Theo Ban Quản lý dự án Đường sắt, tổng diện tích đất bị ảnh hưởng tại Thanh Hóa bởi tuyến đường sắt tốc độ cao ước tính lên tới 572,99 ha. Trong đó, đất ở chiếm 91,56 ha, còn lại là 481,43 ha đất nông nghiệp và các loại đất khác.
Dự kiến có 2.107 hộ dân phải di dời để phục vụ công tác giải phóng mặt bằng. Ngoài các hộ dân, có 41 công trình hạ tầng kỹ thuật, công trình công cộng và cơ sở sản xuất kinh doanh nằm trong phạm vi thu hồi đất. Điều này đặt ra yêu cầu cấp bách về phương án bố trí tái định cư và hỗ trợ chuyển đổi sinh kế cho người dân bị ảnh hưởng.
Tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam đi qua địa bàn Thanh Hóa có tổng chiều dài khoảng 95,33 km, bắt đầu từ Km113+800 đến Km209+130. Toàn tuyến cắt ngang 18 xã, phường bao gồm: Quang Trung, Bỉm Sơn, Hàm Rồng, Đông Tiến, Đông Sơn, Đông Quang, Trúc Lâm, Hoạt Giang, Hà Trung, Triệu Lộc, Hoằng Phú, Hoằng Giang, Trung Chính, Thắng Lợi, Nông Cống, Thăng Bình, Công Chính và Trường Lâm.
Đây là khu vực dân cư đông đúc, có mật độ sử dụng đất cao và hệ thống công trình hạ tầng – sản xuất khá dày đặc, nên việc tổ chức di dời và ổn định đời sống người dân cần được tính toán kỹ lưỡng, đảm bảo tính đồng bộ và ổn định lâu dài.
Để đảm bảo chỗ ở ổn định cho người dân sau di dời, tỉnh Thanh Hóa đang tổ chức đầu tư xây dựng hạ tầng 39 khu tái định cư, phân bố tại 16 xã, phường. Tổng diện tích các khu tái định cư vào khoảng 300 ha, với tổng kinh phí đầu tư gần 3.873 tỷ đồng. Đây được xem là đợt triển khai tái định cư quy mô lớn nhất từ trước đến nay của tỉnh, trực tiếp phục vụ một trong những dự án hạ tầng trọng điểm quốc gia.
Trong số 39 khu nói trên, đã có 1 khu tại thôn Mỹ Phong (xã Công Chính) đã hoàn thiện toàn bộ hạ tầng, sẵn sàng tiếp nhận dân cư. 8 khu đã được phê duyệt thiết kế và đang tổ chức giải phóng mặt bằng và 1 khu khác đã lập xong quy hoạch chi tiết và đang tiến hành lập dự án đầu tư.
Ngoài ra, có tới 28 khu đang trong quá trình lập quy hoạch chi tiết và 1 khu còn lại thuộc xã Trung Chính hiện đang lấy ý kiến cộng đồng dân cư về vị trí xây dựng.
Song song với đó, trong tháng 7/2025, các đơn vị liên quan như Sở Công Thương, Sở Xây dựng, Công ty Điện lực Thanh Hóa và các doanh nghiệp truyền tải điện sẽ tiến hành rà soát toàn bộ công trình điện trong phạm vi giải phóng mặt bằng. Trên cơ sở dữ liệu thực tế, ngành chức năng sẽ đề xuất phương án di dời và điều chỉnh hệ thống điện, đảm bảo an toàn, không gián đoạn sinh hoạt và sản xuất của người dân.
Với 41 cơ sở sản xuất kinh doanh nằm trong diện bị ảnh hưởng, UBND tỉnh Thanh Hóa đã giao cho chính quyền các xã, phường liên quan làm việc trực tiếp với từng doanh nghiệp, hộ kinh doanh, nhằm nắm rõ nhu cầu cụ thể về địa điểm, thời điểm di dời và mức độ hỗ trợ. Trên cơ sở khảo sát thực tế và đối thoại với các bên, các địa phương sẽ đề xuất phương án di dời phù hợp trình UBND tỉnh xem xét, quyết định.
