lượng ước tính từ 70 đến 90 người. Các rãnh mộ được cho là nằm ở cả phía Bắc và phía Nam tuyến đường Trường Chinh hiện nay.
Mỗi hài cốt được tìm thấy không chỉ là kết quả của những ngày tháng miệt mài đào tìm giữa mưa gió, mà còn là sự tiếp nối hành trình tri ân, trả lại tên cho những người đã ngã xuống vì Tổ quốc. Hành trình ấy vẫn đang được những người lính Đội K53 bền bỉ viết tiếp, với niềm tin sẽ còn nhiều đồng đội được trở về trong vòng tay của đất mẹ và thân nhân sau gần sáu thập kỷ nằm lại chiến trường.
