Trong các ngày từ 27 đến 29-7, TAND TP Hà Nội xét xử sơ thẩm cựu Chủ tịch HĐQT Công ty Dược phẩm MediUSA, Công ty Mediphar) và 13 bị cáo khác trong vụ án sản xuất, buôn bán 88 sản phẩm là thực phẩm chức năng giả có giá trị hơn 539 tỉ đồng.
Lấy công thức của đối tác, cắt giảm 70-80% hàm lượng
Vụ án này là một trong chuỗi vụ án liên quan đến vấn đề chất lượng sản phẩm là thực phẩm chức năng, sữa tiểu đường, sữa trẻ em… được các cơ quan tiến hành tố tụng điều tra, truy tố, xét xử gần đây.
Trong đó, bị cáo Nguyễn Năng Mạnh bị xét xử về các tội sản xuất, buôn bán hàng giả là lương thực, thực phẩm, phụ gia thực phẩm; vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng và đưa hối lộ.
Các bị cáo Nguyễn Hữu Tuân (cựu phó trưởng Phòng Giám quản 5, Cục Giám sát quản lý về Hải quan, Cục Hải quan), Nguyễn Thế Việt (cựu phó cục trưởng Cục Giám sát quản lý về Hải quan, Cục Hải quan), Phạm Công Chiến (cựu trưởng Phòng Quản lý kinh doanh dược, Cục Quản lý dược, Bộ Y tế) bị xét xử về tội nhận hối lộ.
Bị cáo Nguyễn Danh Dũng (cựu cán bộ Cục Cảnh sát phòng, chống tội phạm về môi trường, Bộ Công an) bị xét xử về tội cố ý làm lộ bí mật công tác.
Theo cáo buộc, trong thời gian từ năm 2016 đến năm 2025, bị can Nguyễn Năng Mạnh, Đỗ Mạnh Hoàng, Khúc Minh Vũ, với vai trò là cổ đông, thành lập các công ty và trực tiếp nắm quyền chi phối, chỉ đạo, điều hành mọi hoạt động của Công ty Mediphar, Công ty MediUSA và các công ty thuộc hệ thống.
Các bị cáo lợi dụng tư cách pháp nhân của doanh nghiệp để tổ chức, điều hành hoạt động phạm tội có tổ chức, có tính hệ thống, kéo dài, với phương thức thủ đoạn phạm tội tinh vi, khép kín, xuyên suốt từ khâu thành lập nhà máy, đăng ký công bố sản phẩm, sản xuất, phân phối, tiêu thụ sản phẩm là thực phẩm chức năng, thực phẩm bảo vệ sức khỏe là hàng giả.
Tại phiên tòa, bị cáo Nguyễn Năng Mạnh khai phần lớn sản phẩm của MediUSA là gia công cho doanh nghiệp khác. Sau đó, MediUSA lấy chính các công thức của doanh nghiệp khác để phát triển sản phẩm của mình, chỉ thay đổi tên gọi. Một số sản phẩm khác được xây dựng dựa trên thông tin tìm trên Internet, công ty không tự nghiên cứu hay phát triển công thức.
Tuy nhiên, quá trình sản xuất, MediUSA không sản xuất đúng công thức mà lại cắt giảm tới 70-80% hàm lượng. Lý do, cựu Chủ tịch MediUSA cho biết nhiều công thức không thể sản xuất được vì đăng ký hàm lượng rất cao. “Khi đưa vào sản xuất thực tế, công ty mới phát hiện công thức đó không thể tạo ra thành phẩm” – bị cáo Mạnh nói.
Bị cáo Phạm Văn Thụ, Phó giám đốc MediUSA cũng viện lý do rằng nhiều công thức đã được đăng ký tại Cục An toàn thực phẩm không phù hợp với điều kiện sản xuất thực tế. Khi đưa vào dây chuyền, một số công thức có khối lượng nguyên liệu quá lớn hoặc không phù hợp với máy móc. Vì vậy, công ty phải điều chỉnh, cắt giảm hàm lượng để có thể sản xuất đúng khối lượng tịnh ghi trên bao bì.
Kết luận giám định xác định 88 sản phẩm là hàng giả, doanh thu từ hành vi sản xuất, buôn bán 88 sản phẩm giả có giá trị là hơn 539,8 tỉ đồng; các bị can Nguyễn Năng Mạnh, Đỗ Mạnh Hoàng, Khúc Minh Vũ, thu lợi bất chính số tiền là hơn 264 tỉ đồng.
“Vung tiền” nhờ hỗ trợ
Trong vụ án này, bị cáo Nguyễn Danh Dũng, cựu cán bộ Phòng 4, Cục Cảnh sát phòng chống tội phạm về môi trường (C05, Bộ Công an) bị xét xử về tội Cố ý làm lộ bí mật công tác.
Tháng 4-2025, khi Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu (C03) xác minh dấu hiệu sản xuất hàng giả tại "hệ sinh thái" các công ty của MediUSA, bị cáo Dũng đã báo tin cho Mạnh biết doanh nghiệp đang nằm trong diện bị điều tra, đồng thời hướng dẫn cách xử lý tài liệu, chứng cứ.
Bị cáo Dũng thừa nhận đã cho Mạnh xem tin nhắn chỉ đạo của cấp trên và đây là việc làm sai, do bị cáo nhận thức chưa đầy đủ nên phạm sai lầm.
Dũng cũng thừa nhận có hướng dẫn Mạnh cách xử lý hàng hóa và sổ sách, nhưng khai không biết doanh nghiệp này sản xuất hàng giả với quy mô lớn. Chỉ khi làm việc với cơ quan điều tra, được phổ biến lại, bị cáo rất sốc.
Ngoài ra, vụ án còn có ba cựu cán bộ hải quan và y tế bị xét xử về tội Nhận hối lộ. Nhiều cựu lãnh đạo, cán bộ Cục An toàn thực phẩm cũng đã bị xét xử trong vụ án trước đó liên quan hoạt động cấp phép thực phẩm chức năng.
Năm 2023, lô 4 loại nguyên liệu (giá trị gần 20 tỉ đồng) của hệ thống MediUSA được nhập về cảng nhưng bị tạm dừng thông quan và bị để bên ngoài quá lâu. Bị cáo Mạnh tìm mối quan hệ để gặp bị cáo Nguyễn Hữu Tuân, cựu Phó phòng thuộc Cục Giám sát quản lý về hải quan nhờ "tháo gỡ”.
Sau khi nhờ tháo gỡ, lô hàng này đã có được văn bản hướng dẫn cho thông quan của Bộ Y tế với tổng chi phí là 1,5 tỷ đồng.
Tại phiên tòa, bị cáo Tuân thừa nhận sự việc nhưng khẳng định bị cáo không ra giá, chi phí do chính bị cáo Mạnh đề nghị. Bị cáo không có thẩm quyền nên đã phải gặp bị cáo Nguyễn Thế Việt, Cục phó Giám sát quản lý về hải quan cho “đúng cửa”.
Một tuần sau khi gõ đúng cửa, lô hàng này đã có được văn bản hướng dẫn cho thông quan của Bộ Y tế với tổng chi phí là 1,5 tỷ đồng. Trong đó, bị cáo Tuân giữ lại 700 triệu đồng, đưa cho bị cáo Việt 800 triệu đồng.
Ngoài các hành vi trên, MediUSA còn bị cáo buộc vận hành gian lận 2 hệ thống sổ sách kế toán, che giấu doanh thu thực tế 2.155 tỉ đồng, chỉ kê khai 363 tỉ. Hành vi này gây thiệt hại về thuế cho nhà nước hơn 304 tỉ đồng.
Đề nghị xử lý nghiêm
Tại phiên tòa, đại diện VKS đánh giá hành vi của các bị cáo là đặc biệt nghiêm trọng, số tiền thu lơi bất chính và thiệt hại thuế đặc biệt lớn. Các bị cáo đã xâm phạm trật tự quản lý kinh tế, ảnh hưởng quyền lợi người tiêu dùng. 2 bị cáo Nguyễn Hữu Tuân, Nguyễn Thế việt đã nhận số tiền hối lộ lớn, gây ảnh hưởng đến hoạt động đúng đắc của các cơ quan chức năng, cơ quan quản lý nhà nước.
Đại diện VKS cho rằng cần phải xử lý nghiêm khắc tương xứng với mức độ, hành vi phạm tội của các bị cáo. Từ đó, đại diện VKS đề nghị xử phạt Nguyễn Năng Mạnh, mức án 10-11 năm tù cho tội Sản xuất, buôn bán hàng giả là lương thực, thực phẩm, phụ gia thực phẩm; 3-4 năm tù tội Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng và 2-3 năm tù về tội Đưa hối lộ. Tổng hợp hình phạt đề nghị cho 3 tội là 15-18 năm.
Bị cáo Nguyễn Thế Việt, cựu Phó Cục trưởng Giám sát quản lý về Hải quan, bị đề nghị mức án 5-6 năm; Nguyễn Hữu Tuân bị đề nghị 7-8 năm và Phan Công Chiến, cựu Trưởng phòng Quản lý kinh doanh dược, Cục Quản lý dược (Bộ Y tế), 24-30 tháng tù cho hưởng án treo cùng về tội Nhận hối lộ.
Nguyễn Danh Dũng, cựu cán bộ Phòng 4, Cục Cảnh sát phòng chống tội phạm về môi trường (C05 Bộ Công an), bị đề nghị 9-12 tháng tù cho hưởng án treo về tội Cố ý làm lộ bí mật công tác.
Do vụ án phức tạp, HĐXX nghị án kéo dài và sẽ tuyên án vào chiều ngày 31-7 tới đây.
