Không hoàn toàn rắn cũng không hẳn lỏng, lớp tuyết tan tạo cảm giác mềm và dễ trượt là thứ khiến việc lái xe trong mùa đông trở nên khó khăn và lộn xộn. Vậy điều này liên quan gì đến hộp số tự động?
Sự thật là trước đây nhiều người cho rằng trải nghiệm lái xe sử dụng hộp số tự động mang lại cảm giác trượt, thiếu sự chắc chắn, tương tự như khi di chuyển trên mặt đường phủ đầy tuyết tan. Lý do cho cảm giác này lại nằm ở một chi tiết ít ai ngờ tới.
Phần lớn xe dùng hộp số tự động hiện nay được trang bị bộ biến mô, và chính bộ phận này tạo ra cảm giác mềm trượt đặc trưng. Bộ biến mô không tạo ra sự kết nối cơ khí hoàn toàn giữa động cơ và hộp số, mà vận hành dựa trên liên kết thủy lực.
Sự trễ nhẹ và độ mềm trong phản hồi đến từ chính lớp dầu nằm bên trong bộ biến mô, đồng thời tạo nên cảm giác vận hành mà nhiều người ví như đang lái trên mặt đường dễ trượt.
Nói cách khác, bộ biến mô là nguyên nhân chính khiến hộp số tự động từng bị gọi vui là “hộp số trượt”.
Cũng cần nhắc rằng hộp số ly hợp kép hay eCVT với cụm bánh răng hành tinh không dùng bộ biến mô, nên về bản chất không mang đặc trưng mềm trượt như hộp số tự động thông thường.
Ngoài ra eCVT hoàn toàn khác với loại CVT dùng dây đai và puli, vốn thường đi kèm bộ biến mô và từ đó dễ bị đánh giá là thiếu cảm giác lái. Tuy vậy nhiều chuyên gia cho rằng những nhận xét tiêu cực về CVT đang bị thổi phồng so với thực tế.
Cảm giác mềm trượt thực chất xuất hiện bên trong bộ biến mô, nơi cánh bơm và tua-bin gần như chạm vào nhau trong một không gian kín.
Cánh bơm được gắn với trục khuỷu động cơ thông qua tấm flex plate ở bên ngoài bộ biến mô, trong khi tua-bin nối với trục đầu vào của hộp số rồi truyền lực tới các bánh xe.
Giữa hai bộ phận này là lớp dầu hộp số tự động. Khi động cơ vận hành và khiến cánh bơm quay, dòng dầu bắt đầu chuyển động theo.
Khi dòng dầu tác động lên tua-bin, tua-bin quay theo nhưng không ngay lập tức. Sự trễ này vốn được thiết kế có chủ đích, bởi nó giúp việc sang số diễn ra nhẹ nhàng và êm ái hơn.
Nếu hộp số tự động truyền thống đề cao sự mượt mà thay vì phản hồi nhanh, vậy vì sao nhiều hãng xe, trong đó có BMW, lại quay về sử dụng chúng sau thời gian theo đuổi hộp số ly hợp kép?
Câu trả lời nằm ở bộ biến mô tích hợp chức năng khóa, vốn có thêm ly hợp để tạo sự kết nối cơ học trực tiếp trong một số tình huống vận hành.
Công nghệ này đã xuất hiện từ năm 1949, nhưng phải mất hàng chục năm để đạt đến độ hiệu quả có thể cạnh tranh với hộp số ly hợp kép.
Hiện nay nhiều chuyên gia dự đoán hộp số tự động truyền thống sẽ tiếp tục tăng trưởng. Quy mô thị trường bộ biến mô, dự kiến đạt gần 4 tỷ USD vào năm 2025, được dự báo tăng trưởng bình quân hằng năm khoảng 2,8% đến năm 2032.
