Công nghệ tự lái từng được xem như “mã gian lận” giúp giao thông an toàn hơn. Tuy nhiên, số liệu thực tế lại cho thấy một bức tranh kém hào nhoáng.
Từ năm 2021, báo cáo tai nạn do Cơ quan An toàn Giao thông Quốc gia Mỹ (NHTSA) thu thập liên tục chỉ ra một xu hướng: Tesla chiếm phần lớn các vụ tai nạn nghiêm trọng liên quan đến hệ thống hỗ trợ lái, đặc biệt là những vụ tử vong có sự tham gia của Autopilot hoặc Full Self-Driving (FSD).
Trong khi đó, nghiên cứu mới của Waymo trên quãng đường 56,7 triệu dặm với xe tự lái hoàn toàn cho thấy tỷ lệ tai nạn gây thương tích giảm mạnh so với xe do con người điều khiển trong cùng khu vực. Ít va chạm nghiêm trọng hơn, ít tai nạn liên quan đến người đi bộ và xe đạp hơn.
Điều này không có nghĩa xe robot hoàn hảo, nhưng chứng minh một điều quan trọng: hệ thống tự động được giám sát chặt chẽ, sử dụng nhiều cảm biến hoạt động khác biệt hoàn toàn so với công nghệ chỉ dựa vào camera và phụ thuộc vào người lái như “phao cứu sinh” cuối cùng.
Phân tích của Reuters từ dữ liệu liên bang cho thấy Tesla liên quan đến phần lớn các vụ tai nạn chết người được báo cáo theo quy định, dù hãng vẫn quảng bá mạnh mẽ về độ an toàn trên website của mình.
Sự đối lập này phản ánh rõ thực tế: trong khi marketing khẳng định “an toàn hơn con người”, dữ liệu độc lập lại khiến cơ quan quản lý phải theo sát từng bước của Tesla.
Cách sử dụng hệ thống hỗ trợ lái mà không biến mình thành “chuột bạch”.
Nguyên tắc quan trọng: hãy coi mọi hệ thống kiểu FSD như một dạng “ga tự động cao cấp”, không hơn. Chỉ sử dụng trên những tuyến đường mà nhà sản xuất khuyến nghị, thường là nơi có vạch kẻ rõ ràng, lưu lượng ổn định và thời tiết tốt. Người lái vẫn phải giữ tay trên vô-lăng, mắt quan sát và sẵn sàng can thiệp bất cứ lúc nào.
Ngay khi xe có dấu hiệu lúng túng ở lối ra, ôm sát dải phân cách hoặc xử lý thiếu tự tin gần xe đỗ hay xe đạp, cần lập tức giành quyền kiểm soát.
Trên những hành trình dài, hệ thống hỗ trợ lái giúp giảm mệt mỏi, nhưng trong phố đông hoặc trời mưa lớn, phần mềm có thể trở thành yếu tố gây căng thẳng. Khi đó, người lái phải chủ động điều khiển.
Nếu khu vực có dịch vụ xe tự lái, hãy thử trải nghiệm. Quan sát cách chúng di chuyển chậm rãi qua giao lộ phức tạp, cách chúng từ chối thực hiện những tình huống rủi ro. Sự thận trọng này chính là điều người lái nên học: để phần mềm xử lý việc đơn giản, nhưng bản năng con người phải luôn là “hàng rào an toàn” khi tính mạng bị đặt lên bàn cân.
Nhìn chung, không cần tẩy chay Autopilot hay FSD, nhưng người lái phải là “người chủ” sau vô-lăng để đảm bảo hành trình an toàn. Sử dụng công nghệ ở nơi phù hợp, tắt ngay khi xe có biểu hiện bất thường và ưu tiên lựa chọn những thương hiệu chứng minh độ an toàn bằng dữ liệu thực tế, thay vì chỉ dựa vào lời quảng cáo.
Xe gia đình không phải phòng thí nghiệm, và không ai nên để phần mềm biến mình thành “hình nộm” trong bài kiểm tra va chạm.
