Vinh danh tác giả, dịch giả xuất sắc tại Giải thưởng Văn học 2025

Giải thưởng văn học Hội Nhà văn Việt Nam là giải thưởng thường niên có uy tín trong đời sống văn học, nhằm tôn vinh những tác phẩm có giá trị nghệ thuật và tư tưởng, đồng thời ghi nhận những đóng góp tích cực của các tác giả, dịch giả đối với nền văn học nước nhà.

Năm 2025 có 9 tác phẩm được trao giải ở các hạng mục văn xuôi, thơ, lý luận phê bình, văn học dịch, văn học thiếu nhi và tác giả trẻ.

Ở hạng mục văn xuôi, tiểu thuyết "Miền đất hứa" của nhà văn Lê Thanh Kỳ (Nhà xuất bản Văn học) được trao giải. Tác phẩm gây chú ý bởi cách tiếp cận đời sống xã hội và con người đương đại với góc nhìn giàu suy tư, phản ánh những chuyển động của đời sống qua số phận nhân vật và những câu chuyện mang nhiều tầng ý nghĩa.

Hạng mục thơ, có hai tác phẩm được vinh danh, đó là tập thơ "Thơm từ nỗi đau" của nhà thơ Hoàng Thụy Anh (Hoàng Thị Quỳnh Anh) và tập thơ "Trên con đường tóc" của nhà thơ Trang Thanh (Trần Thị Thanh), đều do NXB Hội Nhà văn ấn hành. Hai tập thơ mang phong cách riêng nhưng cùng thể hiện sự tìm tòi trong ngôn ngữ và cảm xúc, thể hiện những trải nghiệm cá nhân sâu sắc, giàu chất suy tư và tính nữ.

Ở lĩnh vực lý luận phê bình, giải thưởng được trao cho công trình "Văn học như một diễn ngôn" của nhà lý luận phê bình Trần Văn Toàn (NXB Đại học Sư phạm). Công trình tiếp cận văn học dưới góc nhìn lý thuyết hiện đại, đặt văn học trong mối quan hệ với diễn ngôn văn hóa-xã hội, qua đó mở ra nhiều hướng tiếp cận mới cho nghiên cứu và phê bình văn học.

Trong lĩnh vực văn học dịch, Hội Nhà văn Việt Nam trao giải cho hai bản dịch tiêu biểu, gồm tác phẩm "Hạc trắng xòe cánh" của nhà văn Tawada Yoko do dịch giả An Nhiên (Nguyễn Đỗ An Nhiên) chuyển ngữ (NXB Văn học) và "Bài ca Solomon" của nhà văn Mỹ Toni Morrison, do dịch giả Thiên Nga (Nguyễn Thiên Nga) dịch (NXB Hội Nhà văn). Hai bản dịch được đánh giá cao về chất lượng chuyển ngữ, góp phần đưa những tác phẩm văn học quốc tế có giá trị đến với bạn đọc Việt Nam.

Giải thưởng Văn học thiếu nhi được trao cho tiểu thuyết "Miền thảo nguyên Panduranga" của nhà văn Lê Đức Dương (NXB Kim Đồng). Tác phẩm khai thác không gian văn hóa đặc sắc của vùng đất Panduranga, kết hợp yếu tố phiêu lưu, khám phá với những câu chuyện giàu trí tưởng tượng, hướng tới đối tượng bạn đọc trẻ.

Hội Nhà văn Việt Nam cũng trao Giải thưởng Tác giả trẻ năm 2025 cho Nguyễn Thị Kim Nhung với tập thơ "Dần sáng" (NXB Hội Nhà văn) và tác giả Cao Việt Quỳnh với tiểu thuyết "Lục địa rồng", 5 tập (NXB Kim Đồng). Đây là giải thưởng nhằm khích lệ các tác giả trẻ có những sáng tác nổi bật, góp phần làm mới đời sống văn học đương đại.

Tập thơ "Dần sáng" của Nguyễn Thị Kim Nhung mở ra một không gian thi ca trầm lắng, nơi ký ức và hiện tại giao thoa trong cảm thức "chớm rạng" của nội tâm. Thơ không hướng tới những trạng thái rực rỡ mà nghiêng về khoảnh khắc chuyển mình tinh tế của tâm hồn, khi bóng tối lùi lại nhường chỗ cho ánh sáng.

Với giọng điệu tiết chế, giàu chiêm nghiệm, "Dần sáng" mang đến cảm giác lắng đọng, gợi mở hành trình trở về nội tâm để nhận ra những "mảnh trời trong mơ" vẫn âm thầm tỏa sáng trong ký ức.

Tiểu thuyết "Lục địa rồng" của Cao Việt Quỳnh là tác phẩm kỳ ảo dài 5 tập, kết hợp giữa yếu tố fantasy (kỳ ảo, siêu nhiên) và khoa học viễn tưởng. Câu chuyện xây dựng thế giới giả tưởng rộng lớn với nhiều nhân vật và cuộc phiêu lưu nối tiếp nhau, xoay quanh cuộc đối đầu giữa các thế lực chính-tà. Trong hành trình đó, nhân vật chính cùng những "Người con của rồng" bước vào các cuộc chiến với yêu tinh, tà thần và những thế lực hắc ám nhằm bảo vệ thế giới.

Với tiết tấu nhanh, nhiều tình tiết bất ngờ, "Lục địa rồng" thể hiện bước trưởng thành trong sáng tác của tác giả trẻ, đồng thời cho thấy tiềm năng của dòng truyện kỳ ảo trong văn học Việt Nam đương đại.

Trước đó, Cao Việt Quỳnh đã ra mắt tiểu thuyết "Người sao chổi" (3 tập) khi mới 9 tuổi. Bộ sách đoạt Giải thưởng Sách quốc gia Việt Nam năm 2022. Cao Việt Quỳnh hiện là tác giả trẻ tuổi nhất Việt Nam được trao giải thưởng này.

Phát biểu tại sự kiện, Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam Nguyễn Quang Thiều cho biết, các tác phẩm được trao giải năm nay cho thấy sự đa dạng trong đề tài, phong cách và cách tiếp cận nghệ thuật. Nhiều tác phẩm thể hiện tinh thần tìm tòi, đổi mới trong sáng tác, đồng thời phản ánh những vấn đề của đời sống xã hội và con người hiện đại.

Lễ trao giải là dịp tôn vinh các tác giả, dịch giả có tác phẩm xuất sắc; đồng thời để giới văn chương gặp gỡ, chia sẻ và nhìn lại những thành tựu của văn học Việt Nam trong năm qua, qua đó tiếp tục khuyến khích những sáng tạo mới trong thời gian tới.