Sự kiện do Ủy ban Nhà nước về người Azerbaijan ở nước ngoài, Đại sứ quán Cộng hòa Azerbaijan tại Việt Nam và Viện Phim Việt Nam phối hợp tổ chức.
Không chỉ là hoạt động ra mắt sách, chương trình còn là dịp nhìn lại vai trò đặc biệt của Ajdar Ibrahimov trong giai đoạn sơ khai của điện ảnh Việt Nam.
Phát biểu khai mạc, bà Lê Thị Hà - Viện trưởng Viện phim Việt Nam nhấn mạnh ý nghĩa tri ân các nghệ sĩ có đóng góp lớn cho ngành, đồng thời đánh giá cao nỗ lực kết nối văn hóa của phía Azerbaijan. Bà khẳng định điện ảnh là “ngôn ngữ đặc trưng” lưu giữ lịch sử, góp phần ghi lại những chặng đường hào hùng của dân tộc qua ống kính của các nhà làm phim trong và ngoài nước.
Theo bà Hà, theo lời mời của Hồ Chí Minh và sự chỉ đạo của Bộ Văn hóa Liên Xô, Ajdar Ibrahimov đã sang Việt Nam khi nền điện ảnh còn non trẻ. Ông tham gia sáng lập Trường Điện ảnh Quốc gia, trực tiếp tuyển chọn và đào tạo khóa sinh viên đầu tiên, đồng thời giảng dạy và định hình tư duy làm phim cho thế hệ nghệ sĩ tiên phong.
Những bộ phim tốt nghiệp do ông hướng dẫn như "Con chim vành khuyên", "Hai người lính", "Một ngày đầu thu" đã nhanh chóng tạo dấu ấn, trong đó hai tác phẩm giành giải tại Liên hoan phim quốc tế Karlovy Vary 1962, đánh dấu bước khởi đầu của điện ảnh Việt Nam trên trường quốc tế.
Tình cảm dành cho Việt Nam của Ajdar Ibrahimov không chỉ thể hiện qua điện ảnh mà còn được lưu giữ trong các tác phẩm văn học. Tập truyện “Những gì tôi thấy ở Việt Nam” gồm 25 truyện ngắn, hồi ký, nhật ký, phản ánh chân thực đời sống và tinh thần đấu tranh, khát vọng hòa bình của nhân dân Việt Nam. Đây là cuốn sách đầu tiên của ông được dịch sang tiếng Việt, mở ra kỳ vọng tiếp tục giới thiệu các tác phẩm khác tới bạn đọc trong nước.
Sinh năm 1919 tại Ashgabat, Ajdar Ibrahimov được đào tạo bài bản tại Trường Điện ảnh quốc gia Liên Xô (VGIK) - cái nôi của nhiều tên tuổi lớn của điện ảnh thế giới. Trước khi đến Việt Nam, ông đã có sự nghiệp phong phú tại Turkmenistan và Azerbaijan, tham gia đạo diễn, biên kịch và sản xuất nhiều bộ phim tài liệu, truyện điện ảnh. Ông cũng là nghệ sĩ đa năng khi từng diễn xuất và sáng tác trong nhiều dự án điện ảnh khác nhau.
Tuy nhiên, dấu ấn sâu đậm nhất của ông tại Việt Nam nằm ở giai đoạn 1959-1962. Trong bối cảnh ngành điện ảnh còn thiếu thốn về cơ sở vật chất và nhân lực, Ajdar Ibrahimov đã góp phần đặt nền tảng chuyên nghiệp cho hoạt động đào tạo, từ lý thuyết ngôn ngữ điện ảnh đến phương pháp kể chuyện bằng hình ảnh. Dưới sự hướng dẫn của ông, nhiều tác phẩm đầu tiên của điện ảnh Việt Nam không chỉ ra đời mà còn được quốc tế ghi nhận, mở ra vị thế ban đầu cho điện ảnh nước nhà.
Ảnh hưởng của ông còn lan tỏa qua nhiều thế hệ nghệ sĩ, trong đó có Trà Giang. Những bài học về diễn xuất mà ông truyền đạt, chú trọng vào chiều sâu cảm xúc thay vì kỹ xảo, đã góp phần định hình phong cách diễn xuất đặc trưng của điện ảnh Việt Nam trong nhiều thập niên sau này.
Sau khi rời Việt Nam, Ajdar Ibrahimov tiếp tục giảng dạy tại Moscow và sáng tác nhiều tác phẩm về Việt Nam như “Nghệ thuật điện ảnh của cuộc chiến tranh Việt Nam”, “Cô gái bộ tộc Thái”, “Mặt trời đang khóc”.
Với những đóng góp to lớn, ông được trao tặng danh hiệu Nghệ sĩ Nhân dân Liên Xô, Nghệ sĩ Nhân dân Azerbaijan cùng Huân chương Lao động của Việt Nam.
Sự kiện ra mắt sách lần này không chỉ mang ý nghĩa văn hóa mà còn góp phần củng cố mối quan hệ hữu nghị Việt Nam - Azerbaijan. Đồng thời, đây cũng là hoạt động hưởng ứng Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam, nhằm lan tỏa thói quen đọc sách và giá trị tri thức trong cộng đồng.
Hơn cả một buổi giới thiệu sách, chương trình là dịp để nhắc lại một sự thật: ngay từ buổi đầu, điện ảnh Việt Nam đã được hình thành không chỉ từ nội lực dân tộc mà còn từ những đóng góp quốc tế quan trọng. Trong dòng chảy ấy, Ajdar Ibrahimov là một trong những gương mặt tiêu biểu lặng lẽ nhưng bền bỉ, để lại dấu ấn sâu đậm và lâu dài trong lịch sử điện ảnh Việt Nam.
Ajdar Ibrahimov (1919-1993) là đạo diễn, biên kịch, Nghệ sĩ Nhân dân Liên Xô gốc Azerbaijan, người có công lao to lớn đặt nền móng cho Điện ảnh Cách mạng Việt Nam.
Ông tham gia thành lập Trường Điện ảnh Việt Nam, trực tiếp giảng dạy (1959-1962), đào tạo nhiều thế hệ nghệ sĩ nổi tiếng và được trao tặng Huân chương Lao động hạng nhất.
