Bà Trần Thị Trang, Vụ trưởng Vụ BHYT (Bộ Y tế), cho biết dinh dưỡng có vai trò quan trọng đối với sự phát triển thể chất, trí tuệ và khả năng phục hồi của trẻ. Với một số bệnh lý, dinh dưỡng không chỉ hỗ trợ chăm sóc mà còn là thành phần thiết yếu trong phác đồ, thậm chí là phương pháp điều trị đặc hiệu, ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả và tiên lượng bệnh.
Việt Nam có khoảng 103.500 trẻ sinh non mỗi năm, với khoảng 17.000 ca tử vong sơ sinh; trong đó, khoảng 25% trường hợp tử vong liên quan đến sinh non hoặc nhẹ cân. Đây là nhóm trẻ có nguy cơ cao gặp biến chứng như viêm ruột hoại tử, nhiễm trùng huyết và phải điều trị kéo dài.
Với trẻ suy dinh dưỡng cấp tính, tỷ lệ trẻ gầy còm năm 2025 khoảng 6,9%. Giai đoạn 2023-2025, khoảng 111.000 lượt trẻ được phát hiện, quản lý và điều trị suy dinh dưỡng cấp tính trong Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững. Đặc biệt, suy dinh dưỡng cấp tính nặng là bệnh lý làm tăng nguy cơ nhiễm khuẩn, biến chứng và tử vong nếu không được can thiệp kịp thời.
Ở nhóm trẻ mắc động kinh kháng thuốc, các dữ liệu tại hội thảo cho thấy trên thế giới có khoảng 18,15 triệu trẻ em và thanh thiếu niên dưới 20 tuổi mắc động kinh; 20-30% người bệnh không đáp ứng đầy đủ với thuốc. Với những trường hợp phù hợp, chế độ ăn sinh ceton (ketogenic) có thể được sử dụng khi các phương pháp điều trị khác không hiệu quả. Khoảng 50-60% người bệnh có thể giảm trên 50% số cơn co giật sau hơn 3 tháng áp dụng. Tuy nhiên, phương pháp này đòi hỏi chuyên gia giám sát, tính toán khẩu phần và theo dõi chặt chẽ.
Những thực tế trên cho thấy dinh dưỡng đã trở thành một phần của quá trình điều trị đối với một số nhóm bệnh nhi. Tuy nhiên, chi phí chế phẩm chuyên biệt cao, phải sử dụng kéo dài khiến nhiều gia đình gặp khó khăn khi tiếp cận.
Ảnh: Bệnh viện Nhi Trung ương
Bộ Y tế đang xây dựng dự thảo Nghị định về tăng mức hưởng và phạm vi hưởng BHYT theo lộ trình, đối tượng ưu tiên, phù hợp khả năng cân đối quỹ. Một nội dung được nghiên cứu là bổ sung chi phí điều trị dinh dưỡng vào phạm vi thanh toán, trước mắt tập trung vào trẻ dưới 6 tuổi bị suy dinh dưỡng cấp tính, trẻ sinh non, nhẹ cân và trẻ mắc động kinh kháng thuốc.
Việc đưa điều trị suy dinh dưỡng cấp tính vào quyền lợi BHYT cần có cơ chế thanh toán riêng đối với công thức dinh dưỡng tại cơ sở y tế và các chế phẩm điều trị. Tuy nhiên, không nên thanh toán đại trà mọi sản phẩm dinh dưỡng mà cần tiêu chí chuyên môn rõ ràng, bảo đảm đúng sản phẩm, bệnh lý và chỉ định.
Theo lãnh đạo Vụ BHYT, việc mở rộng quyền lợi đối với dinh dưỡng điều trị cần dựa trên bằng chứng khoa học, tính cần thiết về chuyên môn, hiệu quả điều trị, hiệu quả chi phí và khả năng cân đối quỹ.
Đặc biệt, cần phân biệt rõ can thiệp dinh dưỡng mang tính điều trị theo chỉ định của bác sĩ với sản phẩm dinh dưỡng thông thường và chi phí ăn uống, sinh hoạt của người bệnh.
Danh mục sản phẩm, giải pháp dinh dưỡng được BHYT thanh toán cần có tiêu chí cụ thể, bảo đảm đúng đối tượng, đúng chỉ định, ưu tiên trẻ em, trẻ sơ sinh và các nhóm dễ bị tổn thương, nhất là trẻ thuộc hộ nghèo, gia đình thu nhập thấp.