Đây được xem là bước đi táo bạo nhằm giải bài toán thiếu hụt nhân lực chất lượng cao, là vấn đề đang khiến nhiều trường đại học Việt Nam chật vật tìm lời giải.
GS.TS Vũ Văn Yêm, Phó Giám đốc Đại học Bách khoa Hà Nội nhận định, để đào tạo ra nguồn nhân lực chất lượng cao, các trường đại học phải sở hữu đội ngũ giảng viên và nhà khoa học hàng đầu. Thế nhưng thực tế lại trái ngược, nhiều giảng viên giỏi rời trường đi làm doanh nghiệp; các nhà khoa học đầu ngành thiếu môi trường phát triển; nhân tài Việt ở nước ngoài muốn về cống hiến nhưng… chưa dám.
“Chúng ta có chủ trương và nghị quyết đúng đắn, nhưng chính sách đi vào đời sống còn chậm, khiến nhiều cơ hội nhân tài bị bỏ lỡ", GS Yêm nói.
Trên cơ sở tinh thần Nghị quyết 71-NQ/TW, Đại học Bách khoa Hà Nội triển khai Đề án thu hút giảng viên trẻ tài năng, chuyên gia, nhà khoa học đầu ngành giai đoạn 2025–2030.
Ba nhóm nhân tài trọng điểm sẽ được chiêu mộ:
| Đối tượng | Yêu cầu chính | Số lượng dự kiến |
|---|---|---|
| Tiến sĩ trẻ từ các đại học hàng đầu thế giới / có thành tích xuất sắc | Năng lực nghiên cứu mạnh | 137 |
| GS, PGS, chuyên gia công nghệ từ doanh nghiệp – viện nghiên cứu | Dẫn dắt nhóm nghiên cứu, phòng lab | 72 |
| Chuyên gia đầu ngành trong nước & quốc tế | Mời giảng, cố vấn chiến lược | 172 |
Mức thu nhập: 40–150 triệu đồng/tháng, chưa kể nguồn thu từ dự án, đề tài nghiên cứu.
Ngoài ra, trường lo nhà ở, visa, bảo hiểm sức khỏe, hỗ trợ người thân, cung cấp phòng thí nghiệm mở, giao nhiệm vụ nghiên cứu rõ ràng và cam kết lộ trình phát triển sự nghiệp.
“Kỳ vọng đến năm 2030, sẽ thu hút được ít nhất 300 nhân tài trong và ngoài nước”, GS Yêm nhấn mạnh.
Một tiếng nói thẳng thắn được đưa ra bởi ông Nguyễn Quân, nguyên Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ: “Chính sách hay nhưng không đi vào cuộc sống. Nếu đại học phải tự lo toàn bộ chi phí đầu tư thì không thể đãi ngộ nhân tài tốt được”.
Ông chỉ ra, để giữ chân chuyên gia nhà khoa học phải được giao việc, đề tài, nhóm nghiên cứu mạnh, phòng thí nghiệm phải hiện đại và đồng bộ, tự chủ phải đúng nghĩa chứ không phải “tự bơi”.
“Nếu muốn người tài cống hiến, họ cần được tạo điều kiện làm việc và phát triển, không chỉ là lương cao”, ông Quân nói.
Việt Nam đang thiếu hụt nghiêm trọng giảng viên trình độ cao: Chỉ 8% giảng viên đại học là GS/PGS; hơn 70% tiến sĩ không có điều kiện nghiên cứu thường xuyên; nhiều ngành mũi nhọn đang thiếu chuyên gia dẫn dắt.
Trong khi đó, các nước trong khu vực đang chi mạnh:
| Quốc gia | Thu nhập GS/Tháng (ước tính) |
|---|---|
| Singapore | ~300–500 triệu đồng |
| Hàn Quốc | ~200–350 triệu đồng |
| Thái Lan | ~130–200 triệu đồng |
| Việt Nam | 15–30 triệu đồng (trung bình hiện nay) |
Đề án HUST-Talent không chỉ là câu chuyện của riêng một trường. Đây được xem là “phát súng mở màn” cho mô hình đầu tư nhân tài mà hệ thống đại học Việt Nam đang cần để đổi mới thực sự.
Bởi lẽ, người giỏi sẽ tạo ra tri thức, tri thức tạo ra đổi mới sáng tạo để định vị sức mạnh quốc gia. Đó là lý do các trường đại học không thể chậm chân trong cuộc đua toàn cầu này.
