Ngày 19-8, TAND TP Hà Nội tiếp tục xét xử cựu Thứ trưởng Bộ LĐTB&XH cũ Nguyễn Bá Hoan cùng các bị cáo khác trong vụ án đưa nhận hối lộ liên quan đến hoạt động đưa người đi nước ngoài lao động.
Mục đích "trong sáng"
Theo cáo buộc, bị cáo Tống Hải Nam, cựu Cục trưởng Cục Quản lý lao động ngoài nước (QLLĐNN) cùng cấp dưới chủ động tạo khó khăn để vòi tiền, buộc doanh nghiệp đưa 100-400 triệu đồng mỗi hồ sơ. Cựu Thứ trưởng Nguyễn Bá Hoan, biết tình trạng này nhưng bỏ mặc. Trong đó, ông Nam nhận hối lộ gần 8 tỷ đồng, ông Hoan nhận hối lộ hơn 16 tỷ đồng.
Cụ thể, ông Nam đã báo cáo và được Nguyễn Bá Hoan, cựu Thứ trưởng Bộ LĐTB&XH đồng ý xây dựng, áp dụng "Quy trình" thẩm định hồ sơ đăng ký hợp đồng và chuẩn bị nguồn lao động đi Hàn Quốc theo diện visa E7 trái quy định.
Mục đích của quy trình này là tạo thêm rào cản, gây khó khăn cho doanh nghiệp, buộc các doanh nghiệp phải chi tiền để được Cục QLLĐNN hỗ trợ, tạo điều kiện giải quyết hồ sơ.
Tháng 10/2022, Tống Hải Nam chỉ đạo Nguyễn Gia Liêm, cựu Phó Cục trưởng và Lê Thanh Hà, cựu Trưởng phòng Hàn Quốc xây dựng quy trình. Đến tháng 2/2023, Lê Thanh Hà trình quy trình, trong đó yêu cầu doanh nghiệp cung cấp "Giấy giới thiệu tuyển dụng chính thức của MOTIE (Bộ Thương mại, Công nghiệp và Năng lượng Hàn Quốc)" hoặc tài liệu chứng minh hạn mức tuyển dụng lao động nước ngoài của doanh nghiệp Hàn Quốc.
Đây là loại giấy tờ doanh nghiệp không thể tự xin phía Hàn Quốc cấp xác nhận, qua đó tạo điều kiện để cán bộ Cục QLLĐNN hỗ trợ doanh nghiệp xin xác nhận hạn mức tuyển dụng và giải quyết nhanh hồ sơ khi doanh nghiệp chi tiền.
Trả lời HĐXX, cựu Cục trưởng giải trình rằng mục đích xây dựng quy trình hoàn toàn "trong sáng", nhằm chấm dứt tình trạng người lao động bị các công ty xuất khẩu lao động lừa sang Hàn Quốc. Thời điểm đó, tình trạng này rất nhức nhối.
Nhưng thực tế, quá trình triển khai có khó khăn nên một số doanh nghiệp nghĩ là rào cản và đã chi tiền.
Bản thân ông không có bất kỳ yêu cầu, hay gợi ý doanh nghiệp đưa tiền, tuy nhiên có doanh nghiệp lại đưa tiền trong các dịp lễ, tết và không nói đó là tiền gì.
Ông Nam khẳng định không bao giờ chỉ đạo làm sai để vòi tiền nhưng thừa nhận có nghe hình như khi làm việc, có tình trạng cấp dưới gợi ý, vòi vĩnh.
Về quá trình xây dựng "Quy trình thẩm định hồ sơ đăng ký hợp đồng và chuẩn bị nguồn lao động đi Hàn Quốc theo diện visa E7", ông Nam khai rằng không trực tiếp cuộc họp xây dựng quy trình mà chỉ kiểm tra sau khi quy định đã được xây dựng.
Chỉ sau khi bị bắt, cựu Cục trưởng mới nhận ra có vẻ quy trình đã làm khó doanh nghiệp. Ông Nam cho rằng toàn bộ quy trình do cấp dưới xây dựng, bị cáo chỉ ký thông qua.
“Bị cáo nghĩ anh em làm với động cơ trong sáng, siết quy trình tránh việc người lao động bị lừa đảo. Quy trình mới nên khi làm có thể có vấn đề đâu đó, doanh nghiệp chưa quen nên nghĩ cán bộ gây khó, rồi nhờ vả, đưa tiền”- cựu Cục trưởng phân trần.
Khi được hỏi vì sao nhận tiền, bị cáo Tống Hải Nam nói rằng đó là quà tết, không nghĩ đó là hối lộ. Về số tiền đã nhận, ông Nam khai không nhớ cụ thể và khẳng định nội dung đã khai tại cáo trạng truy tố là đúng.
Bị cáo Tống Hải Nam bị xác định 11 lần nhận tổng cộng 74.000 USD và 100 triệu đồng, tương đương 1,8 tỷ đồng, từ các doanh nghiệp để được cấp phiếu thực hiện đơn hàng.
Ngoài các khoản tiền liên quan trực tiếp đến việc cấp phiếu, từ năm 2020 đến tháng 4/2025, các doanh nghiệp còn đưa tiền cho Nam vào các dịp lễ, Tết. Tống Hải Nam bị xác định 28 lần nhận tổng cộng 105.000 USD và hơn 1 tỷ đồng, tương đương 3,5 tỷ đồng.
Cựu cục phó luôn nghĩ cách lợi nhất cho doanh nghiệp
Tại phiên tòa, hai cựu cục phó Nguyễn Gia Liêm, Phạm Viết Hương, cùng bị truy tố tội danh nhận hối lộ, khai rằng hơn chục năm từ làm chuyên viên đến cán bộ quản lý, chưa một lần đòi hỏi mà luôn nghĩ cách nhanh, tiện, lợi nhất cho doanh nghiệp, bảo vệ quyền lợi cho người lao động xa xứ.
Bị cáo Nguyễn Gia Liêm khẳng định không có quyền hành để làm khó doanh nghiệp, vì quy trình do phòng xây dựng, còn việc duyệt quy trình, là do cục trưởng.
Khi HĐXX hỏi về cáo buộc "Nhận hối lộ", ông Liêm thừa nhận hành vi sai phạm và không kêu oan nhưng giải trình số tiền 7.000 USD và 100 triệu đồng ông bị quy kết nhận, thực tế là quà "sắp nghỉ hưu" doanh nghiệp biếu.
Bị cáo Lê Thanh Hà, cựu Trưởng phòng Hàn Quốc, người trực tiếp xây dựng quy trình thủ tục cho lao động Visa E7 khai rằng chính sách của phía Hàn Quốc liên tục thay đổi, dẫn đến Việt Nam cũng phải thiết kế quy trình mới cho phù hợp.
Do quy trình mới, có thể doanh nghiệp hiểu nhầm nó được vẽ ra để nhũng nhiễu. Nhưng thực tế, thủ tục giảm đáng kể.
Trong khi đó, vào ngày hôm trước, các bị cáo doanh nghiệp khai rằng nếu không đưa tiền chắc chắn không thể thuận lợi.
