Ngành công nghiệp ô tô thế giới đang chứng kiến một bước ngoặt lịch sử khi các nhà sản xuất Trung Quốc dự kiến sẽ vượt qua Nhật Bản để chiếm lĩnh vị trí số một về doanh số bán xe mới toàn cầu vào năm 2025. Đây là lần đầu tiên sau hơn hai thập kỷ, ngôi vương của ngành xe Nhật Bản bị lung lay trước sự bùng nổ mạnh mẽ của các dòng xe năng lượng mới từ đại lục.
Theo dữ liệu tổng hợp từ Nikkei và S&P Global Mobility, doanh số bán xe toàn cầu của Trung Quốc dự kiến sẽ tăng 17% so với năm trước, đạt khoảng 27 triệu chiếc. Trong khi đó, các nhà sản xuất ô tô Nhật Bản dự báo duy trì mức ổn định ở mức dưới 25 triệu chiếc. Khoảng cách dẫn trước 8 triệu xe của Nhật Bản so với Trung Quốc vào năm 2022 đã bị xóa bỏ chỉ trong vòng ba năm.
Sức mạnh từ xe năng lượng mới (NEV)
Tại thị trường nội địa Trung Quốc, nơi đóng góp khoảng 70% doanh số của các hãng xe nước này, chính phủ đang thúc đẩy mạnh mẽ việc chuyển đổi sang xe điện (EV) và xe hybrid cắm điện (PHEV). Hiện nay, các loại xe năng lượng mới chiếm gần 60% tổng doanh số bán xe chở khách tại quốc gia này.
Phân khúc giá từ 100.000 nhân dân tệ đến 150.000 nhân dân tệ (tương đương 14.000 đến 21.000 USD) đang là phân khúc phổ biến nhất, chiếm 23% tổng doanh số. Sự cạnh tranh gay gắt từ các thương hiệu hàng đầu như BYD đã đẩy cuộc đua về giá lên cao, đồng thời tạo ra tình trạng dư thừa năng lực sản xuất, buộc các hãng xe phải đẩy mạnh xuất khẩu.
Cuộc đổ bộ ra thị trường quốc tế
Trước áp lực tại thị trường nội địa, các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc đang chuyển hướng mạnh mẽ sang khu vực Đông Nam Á (ASEAN) và châu Âu. Tại khu vực ASEAN, nơi vốn là "thánh địa" của xe Nhật, doanh số xe Trung Quốc dự kiến tăng 49%, đạt khoảng 500.000 chiếc trong năm nay.
| Thị trường | Dự báo tăng trưởng doanh số xe Trung Quốc | Doanh số dự kiến (chiếc) |
|---|---|---|
| ASEAN | +49% | 500.000 |
| Châu Âu | +7% | 2.300.000 |
| Mỹ Latinh | +33% | 540.000 |
| Châu Phi | +32% | 230.000 |
Tại Thái Lan, thị phần của ô tô Nhật Bản đã giảm từ 90% cách đây 5 năm xuống còn 69% tính đến tháng 11 năm 2025. Ở châu Âu, dù phải đối mặt với các mức thuế bổ sung đối với xe điện, các hãng xe Trung Quốc đã nhanh chóng thích nghi bằng cách tăng tỷ lệ xuất khẩu xe hybrid cắm điện vốn không chịu thuế.
Phản ứng của các cường quốc ô tô
Sự trỗi dậy của Trung Quốc đã gây ra căng thẳng thương mại toàn cầu. Mỹ và Canada hiện áp thuế trên 100% đối với xe điện sản xuất tại Trung Quốc, trong khi Liên minh châu Âu (EU) áp mức thuế lên tới 45,3%. Để bảo vệ ngành công nghiệp trong nước, EU cũng đang thiết lập các tiêu chuẩn mới cho xe điện cỡ nhỏ nhằm khuyến khích sản xuất nội khối.
Về phía Nhật Bản, các nhà sản xuất đang nỗ lực thay đổi chiến lược để giành lại thị phần. Nissan Motor đã bắt đầu xuất khẩu xe điện giá rẻ được phát triển theo quy trình của Trung Quốc. Toyota cũng mở rộng việc mua sắm linh kiện từ các nhà sản xuất phụ tùng Trung Quốc tại Đông Nam Á nhằm tối ưu hóa chi phí và nâng cao khả năng cạnh tranh về giá.
