Sự lo lắng bắt đầu từ thứ Sáu (16/1) tuần trước, khi Cục Hàng không Liên bang Mỹ (FAA) khuyến cáo các nhà khai thác máy bay Mỹ nên “thận trọng” khi bay qua vùng biển phía Đông Thái Bình Dương gần Mexico, Trung Mỹ và một phần Nam Mỹ, với lý do có các “hoạt động quân sự”.
Tổng thống Mexico Sheinbaum cho biết chính quyền của bà đã phải chờ vài giờ cho đến khi Chính phủ Mỹ đưa ra lời đảm bảo “bằng văn bản” rằng sẽ không có bất kỳ chuyến bay quân sự nào của Mỹ đi qua lãnh thổ Mexico.
Bà cũng lưu ý rằng phía Mỹ đã không thông báo trước cho Mexico về bất kỳ hoạt động quân sự nào. Sau đó, chính quyền Mỹ đã cung cấp tọa độ chính xác nơi họ đang hoạt động, và các cơ quan chức năng Mexico khẳng định khuyến cáo của FAA không gây ảnh hưởng đến nước này.
Căng thẳng tiếp tục gia tăng khi hình ảnh một chiếc máy bay vận tải quân sự của Mỹ xuất hiện trên đường băng tại sân bay Toluca, cách Mexico City khoảng 63 km về phía tây, được lan truyền rộng rãi trên mạng xã hội.
Thượng nghị sĩ Clemente Castañeda thuộc đảng Phong trào Công dân đối lập của Mexico đã yêu cầu một lời giải thích từ Chính phủ nước này, vì theo hiến pháp, Thượng viện Mexico phải phê chuẩn việc gửi quân đội ra nước ngoài hoặc cho phép quân đội nước ngoài vào lãnh thổ.
Giải thích về vụ việc này, Tổng thống Sheinbaum mô tả đây chỉ là một hoạt động “hậu cần” và không cần sự chấp thuận của Thượng viện. Bà phát biểu: "Máy bay của Mỹ đã hạ cánh, các công chức đã lên chiếc máy bay đó và họ đã đi sang Mỹ để đào tạo”.
Cả hai sự việc trên đã làm nổi bật sự nhạy cảm trong bối cảnh chính quyền Mỹ vừa thực hiện hành động đơn phương để bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro vào đầu tháng này và đang đe dọa kiểm soát Greenland. Bên cạnh đó là những lời đe dọa tái diễn về việc thực hiện các hành động quân sự trực tiếp chống lại các băng đảng ma túy tại Mexico.
Dù vậy, bà Sheinbaum và ông Trump đã có cuộc trao đổi vào tuần trước về vấn đề này. Cả hai bên tuyên bố sẽ tiếp tục cộng tác trong các vấn đề an ninh, trong đó Mexico nhấn mạnh sẽ không chấp nhận bất kỳ hành vi vi phạm chủ quyền nào.
Theo một tuyên bố chung, các quan chức an ninh của hai nước dự kiến sẽ gặp nhau vào thứ Sáu tới để: “tiếp tục đưa ra những hành động cụ thể nhằm tăng cường hợp tác an ninh và những kết quả có ý nghĩa để chống lại các băng đảng, đồng thời ngăn chặn dòng chảy bất hợp pháp của fentanyl và vũ khí băng qua biên giới chung của chúng ta".
