Những kết quả bước đầu không chỉ tạo chuyển biến tích cực trong đời sống đồng bào dân tộc thiểu số, các tổ chức tôn giáo mà còn góp phần củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, giữ vững ổn định chính trị - xã hội Thủ đô trong giai đoạn mới.
Kiện toàn tổ chức, nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước
Tháng 3/2025 đánh dấu bước chuyển quan trọng khi Sở Dân tộc và Tôn giáo Hà Nội được thành lập trên cơ sở sáp nhập Ban Dân tộc và Ban Tôn giáo. Đây là quyết sách có ý nghĩa chiến lược của UBND Thành phố nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, đáp ứng yêu cầu phát triển của Thủ đô trong bối cảnh triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp.
Ngay sau khi thành lập, Thành phố đã ban hành quy định rõ chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Sở; đồng thời kiện toàn đội ngũ cán bộ làm công tác dân tộc, tín ngưỡng, tôn giáo tại 126 xã, phường. Bộ máy được sắp xếp theo hướng tinh gọn, rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, bảo đảm sự liên thông từ Thành phố đến cơ sở.
Trong năm đầu hoạt động, Sở đã công bố đầy đủ danh mục thủ tục hành chính thuộc lĩnh vực quản lý; xây dựng, phê duyệt quy trình nội bộ và quy trình điện tử giải quyết thủ tục hành chính; tổ chức tiếp nhận, xử lý hồ sơ đúng hạn, đúng quy định, không để tồn đọng, không phát sinh điểm nóng.
Công tác đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ được chú trọng. Nhiều lớp tập huấn chuyên sâu về nghiệp vụ công tác dân tộc, tín ngưỡng, tôn giáo; kỹ năng dân vận, xử lý tình huống thực tiễn; chuyển đổi số, bảo đảm an toàn thông tin được tổ chức thường xuyên, góp phần nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ, tạo nền tảng để bộ máy mới vận hành ổn định, hiệu quả.
Phát triển vùng đồng bào dân tộc thiểu số theo hướng bền vững
Hà Nội hiện có hơn 107 nghìn người dân tộc thiểu số, thuộc 50/53 thành phần dân tộc, sinh sống đan xen, tập trung tại 7 xã vùng dân tộc thiểu số và miền núi. Thực hiện hiệu quả Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế – xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021–2025, diện mạo vùng đồng bào dân tộc thiểu số Thủ đô có nhiều thay đổi rõ nét.
Đến nay, Hà Nội không còn xã, thôn đặc biệt khó khăn; không còn hộ nghèo trong vùng dân tộc thiểu số; thu nhập bình quân ước đạt khoảng 78 triệu đồng/người/năm. Cơ cấu kinh tế chuyển dịch tích cực; nhiều mô hình nông nghiệp sinh thái, chăn nuôi, du lịch cộng đồng phát huy hiệu quả; 176 sản phẩm OCOP được hình thành, góp phần nâng cao giá trị kinh tế và xây dựng thương hiệu địa phương.
Hệ thống giáo dục, y tế, thiết chế văn hóa được đầu tư đồng bộ. 100% xã vùng dân tộc thiểu số đạt chuẩn quốc gia về y tế; tỷ lệ người dân tham gia bảo hiểm y tế đạt trên 96%. Công tác bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa truyền thống của đồng bào Mường, Dao, Tày… được quan tâm; các lễ hội truyền thống được tổ chức trang trọng, văn minh, đúng quy định, góp phần gìn giữ giá trị văn hóa và phát triển du lịch bền vững.
Năm 2025, Thành phố tổ chức thành công Hội nghị tổng kết Chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2021–2025, đánh giá toàn diện kết quả đạt được, đồng thời xác định mục tiêu tiếp tục phát triển vùng đồng bào dân tộc thiểu số theo hướng bền vững, thu hẹp khoảng cách phát triển, bảo đảm an sinh xã hội và giữ vững quốc phòng – an ninh.
Đồng hành cùng các tổ chức tôn giáo, đẩy mạnh chuyển đổi số
Hà Nội là trung tâm tôn giáo lớn của cả nước với 9 tôn giáo được công nhận tư cách pháp nhân, hơn 2.450 cơ sở tôn giáo và khoảng 2 triệu tín đồ. Đặc thù này đòi hỏi công tác quản lý nhà nước về tín ngưỡng, tôn giáo phải chủ động, bài bản, vừa bảo đảm đúng pháp luật, vừa thấu hiểu đặc điểm, nhu cầu chính đáng của các tổ chức, cá nhân tôn giáo.
Trong năm qua, Sở đã chủ động tham mưu Thành ủy, HĐND, UBND Thành phố triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm nâng cao hiệu lực quản lý, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi để các tổ chức tôn giáo hoạt động theo đúng quy định pháp luật.
Nhiều sự kiện quan trọng được tổ chức thành công, như Lễ kỷ niệm 70 năm Ngày truyền thống ngành quản lý nhà nước về tôn giáo; các buổi gặp mặt đại diện tổ chức tôn giáo trên địa bàn, qua đó tiếp tục khẳng định nhất quán quan điểm của Đảng, Nhà nước về tôn trọng và bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo của Nhân dân.
Các hoạt động tôn giáo lớn như Đại lễ Phật đản, Lễ Phục sinh, Lễ Giáng sinh cùng các đại lễ của đạo Cao Đài, Tin Lành… được hướng dẫn, tạo điều kiện tổ chức đúng quy định, bảo đảm an ninh, an toàn, văn minh. Đặc biệt, sự kiện cung rước và tôn trí Xá lợi Phật – Bảo vật quốc gia Ấn Độ tại Hà Nội được tổ chức trang trọng, an toàn, thể hiện năng lực phối hợp, điều hành của Thành phố và hình ảnh một Thủ đô tôn trọng đa dạng tín ngưỡng, tôn giáo, hội nhập quốc tế.
Các đề nghị liên quan đến phong chức, phong phẩm; tổ chức hoạt động ngoài chương trình đăng ký; mời chức sắc nước ngoài; các vấn đề về đất đai, xây dựng, tu bổ cơ sở thờ tự… được xem xét, giải quyết kịp thời, đúng quy định, trên tinh thần minh bạch, cầu thị, tuân thủ pháp luật. Ý thức chấp hành pháp luật của các tổ chức tôn giáo ngày càng được nâng cao; mối quan hệ giữa chính quyền và các tổ chức tôn giáo ngày càng gắn bó, tin cậy.
Trong tiến trình chuyển đổi số của Thành phố, Sở Dân tộc và Tôn giáo đã chủ động triển khai phong trào “Bình dân học vụ số”; tập huấn, bồi dưỡng kỹ năng số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) cho đội ngũ công chức; vận hành hệ thống thông tin dữ liệu về công tác dân tộc.
Việc ứng dụng công nghệ thông tin, chuẩn hóa quy trình điện tử, từng bước xây dựng cơ sở dữ liệu đồng bộ đã giúp nâng cao tính minh bạch, rút ngắn thời gian xử lý công việc và tăng hiệu quả quản lý.
Bám sát Nghị quyết Đại hội Đảng bộ Thành phố lần thứ XVIII và các chủ trương lớn của Thành phố, Sở Dân tộc và Tôn giáo xác định tiếp tục hoàn thiện thể chế; nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước trong điều kiện chính quyền địa phương hai cấp; xây dựng Đề án phát triển kinh tế – xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số giai đoạn 2026–2030 theo hướng bền vững; tăng cường đối thoại, nắm bắt tình hình tín ngưỡng, tôn giáo, nhất là trên không gian mạng; đẩy mạnh chuyển đổi số, nâng cao chất lượng tham mưu chiến lược.
Sau một năm hoạt động, Sở Dân tộc và Tôn giáo Hà Nội đã từng bước ổn định tổ chức, xác lập cơ chế phối hợp và triển khai các nhiệm vụ theo chức năng được giao. Kết quả bước đầu cho thấy mô hình mới cơ bản đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước trong lĩnh vực dân tộc, tín ngưỡng, tôn giáo trong bối cảnh hiện nay.
Thời gian tới, cùng với sự chỉ đạo của Thành ủy, HĐND, UBND Thành phố và sự phối hợp của các sở, ngành, Sở sẽ tiếp tục hoàn thiện bộ máy, nâng cao chất lượng tham mưu, tăng cường nắm bắt tình hình từ cơ sở, góp phần giữ vững ổn định xã hội và bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của đồng bào các dân tộc, các tổ chức tôn giáo trên địa bàn Thủ đô.
