Kết quả nghiên cứu được công bố trên tạp chí khoa học Med. Sau ca phẫu thuật, các cơ quan được cấy ghép đã hoạt động trong cơ thể bệnh nhân nam 53 tuổi gần 5 ngày trước khi thí nghiệm kết thúc theo nguyện vọng của gia đình.
Nhóm nghiên cứu do các nhà khoa học thuộc Bệnh viện trực thuộc thứ hai của Đại học Y khoa Quảng Tây dẫn đầu cho biết đây là bằng chứng ban đầu cho thấy việc ghép nhiều cơ quan từ lợn sang người có thể thực hiện được.
Tình trạng thiếu nội tạng hiến tặng đang là thách thức lớn trên toàn cầu. Vì vậy, cấy ghép dị loài được xem là một hướng đi tiềm năng nhằm mở rộng nguồn nội tạng phục vụ điều trị cho bệnh nhân suy tạng giai đoạn cuối.
Trong nghiên cứu lần này, bệnh nhân tham gia thử nghiệm mắc bệnh thận nặng nhưng gan vẫn khỏe mạnh. Trước khi tiến hành thí nghiệm, lá gan của bệnh nhân đã được ghép cho một người nhận còn sống.
Các nhà khoa học sau đó cấy ghép một lá gan và hai quả thận từ lợn vào đúng vị trí giải phẫu tương ứng trong cơ thể bệnh nhân. Để giảm nguy cơ đào thải, lá gan lợn được chỉnh sửa gene trước khi cấy ghép. Ba gene liên quan đến phản ứng miễn dịch bị loại bỏ và ba gene của người được bổ sung nhằm giảm nguy cơ hình thành cục máu đông.
Kết quả theo dõi cho thấy các cơ quan ghép hoạt động ổn định trong suốt thời gian nghiên cứu. Gan lợn tiếp tục tiết mật bình thường, trong khi chức năng thận cũng được cải thiện rõ rệt.
Trước phẫu thuật, nồng độ creatinine và urê trong máu bệnh nhân ở mức cao do suy thận. Sau khi được ghép thận lợn, các chỉ số này giảm về mức bình thường.
Đáng chú ý, nhóm nghiên cứu còn ghi nhận gan lợn bắt đầu xuất hiện những thay đổi sinh học theo hướng giống gan người hơn sau khi được cấy ghép.
Trước đây, phần lớn các ca ghép dị loài chỉ liên quan đến một cơ quan duy nhất. Việc ghép nhiều cơ quan cùng lúc được đánh giá phức tạp hơn do nguy cơ đào thải và các phản ứng miễn dịch có thể tăng lên.
Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu cho rằng ghép đa tạng, đặc biệt có sự tham gia của gan, có thể trở thành giải pháp điều trị cho những bệnh nhân bị suy nhiều cơ quan ở giai đoạn cuối.
Trong những năm gần đây, lĩnh vực cấy ghép dị loài đã đạt nhiều bước tiến đáng chú ý. Năm 2024, các nhà khoa học tại Mỹ và Trung Quốc lần lượt thực hiện thành công ca ghép gan lợn đầu tiên cho bệnh nhân chết não và các ca ghép gan hoặc thận lợn cho bệnh nhân còn sống.
Dù vậy, trước khi kỹ thuật này có thể được áp dụng rộng rãi trong điều trị, các nhà khoa học vẫn cần giải quyết nhiều thách thức, trong đó có nguy cơ đào thải nội tạng và khả năng lây truyền bệnh giữa các loài.
Nhóm nghiên cứu Trung Quốc cho biết sẽ tiếp tục tiến hành các thử nghiệm trên bệnh nhân chết não nhằm thu thập thêm dữ liệu và đánh giá khả năng ứng dụng của phương pháp ghép đa tạng từ động vật sang người trong tương lai.
