Vụ án dân sự "Tranh chấp thừa kế tài sản" thu hút sự chú ý tại Tòa án nhân dân Khu vực 2 – Bắc Ninh xoay quanh khối tài sản của cụ Đỗ Văn Đ. (mất năm 1966) và cụ Lê Thị S. (mất năm 2010) để lại.
Sinh thời, hai cụ có với nhau 6 người con gồm: bà Đỗ Thị Tho... (nguyên đơn), bà Đỗ Thị S...; bà Đỗ Thị Thứ...; bà Đỗ Thị Thá...; ông Đỗ Văn Đ... và ông Đỗ Văn Hoa (bị đơn).
Khối tài sản tranh chấp bao gồm 3 thửa đất ở và 16 thửa đất nông nghiệp có vị trí thuộc phường Nếnh, tỉnh Bắc Ninh, có nguồn gốc từ trước năm 1960 do cha ông để lại. Theo kết quả định giá, tổng giá trị đất và tài sản trên đất lên tới hơn 25,2 tỷ đồng.
Mâu thuẫn xuất hiện khi bà Tho... nộp đơn khởi kiện, yêu cầu Tòa án hủy bỏ hàng loạt các văn bản di chúc, giấy tặng cho mà cụ S. đã lập khi còn sống, đồng thời yêu cầu chia đều di sản thừa kế theo pháp luật cho 6 anh chị em.
Ngược lại, bị đơn là ông Đỗ Văn Hoa cho rằng mình là người sinh sống cùng cụ S. từ nhỏ cho đến khi cụ qua đời. Ông Hoa đưa ra bằng chứng là các Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất được cấp năm 2000 mang tên "Hộ bà Lê Thị S." (thời điểm đó hộ khẩu gia đình chỉ còn cụ S. và ông Hoa, cháu Thủy), cùng với nhiều văn bản di chúc, giấy tặng cho lập từ năm 2007 đến 2009, thể hiện ý chí của cụ S. muốn để lại phần lớn đất đai cho ông Hoa và cháu Thủy.
Năm 2019, bà Đỗ Thị Tho... đã nộp đơn khởi kiện, thế nhưng đến năm 2023, vụ án mới được Tòa án nhân dân huyện Việt Yên (cũ) đưa ra xét xử sơ thẩm lần đầu tại Bản án số 77/2023/DS-ST.
Tuy nhiên, bản án sơ thẩm năm 2023 ngay sau đó đã bị ông Đỗ Văn Hoa kháng cáo. Tại phiên tòa phúc thẩm ngày 10/9/2024, Tòa án nhân dân tỉnh Bắc Giang đã tuyên hủy toàn bộ bản án sơ thẩm này, giao hồ sơ về cho cấp sơ thẩm xét xử lại từ đầu. Lý do được toàn án nhân dân cấp tỉnh đưa ra là bản án sơ thẩm lần 1 đã có nhiều vi phạm nghiêm trọng về thủ tục tố tụng như: không giải quyết hết yêu cầu của đương sự; đưa thiếu người tham gia tố tụng; chưa thu thập đủ chứng cứ làm rõ nguồn gốc đất...
Trong các ngày 24, 29 và 31/12/2025, Tòa án nhân dân khu vực 2 – Bắc Ninh đã đưa vụ án ra xét xử sơ thẩm lại. Tại Bản án số 98/2025/DS-ST (ngày 31/12/2025), Hội đồng xét xử cấp sơ thẩm một lần nữa lại tuyên chấp nhận phần lớn yêu cầu của nguyên đơn.
Tòa án nhận định các bản di chúc và văn bản tặng cho tài sản của cụ S. đều vi phạm nghiêm trọng về mặt hình thức. Cụ thể, cụ S. không biết chữ, mà chỉ điểm chỉ nhưng các văn bản này lại do chính ông Hoa (người được hưởng di sản thừa kế) tự tay viết. Căn cứ theo khoản 3 Điều 652 Bộ Luật Dân sự 2025 quy định thì cụ S. là người không biết chữ, không biết đọc và không ký được, thì phải nhờ người làm chứng và người này phải ký xác nhận ngay trước mặt người có thẩm quyền chứng thực của UBND thị trấn. Người có thẩm quyền của UBND thị trấn phải chứng nhận bản di chúc trước mặt người lập di chúc và người làm chứng.
Theo quy định tại Điều 654 Bộ luật Dân sự năm 2025 quy định người thừa kế theo di chúc của người lập di chúc không được làm chứng cho việc lập di chúc, trong khi có bản di chúc của cụ S. đều do ông Hoa (người được thừa kế viết) là trái quy định của pháp luật, không có hiệu lực pháp luật và vô hiệu. Việc chứng thực của chính quyền địa phương thời điểm đó cũng được xác định là không tuân thủ đúng thủ tục.
Đồng thời, Tòa án cũng tuyên hủy 3 sổ đỏ cấp năm 2000 cho "Hộ bà Lê Thị S." , lý do là cụ Đ. (chồng cụ S.) mất năm 1966 không để lại di chúc, nên việc cấp sổ đỏ mà không có văn bản thỏa thuận phân chia thừa kế của các con cụ Đ. là cấp sai đối tượng.
Kết quả, Hội đồng xét xử sơ thẩm lần 2 đã chia đều khối tài sản cho 6 người con sau khi đã trích chia % công sức đóng góp, tôn tạo cho những người đang quản lý đất (ông Hoa, ông Đ., bà Th...). Tuy nhiên, phán quyết này vẫn không nhận được sự đồng thuận từ phía bị đơn là ông Đỗ Văn Hoa.
Theo ông Hoa, dù các văn bản di chúc từ năm 2007, 2008, 2009 bị Tòa sơ thẩm tuyên vô hiệu do lỗi "hình thức" (người thụ hưởng viết thay, cán bộ xã chứng thực sai quy trình), nhưng không thể phủ nhận ý chí xuyên suốt, nhất quán của cụ S. trong nhiều năm liền là muốn để lại tài sản cho con trai là ông Hoa và cháu nội (cháu Thủy).
Ông Hoa cho rằng tòa phúc thẩm sẽ xem xét yếu tố lịch sử, phong tục tập quán và thực tế nhận thức pháp luật hạn chế của người dân thời điểm đó. Việc bác bỏ hoàn toàn ý nguyện lập đi lập lại nhiều lần của một bà mẹ già chỉ vì lỗi nghiệp vụ chứng thực của chính quyền cơ sở là một sự cứng nhắc trong áp dụng pháp luật.
Tiếp đến, các sổ đỏ được cấp cho "hộ bà Lê Thị S." từ năm 2000. Suốt gần 2 thập kỷ, các thành viên khác trong gia đình (những người đã ra ở riêng từ những năm 1970 - 1980) không hề có ý kiến khiếu nại về việc cấp sổ này. Sự ổn định lâu dài trong quản lý, sử dụng đất của gia đình ông Hoa cần được xem xét thấu đáo theo nguyên tắc công nhận tính ổn định của các quyết định hành chính về đất đai.
Hơn nữa, ông Hoa sống cùng cụ S. từ nhỏ, phụng dưỡng cụ đến khi qua đời, trực tiếp trông nom, đóng thuế, tôn tạo các thửa đất từ khi chúng có giá trị thấp đến khi trở thành khối tài sản giá trị cao. Việc cấp sơ thẩm chỉ trích chia công sức cho phía ông Hoa ở mức độ nhất định có thể được xem là chưa đánh giá toàn diện công lao duy trì, phát triển khối di sản ròng rã hàng chục năm trời so với những anh chị em đã thoát ly.
Được biết, ngày 25/3/2026, Tòa án nhân dân tỉnh Bắc Ninh đã có văn bản thông báo về việc tiếp nhận và thụ lý vụ án dân sự phúc thẩm số 60/2026/TLPT-DS về việc “Tranh chấp về thừa kế tài sản”.
