Theo Bộ Du lịch và Cổ vật Ai Cập, phát hiện tại ốc đảo Dakhla giúp hé lộ đời sống, quy hoạch đô thị và hoạt động kinh tế của cư dân vào thế kỷ IV, khi Ai Cập còn thuộc Đế chế Byzantine.
Tổng thư ký Hội đồng Cổ vật Tối cao Ai Cập, ông Hisham el-Leithy, cho biết khu dân cư được quy hoạch với các tuyến đường theo hướng bắc - nam cắt ngang các con phố đông - tây, tạo thành nhiều quảng trường và không gian công cộng.
Chủ nhiệm đoàn khảo cổ Mahmoud Massoud cho biết ở vị trí trung tâm là một Vương cung thánh đường có niên đại vào giữa thế kỷ IV, cùng dấu tích của hai tháp canh bảo vệ khu định cư.
Các nhà khảo cổ cũng phát hiện một công trình phòng thủ kiên cố, nhiều ngôi nhà có mái vòm, trong đó có ngôi nhà của Tisous - một phó tế của nhà thờ vào nửa sau thế kỷ IV. Theo các nhà nghiên cứu, nơi đây từng được sử dụng làm nhà thờ trước khi Vương cung thánh đường được xây dựng.
Ngoài lò nướng bánh mì, khu bếp và dụng cụ nghiền đá, đoàn khảo cổ còn tìm thấy nhiều đồng tiền đồng mang hình các hoàng đế Byzantine, chữ khắc Latin, biểu tượng Kitô giáo và một số tiền vàng có niên đại dưới thời Hoàng đế La Mã Constantius II (337-361).
Trưởng bộ phận Cổ vật Hồi giáo, Coptic và Do Thái của Ai Cập, ông Diaa Zahran, cho biết nhóm nghiên cứu còn phát hiện khoảng 200 mảnh gốm ghi chép các giao dịch thương mại, thư từ và nhiều thông tin về đời sống hằng ngày của cư dân.
Tại khu khảo cổ Marina el-Alamein, cách Alexandria khoảng 100 km về phía tây, các nhà khảo cổ phát hiện thêm 18 ngôi mộ cổ, gồm 11 mộ đục trong đá và 7 mộ xây bằng đá vôi, nâng tổng số mộ được khai quật tại khu vực này lên 48.
Đoàn khảo cổ cũng tìm thấy nhiều hiện vật như bình gốm, vò amphora, đèn dầu, bàn thờ và bồn đá vôi.
Trưởng đoàn khảo cổ Eman Abdel-Khaliq cho biết nhóm nghiên cứu đã phát hiện một quan tài đá granite dài khoảng 2,5 m chứa hài cốt người cùng phần còn lại của một bức tượng nhân sư bằng thạch cao. Bà cũng cho biết bốn mảnh vàng được đặt trong miệng một số người đã khuất, tục lệ được gọi là "chiếc lưỡi bằng vàng", gắn với tín ngưỡng tang lễ của thời kỳ đó.
Được phát hiện từ năm 1986, Marina el-Alamein được cho là tàn tích của thành phố cảng Hy Lạp - La Mã cổ Leukaspis, từng phát triển thịnh vượng từ thế kỷ II đến thế kỷ IV.
Các phát hiện mới được kỳ vọng sẽ tiếp tục thúc đẩy ngành du lịch, lĩnh vực mang lại nguồn ngoại tệ quan trọng cho Ai Cập. Theo số liệu chính thức, nước này đã đón kỷ lục 19 triệu lượt khách quốc tế trong năm ngoái, tăng 21% so với năm 2024.
