Ở nhà buồn hiu, đến ‘lớp’ vui như thời son trẻ
“Ở nhà thì ít khi cười lắm, nhưng vào đây gặp nhau, chuyện trò tếu táo, vui vẻ, cười nhiều hơn, tươi hơn ở nhà”, bà Trần Thị Chiên, 86 tuổi ở phường Tây Hồ chia sẻ về những ngày tham gia cơ sở chăm sóc người cao tuổi ban ngày của địa phương.
Trước đây, một ngày của bà Chiên bắt đầu bằng việc dậy sớm tưới cây, chuẩn bị bữa sáng cho con cháu. Khi mọi người đi làm, đi học, bà ở nhà một mình, phần lớn thời gian quanh quẩn với chiếc tivi. Niềm vui trò chuyện, sum họp chỉ đến vào cuối ngày, khi các thành viên trong gia đình trở về.
Nhưng, từ khi đến cơ sở chăm sóc người cao tuổi ban ngày, nhịp sống của bà Chiên thay đổi. Buổi sáng, bà gặp gỡ bạn bè, tập luyện, tham gia các hoạt động chăm sóc sức khỏe. Buổi trưa, bà ăn uống, nghỉ ngơi tại cơ sở; buổi chiều tiếp tục giao lưu, trò chuyện trước khi trở về nhà.
Những người xa lạ dần trở thành bạn bè. Họ kể nhau nghe chuyện gia đình, nhắc lại những kỷ niệm thời trẻ, chia sẻ những niềm vui, nỗi buồn và động viên nhau sống vui, sống khỏe.
Bà Chiên cho biết, từ ngày đầu tiên đến cơ sở đến nay, bà chưa nghỉ buổi nào. Sau hơn một tháng, bà thấy ăn ngon miệng hơn, tinh thần thoải mái, sức khỏe cải thiện và tăng khoảng 1 kg. Sự thay đổi ấy cũng được con cháu nhận ra.
Ngôi nhà thứ hai của người cao tuổi
Cơ sở chăm sóc người cao tuổi ban ngày phường Tây Hồ khai trương ngày 12/8, theo chủ trương thí điểm mô hình chăm sóc người cao tuổi của Hà Nội.
Theo ông Nguyễn Việt Cường, Phó Chủ tịch UBND phường Tây Hồ, ngay từ những ngày đầu triển khai, số người đăng ký đã khá lớn so với khả năng tiếp nhận của cơ sở.
“Chúng tôi xác định đây là nhiệm vụ quan trọng. Mục tiêu không chỉ là chăm sóc sức khỏe mà còn tạo không gian để người cao tuổi giao lưu, vui chơi, nâng cao tinh thần và thể lực, coi nơi đây như ngôi nhà thứ hai”, ông Cường chia sẻ.
Sau hơn một tháng hoạt động, điều khiến chính quyền địa phương phấn khởi là những chuyển biến trong đời sống tinh thần của các cụ. Có người trước đây ít nói, ngại giao tiếp, nhưng sau thời gian sinh hoạt tại cơ sở trở nên hoạt bát, cởi mở hơn. Niềm vui từ trung tâm còn theo họ về nhà, khiến con cháu bất ngờ trước sự thay đổi của người thân.
Bà Trần Thị Thu Hường, Chủ tịch Hội Người cao tuổi phường Tây Hồ, cho biết hội tham gia hướng dẫn một số hoạt động như tập dưỡng sinh, thể dục, trò chơi trí tuệ và làm đồ thủ công để người cao tuổi rèn luyện trí nhớ, khả năng vận động.
“Có cụ tâm sự cứ mong đến thứ Hai để được tiếp tục đi lớp”, bà Hường kể.
Điểm khác biệt của mô hình bán trú là người cao tuổi được chăm sóc, sinh hoạt tập thể vào ban ngày nhưng vẫn trở về nhà vào buổi chiều, tối để sống cùng con cháu. Người già có thêm không gian riêng cho mình mà không phải rời khỏi môi trường gia đình.
Theo bà Hường, đây là lợi thế lớn so với hình thức dưỡng lão nội trú. Những hoạt động tại cơ sở giúp người cao tuổi bớt cô đơn, trong khi thời gian buổi tối vẫn dành cho các mối quan hệ thân thuộc, duy trì sự gắn kết giữa các thế hệ.
Có nơi phải luân phiên 5 ngày
Tình trạng quá tải tại Tây Hồ không phải trường hợp cá biệt. Sau khi triển khai điểm đầu tiên tại phường Long Biên vào tháng 6, Hà Nội tiếp tục mở rộng mô hình tại Thạch Thán (Quốc Oai), Quang Trung (Đống Đa), Giang Biên 3 (Việt Hưng), Quảng An (Tây Hồ) và Gia Thụy (Bồ Đề).
Dù các điểm chăm sóc được mở thêm, quy mô mỗi cơ sở hiện chỉ khoảng 20 giường, khó đáp ứng nhu cầu ngày càng lớn của người cao tuổi. Tại cơ sở Bồ Đề, đơn vị phải tổ chức cho các cụ trải nghiệm luân phiên trong 5 ngày để nhường chỗ cho người mới.
Theo số liệu được công bố, Hà Nội hiện có hơn 1,3 triệu người cao tuổi, chiếm khoảng 16% dân số. Trong khi đó, hệ thống dưỡng lão hiện hữu mới đáp ứng khoảng 3-5% nhu cầu. Thành phố đặt mục tiêu đến năm 2030 có 70% xã, phường sở hữu điểm chăm sóc người cao tuổi ban ngày.
Những con số này cho thấy mô hình bán trú có dư địa phát triển lớn. Tuy nhiên, mở thêm cơ sở mới chỉ là một phần của bài toán. Để người cao tuổi được chăm sóc an toàn, thường xuyên và có chất lượng, các địa phương còn cần đội ngũ nhân lực phù hợp, nguồn kinh phí ổn định và cơ chế vận hành rõ ràng.
Bài toán nhân rộng và duy trì
Theo ông Nguyễn Việt Cường, một trong những khó khăn khi triển khai mô hình tại Tây Hồ là đội ngũ chăm sóc chưa được đào tạo bài bản. Một số cán bộ, viên chức của trạm y tế phải tự nghiên cứu, học hỏi để hướng dẫn và chăm sóc người cao tuổi, đồng thời tìm kiếm sự hỗ trợ từ các đơn vị liên quan.
Bên cạnh nhân lực, cơ chế tài chính cũng là vấn đề chưa được giải quyết đầy đủ. Hoạt động tại các điểm thí điểm hiện chủ yếu dựa vào nguồn lực xã hội hóa và một phần hỗ trợ từ ngân sách địa phương. Trong khi đó, cơ sở vật chất, nhân sự, dinh dưỡng và các hoạt động chăm sóc đều cần kinh phí để duy trì thường xuyên.
Đại diện phường Tây Hồ đề xuất thành phố sớm ban hành cơ chế vận hành, chính sách thu hút và hỗ trợ nhân lực chăm sóc người cao tuổi, đồng thời hướng dẫn chuyên môn để đội ngũ làm việc ngày càng chuyên nghiệp. Đây cũng là điều kiện để mô hình có thể nhân rộng, thay vì dừng ở những điểm thí điểm với quy mô nhỏ.
Tại hội nghị toàn quốc quán triệt, triển khai 4 nghị quyết mới của Bộ Chính trị, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề cập mong muốn có những mô hình trung tâm chăm sóc sức khỏe, "chống cô đơn" cho người già ở độ tuổi 70 - 80 khi con cháu đều đi học, đi làm cả.
"Trung tâm dưỡng lão chăm sóc người già như học sinh, sáng đón đi, chiều đưa về. Đến đây họ được gặp bạn bè, đồng nghiệp cũ tâm sự, thể thao, học âm nhạc, văn hóa, văn nghệ rất hay", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nói và đề nghị Bộ Nội vụ, Bộ Y tế, Hội Người cao tuổi bàn nhau để làm.
