Đèn vàng - tín hiệu quen thuộc báo hiệu người lái xe nên giảm tốc khi đến gần giao lộ, nhưng thực tế lại khiến nhiều người tăng tốc để vượt. Ít ai biết rằng, đèn giao thông ban đầu không hề có màu vàng.
Hệ thống tín hiệu giao thông xuất hiện từ giữa thế kỷ 19 để điều tiết xe ngựa tại London. Phiên bản đầu tiên dùng khí gas nhưng nhanh chóng bị loại bỏ sau khi phát nổ, khiến cảnh sát điều khiển thiệt mạng.
Đến năm 1914, đèn điện được đưa vào sử dụng, nhưng chỉ có hai màu: xanh để đi và đỏ để dừng, hoàn toàn thiếu tín hiệu cảnh báo chuyển đổi. Hậu quả là va chạm xảy ra liên tục tại các giao lộ đông đúc, buộc nhiều nhà phát minh phải tìm giải pháp.
Garrett Morgan là một trong những người tiên phong. Ông vốn là một nhà sáng chế thành công với mặt nạ phòng độc cho lính cứu hỏa và sản phẩm làm thẳng tóc nổi tiếng trong cộng đồng người da màu.
Những năm 1920, Morgan phát minh ra hệ thống tín hiệu yêu cầu tất cả các hướng dừng lại trước khi chuyển sang đi hoặc dừng, và được cấp bằng sáng chế năm 1923. Tuy nhiên, đây chưa phải là đèn vàng như chúng ta biết ngày nay.
Người thực sự đưa đèn vàng vào hệ thống giao thông là William Potts, một cảnh sát tại Detroit. Năm 1920, Potts thiết kế đèn tín hiệu ba màu - đỏ, vàng và xanh - giống với hệ thống hiện đại.
Ý tưởng này lấy cảm hứng từ tín hiệu đường sắt vốn đã sử dụng màu vàng để cảnh báo “đi chậm”. Potts lắp đặt đèn ba màu đầu tiên tại giao lộ Fort Street và Woodward Avenue, nơi có hơn 20.000 lượt xe mỗi ngày.
Thiết kế này nhanh chóng được Detroit áp dụng rộng rãi, và đến năm 1935, trở thành tiêu chuẩn quốc gia theo quy định của Manual on Uniform Traffic Control Devices.
Hơn một thế kỷ trôi qua, nguyên lý này gần như không thay đổi, ngoại trừ một số quốc gia như Nhật Bản dùng màu xanh lam thay cho xanh lá.
Garrett Morgan dù không phát minh ra đèn vàng nhưng vẫn là một nhân vật đáng chú ý. Xuất thân là con của người từng bị nô lệ và chỉ học hết tiểu học, Morgan trở thành một trong những người da màu đầu tiên sở hữu ô tô tại Cleveland nhờ thành công từ các phát minh.
Ngoài sản phẩm làm tóc, ông còn chế tạo mặt nạ phòng độc, cứu sống nhiều công nhân trong vụ nổ khí độc tại đường hầm hồ Erie năm 1916. Sau đó, quân đội Mỹ mua thiết bị này để sử dụng trong Thế chiến I.
Đến thập niên 1920, Morgan phát triển hệ thống tín hiệu dạng cơ khí với ba trạng thái: dừng, đi và “dừng toàn bộ” để giải tỏa giao lộ. Dù không trở thành tiêu chuẩn, phát minh này vẫn được General Electric mua lại với giá 40.000 USD - một khoản lớn thời bấy giờ.
