2026 là năm hệ thống năng lượng chịu cú sốc lớn nhất trong nhiều thập kỷ
Tại Diễn đàn An ninh năng lượng Quốc gia năm 2026 diễn ra sáng 10/11, ông Nguyễn Việt Sơn, Thứ trưởng Bộ Công Thương, cho biết Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân từ 10%/năm trở lên trong giai đoạn 2026 - 2030. Trong bối cảnh đó, năng lượng cần phải đi trước một bước, tự chủ năng lượng là nền tảng của tự chủ kinh tế.
Tuy nhiên, năm 2026 là năm hệ thống năng lượng chịu cú sốc lớn nhất trong nhiều thập kỷ. Eo biển Hormuz bị phong toả khoảng sáu tháng, giá dầu Brent có thời điểm lên 118,35 USD/thùng.
Bên cạnh đó, nắng nóng lịch sử cùng hiện tượng El Niño đẩy phụ tải điện lên mức kỷ lục, sản lượng thuỷ điện cả năm dự kiến thấp hơn năm 2025 khoảng 18,5 tỷ kWh.
Trích dẫn báo cáo An ninh năng lượng Việt Nam 2026, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Việt Sơn cho biết tính đến ngày 9/11, trong số 177 quốc gia được khảo sát, thì có 102 quốc gia (57,6%) gặp khó về năng lượng; 13 nước giữ được trạng thái ổn định, trong đó có Việt Nam.
Theo Thứ trưởng, năm 2026, Việt Nam giữ đủ điện trong một năm khó khăn chưa có tiền lệ.
Điện sản xuất và nhập khẩu năm 2026 ước đạt 356,2 tỷ kWh, tăng 10,3%, cao hơn kịch bản cơ sở khoảng 6,2 tỷ kWh. Công suất cực đại toàn hệ thống đạt kỷ lục 57.537 MW ngày 24/6/2026, riêng miền Bắc 30.248 MW, vậy mà cả nước không phải cắt điện luân phiên.
Điện thương phẩm 10 tháng tăng 9,84%, lần đầu ở mức xấp xỉ tốc độ tăng GDP. Chín tháng năm 2026, toàn ngành khởi công 136 công trình lưới điện, đóng điện 131 công trình.
“Kết quả ấy đến từ một chuỗi việc làm có tính toán, kế hoạch ba kịch bản được phê duyệt từ cuối năm 2025, lưới và nguồn đóng điện đúng mùa, tích nước, sửa chữa tổ máy hoàn tất trước mùa hè”, ông nói.
Bên cạnh đó, Việt Nam đã giữ nguồn cung xăng dầu khi tuyến vận tải chiến lược bị phong toả. Tổ công tác về an ninh năng lượng được thành lập ngày 4/3/2026, ngay sau khi gián đoạn bắt đầu.
Hai cơ sở lọc dầu sản xuất khoảng 12,1 triệu tấn xăng dầu trong 9 tháng, Dung Quất chạy khoảng 123%, Nghi Sơn khoảng 112% công suất thiết kế quy đổi.
Khai thác dầu, condensate của Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam đạt 115% kế hoạch chín tháng, khí về bờ đạt 120%. Nguồn dầu thô được đa dạng hoá từ một lên hơn mười loại.
“Việt Nam chưa để xảy ra thiếu hụt, chưa phải sử dụng xăng dầu dự trữ quốc gia”, ông cho hay.
Cũng theo Thứ trưởng, trong giai đoạn vừa qua, Việt Nam đã giữ giá năng lượng trong tầm kiểm soát. Nhà nước dành trên 64.000 tỷ đồng cho các chính sách giảm thuế, phí xăng dầu, tạm ứng Quỹ bình ổn giá.
Ngày 26/10/2026, giá xăng bán lẻ trong nước bằng khoảng 63% bình quân thế giới, thấp nhất trong 16 nền kinh tế so sánh. Từ ngày 1/11/2026, giá bán lẻ điện bình quân giảm 2%, còn 2.159,9037 đồng/kWh chưa gồm thuế giá trị gia tăng.
Cuối cùng, thể chế được khơi thông đồng bộ: 9 văn kiện của Đảng; 3 luật, 2 nghị quyết của Quốc hội; 4 nghị định, 4 nghị quyết của Chính phủ; 3 chỉ thị, 1 công điện của Thủ tướng Chính phủ; 3 thông tư của Bộ Công Thương.
“Năm 2026 cũng là năm đầu tiết kiệm năng lượng được đặt thành chỉ tiêu cụ thể, tối thiểu 3% tổng điện năng tiêu thụ toàn quốc, tối thiểu 10% trong các tháng cao điểm nắng nóng”, Thứ trưởng nhấn mạnh.
Trong mọi trường hợp phải cung ứng đủ điện
Báo cáo cho biết bảo đảm an ninh năng lượng năm 2027 khó khăn, năm 2028 còn khó khăn hơn khi nhu cầu điện tiếp tục tăng khoảng 10% trên nền cao, nguồn điện nền mới chưa kịp vào vận hành, El Niño có thể kéo dài tới khoảng tháng 6/2027. Công suất cực đại miền Bắc năm 2027 dự báo 32.693 - 34.865 MW.
Kết luận Hội nghị, về phương thức vận hành hệ thống điện quốc gia ngày 7/11, Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng nhấn mạnh trong mọi trường hợp phải cung ứng đủ năng lượng, đặc biệt là điện, cho phát triển kinh tế và đời sống Nhân dân.
Các công trình nguồn, lưới bắt buộc vào vận hành năm 2027 phải thực hiện bằng được; ma trận công việc phải đi liền với ma trận trách nhiệm, ma trận rủi ro; việc thiết kế giải pháp là để phòng rủi ro tăng trưởng, không phải để tính phương án lùi.
Bộ trưởng giao tám nhiệm vụ, một trong số đó là hoàn thiện phương thức vận hành hệ thống điện năm 2027, đưa công nghệ bản sao số vào vận hành chậm nhất quý I/2027.
Đặc biệt, siết chặt quản lý nhu cầu điện, phấn đấu giảm tối thiểu khoảng 3.000 MW công suất đỉnh tại miền Bắc năm 2027; tổ chức thực hiện rõ trách nhiệm, đúng thẩm quyền. Bộ trưởng cũng chỉ đạo phát động chiến dịch quản trị tối ưu nhu cầu phụ tải và tăng cường tiết kiệm điện.