Bắt đầu từ những điều bình dị
Giữa đại ngàn Tây Bắc, những dãy núi trùng điệp nối tiếp nhau đến tận chân trời, những con đường quanh co men theo sườn đá và những bản làng nhỏ nép mình bên triền núi tạo nên một bức tranh thiên nhiên vừa hùng vĩ, vừa bình yên. Nhưng phía sau vẻ đẹp ấy là cuộc sống còn nhiều nhọc nhằn của đồng bào các dân tộc thiểu số.
Ở không ít nơi, con đường đến trường của trẻ nhỏ vẫn là những chặng vượt dốc, băng suối. Việc đưa nông sản ra khỏi bản hay tiếp cận dịch vụ thiết yếu cũng không hề dễ dàng. Những thiếu thốn trong sinh hoạt, học tập và điều kiện sản xuất vẫn là nỗi lo thường trực của nhiều gia đình.
Giữa khó khăn ấy, sự sẻ chia từ cộng đồng, dù lớn hay nhỏ, đều có thể trở thành nguồn động viên quý giá. Đó cũng là điều thôi thúc nhiều cá nhân, tổ chức tìm đến vùng cao bằng những chuyến đi thiện nguyện.
Trong số đó có Viên Đình Long, chàng trai 9X quê Thanh Hóa, hiện sinh sống tại Hà Nội. Gần một thập kỷ gắn bó với hoạt động cộng đồng, hành trình của Long không bắt đầu bằng những chương trình quy mô mà từ ý tưởng rất đỗi giản dị của thời sinh viên.
Ngay từ những ngày đầu bước chân vào giảng đường đại học, Long đã chủ động vận động người thân, bạn bè quyên góp sách cũ. Từ những cuốn sách không còn được sử dụng, anh cùng bạn bè tổ chức các gian hàng nhỏ để bán, lấy số tiền thu được hỗ trợ những hoàn cảnh khó khăn.
Mỗi cuốn sách được trao đi, mỗi khoản tiền nhỏ được góp lại đều trở thành một phần kinh phí cho những hoạt động đầu tiên. Số tiền ấy có thể chưa lớn, nhưng với Long, điều quan trọng là anh đã tìm được cách biến sự quan tâm thành hành động cụ thể.
Những chuyến đi đầu tiên được thực hiện trong điều kiện khá thiếu thốn. Không có nguồn kinh phí ổn định hay tổ chức, doanh nghiệp đứng sau, Long cùng bạn bè tự thu xếp phương tiện, chủ yếu di chuyển bằng xe máy, mang theo mì tôm, quần áo và những vật dụng được các nhà hảo tâm gửi gắm.
Có chuyến đi, hành trang chỉ là vài thùng hàng buộc phía sau xe. Có những cung đường phải men theo sườn núi, vượt dốc đá, đường đất gập ghềnh mới đến được bản làng. Nhưng chính những lần trực tiếp đặt chân đến nơi, gặp gỡ người dân và chứng kiến cuộc sống còn nhiều thiếu thốn đã khiến Long thêm gắn bó với công việc mình lựa chọn.
Qua từng chuyến đi, anh dần hiểu rằng mỗi địa phương, mỗi gia đình lại có những khó khăn và nhu cầu khác nhau. Có nơi cần thêm quần áo ấm, sách vở cho trẻ nhỏ; có nơi lại cần những hỗ trợ thiết thực để người dân vượt qua hậu quả thiên tai.
Bởi vậy, thay vì chỉ tập trung vào việc trao tặng, Long bắt đầu chú trọng đến khâu tìm hiểu hoàn cảnh, kết nối nguồn lực và phối hợp với địa phương trước mỗi chương trình.
Giữ chữ “tín” trên mỗi chặng đường
Gần mười năm đi qua, Long đã có không ít kỷ niệm với những vùng đất và con người từng gặp. Có những chuyến đi, đường sạt lở khiến xe máy không thể tiếp tục di chuyển. Cả đoàn phải xuống xe, cùng người dân chuyển từng bao gạo, bao quần áo qua những đoạn đường lầy lội. Có khi quần áo lấm lem bùn đất, hành trình kéo dài hơn dự kiến, nhưng không ai muốn bỏ lại những phần quà đã chuẩn bị phía sau.
Đặc biệt, những chuyến đi đến các địa phương vừa trải qua thiên tai, lũ dữ luôn để lại trong Long nhiều cảm xúc. Sau thiên tai, nền đất còn ngổn ngang, nhà cửa hư hỏng, có gia đình mất nhà, mất ruộng, cuộc sống vốn khó khăn lại càng thêm chật vật.
Cùng các thành viên trong đoàn, anh trực tiếp đến từng hộ gia đình để trao các phần quà hỗ trợ, mong góp một phần nhỏ giúp người dân sớm ổn định cuộc sống.
Không chỉ trao đi những món quà vật chất, Long còn dành thời gian trò chuyện, hỏi han người dân về cuộc sống thường ngày. Với anh, những cuộc gặp gỡ có ý nghĩa đặc biệt, bởi chỉ khi tận mắt chứng kiến và lắng nghe, người làm thiện nguyện mới có thể hiểu được những điều mà đôi khi một bản danh sách hay vài dòng thông tin chưa thể nói hết.
Trong nhiều hình ảnh còn đọng lại sau những chuyến đi, có một em bé vùng cao mà Long nhớ mãi. Em có mái tóc búi hai bên, đi đôi dép nhựa màu hồng, tay xách chiếc túi nilon đựng vài bộ quần áo.
Khi Long ngồi xuống chụp ảnh cùng, em chỉ mím môi, mở to đôi mắt nhìn mình. Trên gương mặt nhỏ bé ấy là những vết sẹo bỏng chằng chịt do một tai nạn bếp lửa từ khi còn rất nhỏ. Khoảnh khắc ấy khiến Long lặng người.
Anh không khỏi xót xa khi nhìn thấy những dấu vết của tai nạn hằn trên gương mặt một đứa trẻ. Nhưng điều khiến anh nhớ hơn cả là sự bình thản, hồn nhiên của em trong cuộc gặp gỡ ngắn ngủi ấy.
“Khoảnh khắc đó làm tôi lặng đi. Và cũng từ hôm đó, tôi hiểu vì sao mình phải tiếp tục đi”, Long nhớ lại.
Có lẽ, với những người làm thiện nguyện, không phải lúc nào giá trị của một chuyến đi cũng được đong đếm bằng số phần quà đã trao hay số tiền đã quyên góp. Đôi khi, đó là một ánh mắt, một câu chuyện hay một cuộc gặp gỡ ngắn ngủi đủ khiến người ta suy nghĩ rất lâu.
Với Long, những em nhỏ như vậy nhắc anh nhớ rằng phía sau mỗi hành trình là những số phận cụ thể, những thiệt thòi cần được quan tâm và sẻ chia.
Cũng từ những trải nghiệm ấy, Long ngày càng chú trọng đến việc tổ chức các chương trình sao cho thiết thực. Anh không muốn những món quà chỉ dừng lại ở ý nghĩa động viên nhất thời, mà mong chúng thực sự đáp ứng được nhu cầu của người nhận.
Cô Lê Thanh Nga, Hiệu trưởng Trường Mầm non Mường Luân (Điện Biên), chia sẻ các hoạt động của đoàn đã mang đến nhiều niềm vui cho học sinh trong trường. Khi được Long và các thành viên trò chuyện, vui chơi, nhiều em vốn rụt rè cũng trở nên cởi mở, mạnh dạn hơn.
Điều khiến cô Nga ghi nhận là sự chủ động, cẩn thận của Long trong quá trình chuẩn bị. Thay vì tự lựa chọn quà rồi mang đến trao tặng, anh thường liên hệ với nhà trường để tìm hiểu cụ thể những gì học sinh đang thiếu, đang cần.
“Long thường trao đổi với chúng tôi để nắm rõ học sinh đang thiếu gì, cần hỗ trợ những gì. Nhờ đó, các phần quà được chuẩn bị phù hợp hơn với điều kiện và nhu cầu thực tế của các em”, cô Nga cho biết.
Tại xã Hua Bum, tỉnh Lai Châu, bà Lù Thị Hoa, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ xã cũng đánh giá cao cách tổ chức các hoạt động của đoàn thiện nguyện do Long tham gia.
Theo bà Hoa, trước mỗi chuyến đi, đoàn đều phối hợp với địa phương khảo sát thực tế, lập danh sách những trường hợp cần hỗ trợ và chuẩn bị phương án trao tặng cụ thể. Cách làm này giúp các phần quà đến đúng người, đúng hoàn cảnh, hạn chế tình trạng hỗ trợ dàn trải hoặc không phù hợp với nhu cầu thực tế.
“Điều địa phương trân trọng nhất không phải giá trị vật chất, mà là cách Long giữ chữ tín: Hứa là làm, nói là đến, dù đường xa, trời mưa hay rét. Chính sự kiên trì đó mới khiến mọi người tin tưởng”, bà Hoa chia sẻ.
Với Long, chữ “tín” có lẽ là điều quan trọng nhất để một hành trình thiện nguyện có thể đi đường dài. Bởi phía sau mỗi lời hứa hỗ trợ là sự mong đợi của những người đang gặp khó khăn; phía sau mỗi chuyến đi là niềm tin mà người dân, nhà trường và các nhà hảo tâm gửi gắm.
Từ những cuốn sách cũ được gom góp thời sinh viên đến những chuyến xe vượt núi, băng rừng hôm nay, Long vẫn chọn cách bắt đầu bằng những điều mình có thể làm. Hành trình ấy có thể không tạo nên những thay đổi lớn lao chỉ sau một đêm, nhưng từng phần quà, từng cuộc gặp gỡ và sự sẻ chia bền bỉ đang góp phần làm cho cuộc sống ở những nơi anh đi qua trở nên ấm áp hơn.