+ PV: Sau một thời gian dài không xuất hiện chính danh trong showbiz, vì sao anh chọn thời điểm này để ra mắt “Công lý”?
- Vũ Huy Hoàng: Tôi không nghĩ đây là câu chuyện “trở lại”. Tôi chưa từng rời khỏi việc sáng tác, chỉ là tôi không chọn đứng trong một hệ thống mà ở đó, nhiều khi người ta phải đánh đổi sự trung thực để đổi lấy sự hiện diện.
“Công lý” ra đời không phải vì một sự kiện cụ thể, mà vì tôi đã suy nghĩ đủ lâu. Khi một người đã quan sát, đã im lặng, đã cân nhắc rất nhiều mà vẫn cảm thấy cần phải nói, thì lúc đó việc nói ra không còn là bốc đồng nữa. Với tôi, đây là thời điểm đủ chín để đặt ra một câu hỏi, chứ không phải để đưa ra một kết luận.
+ PV: Nhiều người cho rằng bài hát này gắn liền với những vụ việc gây tranh cãi gần đây về từ thiện và lòng tin xã hội. Anh nghĩ sao?
- Vũ Huy Hoàng: Tôi hiểu vì sao người ta liên hệ như vậy. Nhưng tôi không viết bài này cho một vụ việc, một cá nhân hay một phe nào cả.
Tôi viết về một điều phổ quát hơn: sự im lặng. Rất nhiều bất công không tồn tại vì cái ác quá mạnh, mà vì những người tử tế chọn im lặng khi họ vẫn còn khả năng lên tiếng. Nếu ai đó thấy hình ảnh của xã hội hiện tại trong bài hát, thì đó là trải nghiệm của họ, không phải thông điệp được tôi chỉ định.
+ PV: Trong bài hát có câu hỏi “công lý thật sự… ở đâu rồi?”. Đó có phải là một sự bi quan?
- Vũ Huy Hoàng: Không. Nếu tôi bi quan, tôi đã khẳng định rằng công lý không tồn tại.
Tôi chọn đặt câu hỏi, bởi vì câu hỏi buộc người ta tự trả lời. Công lý không phải là thứ ở đâu đó rất xa, càng không phải chỉ nằm trong hệ thống hay khẩu hiệu. Nó bắt đầu từ những lựa chọn rất nhỏ: có quay mặt đi hay không, có im lặng hay không, có chấp nhận cái sai chỉ vì nó tiện hay không.
+ PV: Anh vừa là kiến trúc sư, vừa là nhạc sĩ độc lập. Hai vai trò đó ảnh hưởng đến cách anh nhìn nhận công lý như thế nào?
- Vũ Huy Hoàng: Kiến trúc dạy tôi rằng mọi thứ đều có hệ quả. Một quyết định sai trong thiết kế không chỉ nằm trên bản vẽ, mà sẽ ảnh hưởng đến cách con người sống trong không gian đó hàng chục năm.
Âm nhạc cũng vậy, nhưng ở tầng sâu hơn. Một ca khúc có thể không thay đổi xã hội, nhưng nó có thể thay đổi cách một con người nhìn vào chính mình trong một khoảnh khắc nào đó.
Công lý, với tôi, cũng giống như kiến trúc và âm nhạc: Nó không tồn tại trong khẩu hiệu, mà tồn tại trong trách nhiệm của người tạo ra và người sử dụng nó.
+ PV: Anh có lo ngại rằng việc ra mắt một ca khúc như “Công lý” sẽ khiến mình gặp rắc rối?
- Vũ Huy Hoàng: Nếu nói là không lo thì không thật. Nhưng tôi nghĩ nỗi lo lớn hơn là khi mình không còn dám nói điều mình tin là đúng.
Tôi không chọn lên tiếng mọi lúc. Tôi tin vào sự im lặng đúng lúc, vì im lặng cũng có giá trị của nó. Nhưng im lặng chỉ có ý nghĩa khi nó xuất phát từ quyết định có cân nhắc, chứ không phải từ sợ hãi. Khi sự im lặng bắt đầu trở thành một cách trốn tránh trách nhiệm, thì lúc đó, nói ra lại là điều cần thiết.
+ PV: Theo anh, khi nào nên im lặng, và khi nào nên lên tiếng?
- Vũ Huy Hoàng: Im lặng khi bạn chưa hiểu được cặn kẽ và đa chiều, khi cảm xúc còn quá nhiều để có thể nói một cách khách quan và có trách nhiệm. Và quan trọng nhất, nên im lặng khi bối cảnh lúc đó tiềm ẩn nhiều hệ luỵ, trong khi bản thân chúng ta chưa đủ nội tại và trưởng thành để đương đầu với nó.
Lên tiếng khi bạn đã suy nghĩ đủ lâu, hiểu rõ những gì mình đang nói, nó sẽ có tác động như thế nào với cả đối tượng bị lên án lẫn người đang yếu thế. Để từ đó đi đến quyết định lên tiếng và sẵn sàng chấp nhận hệ quả của nó. Quyết đoán, không sợ hãi!
+ PV: Sau thành công của bài hát Rời Bỏ sáng tác cho Hoà Minzy, anh từng có nhiều điều kiện thuận lợi để hoạt động sâu hơn trong showbiz, nhưng lại chọn đứng ngoài. Vì sao?
- Vũ Huy Hoàng: Đó là một kỉ niệm đẹp, một sự hợp tác thành công. Nhưng đối với tôi nó chỉ giống như 1 bức tranh đẹp tôi đã vẽ. Không thể khiến tôi muốn trở thành hoạ sĩ. Trước bài Rời Bỏ, tôi đã hoạt động trong showbiz một thời gian đủ để hiểu rõ về môi trường này. Không phải từ Rời Bỏ tôi mới có cơ hội tiến sâu hơn.
Tôi không rút lui vì thiếu cơ hội, mà vì tôi nhận ra có những môi trường đòi hỏi người ta phải đánh đổi quá nhiều thứ để đổi lấy sự hiện diện.
Với tôi, làm nghề – dù là kiến trúc hay âm nhạc – đều cần một mức độ trung thực nhất định. Không chỉ trung thực với công chúng, mà là trung thực với chính mình. Khi một hệ thống vận hành bằng quan hệ, thỏa hiệp và những luật chơi không công khai, tôi hiểu rằng nếu ở lại đủ lâu, mình sẽ phải trở thành một phiên bản khác của chính mình. Tôi không muốn phải liên tục tự giải thích với bản thân về những điều mình buộc phải chấp nhận.
+ PV: Không thuộc về showbiz, không quan hệ sâu với hệ thống giải trí, anh đặt mình ở đâu trong đời sống nghệ thuật?
- Vũ Huy Hoàng: Tôi không đặt mình đối lập với bất kỳ hệ thống nào, tôi chỉ chọn không phụ thuộc vào nó.
Âm nhạc với tôi không phải là một nghề để sinh tồn bằng sự hiện diện liên tục, mà là một phần đời sống tinh thần. Tôi viết khi cần viết, nói khi cần nói, và im lặng khi thấy im lặng là cần thiết. Điều đó giúp tôi giữ được sự trong trẻo cho cả âm nhạc lẫn con người mình.
Trụ chính của tôi vẫn là kiến trúc – một nghề buộc người ta phải chịu trách nhiệm rất cụ thể với xã hội, với không gian sống và với con người. Âm nhạc, trong trường hợp đó, không phải công cụ để bước lên cao hơn, mà là cách tôi giữ cho mình không bị chai sạn khi sống giữa đời.
+ PV: Anh mong điều gì sẽ đọng lại với khán giả sau khi nghe “Công lý”?
- Vũ Huy Hoàng: Tôi không mong họ tức giận, cũng không mong họ đứng về phía tôi. Tôi chỉ mong họ dành một khoảnh khắc để soi lại chính mình.
Nếu một ngày, lòng tự tôn của họ bị chà đạp, nếu chỗ đứng kia rơi vào chính họ hoặc người thân của họ, thì lúc đó họ mong điều gì sẽ xuất hiện? Và hôm nay, họ đang làm gì để điều đó không trở nên quá xa vời?
Nếu bài hát gợi lên được câu hỏi đó, thì với tôi, nó đã đủ.
+ PV: Sau “Công lý”, anh có dự định tiếp tục theo đuổi dòng nhạc mang tính xã hội không?
- Vũ Huy Hoàng: Không. “Công lý” là một dấu chấm, không phải mở đầu cho một chuỗi.
Âm nhạc với tôi là một phần con người, không phải công cụ để duy trì sự hiện diện. Sau bài hát này, tôi quay lại đúng với trụ chính của mình: kiến trúc, không gian sống, và việc chia sẻ kiến thức nghề một cách nghiêm túc.
Tôi tin rằng một người có hệ giá trị rõ ràng sẽ thể hiện nó ở mọi lĩnh vực, không cần phải lặp lại bằng lời quá nhiều lần.
+ PV: Nếu phải gói gọn tinh thần của “Công lý” trong một câu?
- Vũ Huy Hoàng: Đôi khi công lý không đến từ những phán quyết hay những tuyên bố đanh thép. Nó nằm ở những lựa chọn rất nhỏ: Lựa chọn không tiếp tay cho điều sai, lựa chọn không quay lưng khi biết rõ sự thật. Và quan trọng nhất, đó là dám lên tiếng để bảo vệ lẽ phải. Đó chính là công lý.
“Công lý” – sáng tác và thể hiện: Vũ Huy Hoàng – hiện đã phát hành trên các nền tảng số.
