Abu Shabab, ngoài 30 tuổi và thuộc bộ tộc Bedouin Tarabin ở nam Gaza, gần như vô danh cho đến khi nổi lên năm ngoái với vai trò thủ lĩnh một lực lượng dân quân. Nhóm của ông ban đầu mang tên “Cơ quan Chống Khủng bố”, đến tháng 5 năm nay đổi thành “Lực lượng Nhân dân” - một nhóm vũ trang khoảng hơn 100 tay súng hoạt động tại các khu vực do Israel kiểm soát ở Gaza.
Nhóm này đứng ở vị trí lưng chừng giữa một băng tội phạm và một lực lượng hỗ trợ Israel, dù họ tự giới thiệu là lực lượng người Palestine theo chủ nghĩa dân tộc chống lại Hamas.
Trong mắt nhiều người Palestine, Abu Shabab là tội phạm. Người này từng bị chính quyền Gaza giam giữ nhiều năm vì tội liên quan đến ma túy trước khi vượt ngục vào thời điểm đầu cuộc chiến.
Việc Abu Shabab hợp tác với Israel trong bối cảnh chiến sự càng khiến anh ta bị xem là không đủ tư cách, bao gồm cả thành viên bộ tộc Tarabin, những người cho rằng cái chết của anh là “hồi kết của một chương đen tối không đại diện cho lịch sử bộ tộc”.
Lý lịch mơ hồ và hệ tư tưởng khó xác định
Nhiều nhà quan sát đánh giá hệ tư tưởng của Abu Shabab rất khó xác định, và Shabab dường như hành động dựa trên quyền lực hơn là lập trường chính trị. Việc đặt tên nhóm theo ngôn ngữ “chống khủng bố” được cho là có phần mỉa mai, khi có báo cáo về mối liên hệ giữa anh ta và ISIL (ISIS) - chủ yếu liên quan đến hoạt động buôn lậu qua Sinai (Ai Cập) vào Gaza, chứ không xuất phát từ hệ tư tưởng chung.
Sự chênh lệch giữa lý lịch thực tế và hình ảnh trực tuyến của Abu Shabab cũng đáng chú ý. Shabab từng đăng bài bằng tiếng Anh, thậm chí có một bài bình luận trên Wall Street Journal, trong đó khẳng định Lực lượng Nhân dân kiểm soát phần lớn phía đông Rafah và “sẵn sàng xây dựng tương lai mới”. Shabab viết rằng mục tiêu là “tách người Palestine không liên quan đến Hamas khỏi ngọn lửa chiến tranh”.
Dù cố giảm nhẹ liên hệ với Israel, Thủ tướng Benjamin Netanyahu thừa nhận vào tháng 6 rằng Israel sử dụng các nhóm vũ trang - theo truyền thông, bao gồm lực lượng của Abu Shabab - để đối phó Hamas. Ý tưởng này đến từ khuyến nghị của giới an ninh, dù những nỗ lực tương tự trước đây như với Quân đội Nam Lebanon đã không đạt thành công lâu dài.
Tranh cãi về phân phối viện trợ và cáo buộc cướp bóc
Lực lượng Nhân dân nhiều lần thể hiện vai trò trong việc hỗ trợ phân phối viện trợ nhân đạo, đặc biệt tại các điểm do GHF - được Mỹ và Israel hậu thuẫn - quản lý. Abu Shabab nói rằng nhóm của anh “tình nguyện bảo vệ viện trợ khỏi cướp bóc và tham nhũng”, đồng thời chia sẻ hình ảnh phân phát đồ cứu trợ.
Tuy vậy, nhóm cũng bị cáo buộc tham gia cướp bóc các đoàn xe viện trợ. Một bản ghi nhớ nội bộ của Liên hợp quốc mà Washington Post tiếp cận mô tả nhóm là “bên liên quan chính và có ảnh hưởng nhất đứng sau các vụ cướp bóc có hệ thống và quy mô lớn”. Nguồn tin an ninh tại Gaza xác nhận rằng nhóm do Israel hậu thuẫn có liên quan.
Trong bối cảnh Gaza chịu nạn đói vì hạn chế tiếp cận viện trợ và cơ sở hạ tầng bị tàn phá, những cáo buộc này càng củng cố nhận thức rằng Abu Shabab là lực lượng ủy nhiệm của Israel.
Không khó hiểu khi rất ít người Palestine - kể cả những người phản đối Hamas - tỏ ra tiếc thương sau khi Abu Shabab bị ám sát.
