Tọa đàm có dự tham gia của ông Đặng Hải Dũng, Phó Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (Bộ Công Thương); ông Ngô Sơn Hải, Phó Tổng Giám đốc Tập đoàn Điện lực Việt Nam; ông Hà Đăng Sơn, Chuyên gia năng lượng; ông Đặng Nguyễn Ngữ, Tổng Giám đốc Schneider Electric Việt Nam và Campuchia.
Nhu cầu điện tăng mạnh
Ông Đặng Hải Dũng, Phó Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (Bộ Công Thương) cho biết: Thời gian gần đây, công suất cực đại của hệ thống điện đã vượt 58.000 MW, trong khi sản lượng điện có những ngày đạt trên 1 tỷ kWh. Đây là mức tiêu thụ rất lớn, phản ánh tốc độ phát triển mạnh mẽ của nền kinh tế và nhu cầu năng lượng ngày càng gia tăng.
Tốc độ tăng trưởng năng lượng luôn gắn liền với tăng trưởng kinh tế. Trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng ở mức hai con số, nhu cầu điện cho sản xuất, kinh doanh và đời sống sẽ tiếp tục tăng cao trong những năm tới.
Tuy nhiên, công tác bảo đảm điện năng đang đối mặt với nhiều thách thức. Trong đó, những bất ổn địa chính trị trên thế giới có thể ảnh hưởng trực tiếp đến chuỗi cung ứng năng lượng, làm gia tăng giá than, dầu, khí và chi phí sản xuất điện. Các yêu cầu mới về giảm phát thải carbon, thuế xanh hay cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) tại các thị trường xuất khẩu lớn cũng đặt ra áp lực chuyển dịch sang các nguồn năng lượng sạch hơn.
Bên cạnh đó, việc gia tăng tỷ trọng năng lượng tái tạo khiến công tác dự báo và vận hành hệ thống điện trở nên phức tạp hơn do phụ thuộc nhiều vào điều kiện thời tiết. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu diễn biến khó lường, việc bảo đảm cân bằng cung - cầu điện càng trở thành bài toán khó.
Đảm bảo cung ứng điện mùa cao điểm
Chia sẻ tại tọa đàm, ông Ngô Sơn Hải, Phó Tổng Giám đốc Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) cho biết những biến động của thị trường năng lượng thế giới thời gian qua đã tác động trực tiếp đến tiến độ và giá nhiên liệu phục vụ phát điện.
Hiện các nhà máy điện của EVN sử dụng cả than trong nước và than nhập khẩu. Nguồn khí LNG cho phát điện được cung cấp thông qua các đơn vị thuộc ngành dầu khí. Để chủ động ứng phó với những biến động của thị trường, ngay từ tháng 3/2026, EVN đã chỉ đạo các đơn vị phát điện phối hợp với các đơn vị cung cấp than và khí rà soát, điều chỉnh kế hoạch cung ứng nhiên liệu.
Theo ông Hải, thực tế trong thời gian qua, đặc biệt trong những đợt nắng nóng kéo dài, nguồn than và khí cơ bản vẫn được bảo đảm, đáp ứng yêu cầu vận hành hệ thống điện. Tuy nhiên, để bảo đảm cung ứng điện không chỉ cần đủ nhiên liệu mà còn phải duy trì độ sẵn sàng cao của các tổ máy phát điện. Việc bảo dưỡng, sửa chữa và vận hành an toàn các nhà máy đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong giai đoạn cao điểm.
Hiện nay, về phần nguồn, EVN chiếm tỉ trọng chỉ khoảng 37%, bao gồm EVN và các nhà máy của EVN, để bảo đảm cung ứng điện, cần sự vào cuộc đồng bộ của tất cả các đơn vị phát điện trong hệ thống điện.
"Với sự vào cuộc của các đơn vị trong toàn ngành, cùng việc chủ động nguồn nhiên liệu và nâng cao độ sẵn sàng của các nhà máy điện, công tác cung ứng điện trong năm 2026 sẽ tiếp tục được bảo đảm", ông Ngô Sơn Hải nhấn mạnh.
Tiết kiệm điện là chiến lược trọng tâm
Theo ông Đặng Hải Dũng, tiết kiệm năng lượng và tiết kiệm điện sẽ tiếp tục là một trong những chiến lược trọng tâm của Việt Nam trong thời gian tới.
Từ Luật Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả năm 2010 đến Luật sửa đổi năm 2025, cùng với Nghị quyết số 70-NQ/TW của Bộ Chính trị, tiết kiệm năng lượng đã được xác định là một nội dung trọng tâm trong chiến lược phát triển kinh tế và bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.
Chính phủ yêu cầu các cơ quan nhà nước, doanh nghiệp xây dựng kế hoạch, chỉ tiêu và định mức sử dụng năng lượng; đồng thời tăng cường kiểm soát, nâng cao tiêu chuẩn và quy chuẩn về hiệu suất năng lượng. Bộ Công Thương cũng đang thúc đẩy kiểm toán năng lượng, hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi công nghệ, xây dựng mạng lưới chuyên gia tư vấn và nghiên cứu thành lập Quỹ sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả nhằm hỗ trợ tài chính cho các dự án tiết kiệm năng lượng.
Ông Hà Đăng Sơn, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu năng lượng và tăng trưởng xanh cho rằng, sau hơn 15 năm triển khai Luật Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, nhận thức về tiết kiệm điện trong cộng đồng doanh nghiệp đã có bước chuyển biến rõ rệt. Với doanh nghiệp, tiết kiệm điện không chỉ là trách nhiệm mà còn gắn trực tiếp với chi phí sản xuất, lợi nhuận và năng lực cạnh tranh.
Tuy nhiên, ở khu vực dân cư - nhóm tiêu thụ khoảng 30% sản lượng điện cả nước, nhận thức về sử dụng điện tiết kiệm vẫn còn nhiều hạn chế. Không ít người vẫn cho rằng có khả năng chi trả thì có quyền sử dụng điện thoải mái, chưa thấy hết tác động của việc tiêu dùng lãng phí đối với chi phí vận hành và đầu tư của toàn hệ thống điện.
Bên cạnh đó, tâm lý chuộng thiết bị giá rẻ, chưa coi trọng hiệu suất năng lượng; thiếu cơ chế khuyến khích điều chỉnh phụ tải điện và thói quen chưa thường xuyên theo dõi mức tiêu thụ điện cũng là những rào cản lớn đối với mục tiêu tiết kiệm năng lượng.
“Không thể quản lý được những gì không đo đếm được. Muốn tiết kiệm điện hiệu quả, trước hết phải theo dõi, đánh giá và kiểm soát được mức tiêu thụ của mình”, ông Hà Đăng Sơn nhấn mạnh.
Về phía ngành điện, ông Ngô Sơn Hải cho rằng, tiết kiệm điện không chỉ giúp giảm chi phí cho người dân và doanh nghiệp mà còn góp phần bảo đảm an ninh năng lượng, giảm áp lực đầu tư nguồn điện mới và chi phí vận hành của toàn hệ thống. Theo ông Hải, chỉ cần tiết kiệm khoảng 2% công suất tiêu thụ điện đã tương đương giảm nhu cầu đầu tư khoảng 1.000 MW nguồn điện mới.
Để sử dụng điện hiệu quả, EVN khuyến nghị người dân cài đặt điều hòa ở mức khoảng 26 độ C, bảo dưỡng thiết bị định kỳ, ưu tiên sử dụng các sản phẩm tiết kiệm năng lượng và hạn chế sử dụng đồng thời nhiều thiết bị công suất lớn trong khung giờ cao điểm. Với doanh nghiệp, việc đầu tư công nghệ hiện đại, quản lý năng lượng và tham gia các chương trình điều chỉnh phụ tải sẽ mang lại lợi ích kinh tế lâu dài.
Theo Đặng Nguyễn Ngữ, Tổng Giám đốc Schneider Electric Việt Nam và Campuchia: Tiết kiệm điện không có nghĩa là ngừng hoặc giảm tiêu thụ một cách máy móc.
Mục tiêu của tiết kiệm điện không phải là hạn chế hoạt động sản xuất hay giảm chất lượng cuộc sống, mà là tối ưu hóa việc sử dụng điện để tạo ra hiệu quả cao hơn với mức tiêu thụ thấp hơn. Theo đó, việc tiết kiệm cần được thực hiện ở tất cả các cấp độ, từ hộ gia đình, tòa nhà, doanh nghiệp đến quy mô quốc gia.
Ông Đặng Nguyễn Ngữ cũng nhấn mạnh cần thay đổi cách tiếp cận truyền thống về đầu tư cho tiết kiệm năng lượng. "Thực hành tiết kiệm không còn là chi phí nữa mà là một khoản đầu tư", ông Ngữ nói.
Nâng cao hiệu quả năng lượng bằng công nghệ số và AI
Theo ông Đặng Nguyễn Ngữ, những năm qua, Chính phủ, Bộ Công Thương và Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) đã triển khai nhiều giải pháp đồng bộ nhằm nâng cao nhận thức và thay đổi hành vi sử dụng năng lượng của doanh nghiệp và người dân.
Nhờ đó, hoạt động tiết kiệm năng lượng nói chung và tiết kiệm điện nói riêng đã có nhiều chuyển biến tích cực. Tuy nhiên, vẫn còn những quan niệm cần được thay đổi. Nhắc đến tiết kiệm, nhiều người thường nghĩ ngay đến việc giảm sử dụng hoặc không sử dụng nữa. Nhưng chúng ta không thể ngừng sản xuất hay ngừng các hoạt động kinh tế. Vì vậy, tiết kiệm điện không có nghĩa là cắt giảm tiêu dùng một cách máy móc. Vấn đề cốt lõi là làm thế nào để vừa tiết kiệm năng lượng, vừa nâng cao hiệu quả vận hành. Điều này đòi hỏi phải tối ưu hóa việc sử dụng điện ở mọi cấp độ, từ hộ gia đình, tòa nhà, nhà máy cho tới toàn bộ nền kinh tế.
Lãnh đạo Schneider Electric cho rằng sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ số và trí tuệ nhân tạo (AI) đang tạo ra bước ngoặt trong lĩnh vực quản lý năng lượng. Nếu trước đây một giải pháp công nghệ cần tới hàng chục năm để đi từ ý tưởng đến ứng dụng thực tế thì hiện nay quá trình đó chỉ tính bằng năm, thậm chí bằng tháng.
Các mô hình nhà thông minh (Smart Home), tòa nhà thông minh (Smart Building), nhà máy thông minh (Smart Factory) hay lưới điện thông minh (Smart Grid) đang được triển khai ngày càng rộng rãi. AI cho phép theo dõi, phân tích và tối ưu hóa việc sử dụng năng lượng theo thời gian thực, từ đó nâng cao hiệu suất và giảm tiêu hao điện năng. Sau khi được số hóa, hệ thống hoàn toàn có thể quản lý và điều chỉnh phụ tải đỉnh theo thời gian thực. Đây là cơ hội rất lớn để nâng cao hiệu quả sử dụng điện.
Theo lãnh đạo Schneider Electric, Việt Nam đã xây dựng Chiến lược quốc gia về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả. Thách thức hiện nay là chuyển hóa chiến lược thành các chương trình hành động cụ thể cho từng ngành, từng doanh nghiệp và từng địa phương.
“Dưới góc độ một doanh nghiệp FDI hoạt động trong lĩnh vực công nghệ năng lượng, Schneider Electric đánh giá quản lý năng lượng và tiết kiệm điện không chỉ là giải pháp giảm chi phí mà đã trở thành một năng lực cạnh tranh cốt lõi, đồng thời là một phần không thể tách rời của quá trình chuyển đổi xanh”, Tổng Giám đốc Schneider Electric Việt Nam và Campuchia nhấn mạnh.
Tại tọa đàm, Schneider Electric cam kết đồng hành cùng Chính phủ, Bộ Công Thương và EVN trong việc thúc đẩy sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả.
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu diễn biến ngày càng phức tạp, nhu cầu điện tiếp tục gia tăng cùng với yêu cầu tăng trưởng kinh tế cao, bài toán an ninh năng lượng không chỉ là phát triển thêm nguồn điện sạch mà còn là sử dụng điện hiệu quả hơn.
Mỗi kilowatt giờ điện được sử dụng hiệu quả hôm nay sẽ góp phần củng cố an ninh năng lượng, nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế và hướng tới mục tiêu phát triển xanh, bền vững của đất nước.
