Việc sáp nhập, hợp nhất các Hội Nhà báo địa phương trong thời gian qua không đơn thuần là một bước đi về mặt tổ chức hành chính. Trên thực tế, đây là một quá trình tái cấu trúc sâu rộng, tác động trực tiếp đến hiệu quả công tác hội viên, chất lượng sinh hoạt nghiệp vụ và vai trò định hướng tư tưởng của báo chí địa phương trong bối cảnh truyền thông đa chiều, cạnh tranh gay gắt và chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ.
Chủ động làm mới chính mình
Đến nay, đã có trên 22 Hội Nhà báo cấp tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương hoàn tất việc sáp nhập, hợp nhất theo mô hình đơn vị hành chính mới; hơn 10 Hội khác chủ động sắp xếp, tinh gọn bộ máy nội bộ một cách khoa học, hợp lý. Con số này phản ánh không chỉ tiến độ triển khai chủ trương lớn của Đảng, Nhà nước, mà còn cho thấy sự chủ động “tự làm mới mình” của tổ chức Hội trong bối cảnh mới.
Trước những lo ngại ban đầu rằng việc hợp nhất có thể làm suy giảm vai trò chính trị – tư tưởng của Hội Nhà báo, thực tiễn lại cho thấy điều ngược lại. Là một tổ chức chính trị – xã hội – nghề nghiệp có tính định hướng cao, các Hội Nhà báo sau hợp nhất càng xác lập rõ hơn vai trò dẫn dắt, định hướng dư luận xã hội trong môi trường truyền thông đa nền tảng, đa chiều, nhiều luồng thông tin đan xen.
Nhà báo Nguyễn Tấn Phong, Ủy viên Ban Thường vụ Hội Nhà báo Việt Nam, Chủ tịch Hội Nhà báo TP Hồ Chí Minh, khẳng định: “Do tính chất đặc thù của tổ chức Hội Nhà báo, sau sáp nhập, hợp nhất thì vai trò chính trị, tư tưởng, định hướng dư luận xã hội không những không bị mờ nhạt mà càng phải được kiên định, củng cố vững chắc hơn”.
Thực tiễn tại TP Hồ Chí Minh - nơi hợp nhất ba Hội Nhà báo TP Hồ Chí Minh, Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu là một minh chứng điển hình. Quá trình hợp nhất diễn ra trên tinh thần “đoàn kết, kỷ cương, trách nhiệm”, có sự thống nhất cao về tư tưởng và hành động trong Ban Chấp hành.
“Dù ban đầu gặp không ít khó khăn trong việc xử lý chế độ, chính sách cho cán bộ, người lao động, nhưng với sự bám sát chỉ đạo của Thành ủy, UBND TP Hồ Chí Minh và sự hướng dẫn của các cơ quan chức năng, mọi việc từng bước được tháo gỡ, tạo động lực để tổ chức Hội sớm ổn định”, ông Phong cho biết.
Từ ổn định tổ chức đến nâng chất sinh hoạt hội viên
Theo Chủ tịch Hội Nhà báo TP Hồ Chí Minh, sau giai đoạn “ổn định hình hài”, bài toán cốt lõi đặt ra với các Hội Nhà báo địa phương là làm sao nâng cao hiệu quả thực chất của công tác Hội, đặc biệt là chất lượng sinh hoạt hội viên và hoạt động nghiệp vụ.
Tại Hội Nhà báo TP Hồ Chí Minh (mới), Ban Chấp hành nhiệm kỳ 2020–2025 nhanh chóng kiện toàn bộ máy, thống nhất quy chế hoạt động, tiếp nhận hồ sơ hội viên, quản lý tài sản…trong điều kiện địa bàn rộng, nguồn kinh phí còn hạn chế, đội ngũ cán bộ phân tán. Việc “bình thường hóa” khối lượng công việc lớn trong thời gian ngắn là tiền đề quan trọng để Hội chuyển trọng tâm sang nâng cao chất lượng hoạt động.
Ông Nguyễn Tấn Phong nhấn mạnh, một thay đổi mang tính chiến lược là việc xác định lấy tư duy phục vụ hội viên và chất lượng nghiệp vụ, đạo đức nghề nghiệp của người làm báo làm thước đo đánh giá hoạt động Hội. “Điều này đồng nghĩa với việc sinh hoạt Hội không dừng lại ở hình thức, mà phải thực sự mang lại giá trị nghề nghiệp cho hội viên”, ông Phong nói.
Theo ông, công tác đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ được đổi mới mạnh mẽ cả về nội dung lẫn phương thức. Từ các kỹ năng báo chí cơ bản đến chuyên sâu như điều tra, phỏng vấn, ảnh báo chí, phóng sự truyền hình, làm phim tài liệu…, các lớp học được thiết kế bám sát thực tiễn tác nghiệp trong kỷ nguyên số.
Đặc biệt, thay vì nặng lý thuyết, mô hình “trao đổi nghiệp vụ chuyên sâu” được đẩy mạnh, tập trung phân tích trực tiếp các tác phẩm đã đăng tải, giúp hội viên rút kinh nghiệm từ chính sản phẩm của mình.
Sau mỗi khóa bồi dưỡng, học viên được giao nhiệm vụ sản xuất tác phẩm thực tế. Mỗi chuyên đề đều gắn với những vấn đề báo chí đang “nóng” hoặc các kỹ năng thiết yếu trong môi trường truyền thông hiện đại. Ông nhấn mạnh: “Đây chính là cách để sinh hoạt nghiệp vụ đi vào chiều sâu, tránh tình trạng học xong nhưng khó áp dụng”.
Chuyển đổi số – mệnh lệnh không thể đảo ngược
Một nội dung xuyên suốt trong hoạt động của các Hội Nhà báo địa phương sau hợp nhất là chuyển đổi số. Trong bối cảnh công nghệ phát triển nhanh chóng, việc chậm thích ứng đồng nghĩa với nguy cơ tụt hậu, không chỉ của từng cá nhân nhà báo mà của cả tổ chức Hội.
Ông Nguyễn Tân Phong cho biết, Hội Nhà báo TP Hồ Chí Minh đã chủ động tổ chức nhiều lớp tập huấn nhằm tạo điều kiện cho hội viên tiếp cận công nghệ mới, đặc biệt là việc sử dụng trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn trong sáng tạo nội dung. Không chỉ dừng lại ở kỹ năng công nghệ, các lớp học còn mở rộng sang các lĩnh vực đạo đức nghề nghiệp, công tác tuyên truyền, giúp hội viên có cái nhìn toàn diện hơn trong môi trường truyền thông đa chiều.
Song song đó, Hội chú trọng xây dựng tổ chức Hội như một “mái nhà chung” ấm áp, nghĩa tình của báo chí địa phương – nơi hội viên không chỉ được hỗ trợ về chuyên môn, mà còn được bảo vệ quyền lợi chính đáng, được chia sẻ, kết nối và cùng nhau phát triển.
“Thực tiễn sau hợp nhất cho thấy, chất lượng nội dung trên các báo, tạp chí, đài phát thanh – truyền hình tại TP Hồ Chí Minh và khu vực có nhiều chuyển biến tích cực. Các tác phẩm báo chí bám sát tôn chỉ, mục đích, tuân thủ Luật Báo chí, phản ánh kịp thời các sự kiện chính trị – xã hội lớn, những vấn đề dân sinh được dư luận quan tâm”, ông Phong chia sẻ.
Đáng chú ý, năm nay đã xuất hiện những tín hiệu khởi sắc về nghiệp vụ khi nhiều hội viên, phóng viên được Hội hỗ trợ chọn lọc đề tài, chuẩn bị tác phẩm chất lượng cao tham dự các giải báo chí uy tín như Giải Báo chí Quốc gia, Giải Báo chí TP Hồ Chí Minh, Búa liềm vàng, Diên Hồng…
Nhà báo Nguyễn Tấn Phong nhấn mạnh: “Sáp nhập không phải là điểm kết thúc mà là điểm khởi đầu cho một giai đoạn đổi mới sâu sắc hơn; nếu không tiếp tục đổi mới nội dung, phương thức hoạt động và nâng cao chất lượng đội ngũ, tổ chức Hội sẽ khó đáp ứng được yêu cầu trong tình hình mới”.
