Công an tỉnh Thanh Hóa mới đây triệt phá đường dây sản xuất, buôn bán viên hoàn An Cung giả. Sản phẩm được quảng cáo có nguồn gốc "xịn", công dụng phòng, chống đột quỵ nhưng thực tế được sản xuất từ bột mì và hóa chất.
Vụ việc khiến nhiều người từng mua, sử dụng hoặc dự trữ An Cung tại nhà lo ngại về nguồn gốc sản phẩm.
Tuy nhiên, theo các chuyên gia, việc nhận biết thuốc thật, giả không thể chỉ dựa vào màu sắc viên thuốc, hình thức hộp hay một mã QR.
An Cung Ngưu Hoàng hoàn có những gì?
ThS.BS Trần Quyết Thắng, Trưởng khoa Y học cổ truyền, Bệnh viện Đa khoa Phương Đông, cho biết, An Cung Ngưu Hoàng hoàn là thuốc y học cổ truyền có nguồn gốc từ Trung Quốc.
Theo công thức được nêu trong Dược điển Trung Quốc, bài thuốc gồm nhiều thành phần như ngưu hoàng (sỏi mật của trâu hoặc bò), thủy ngưu giác (sừng trâu), xạ hương hoặc xạ hương nhân tạo, trân châu, chu sa, hùng hoàng, hoàng liên, hoàng cầm, chi tử, uất kim, băng phiến và mật ong tinh luyện.
Theo y học cổ truyền, thuốc có công năng thanh nhiệt, giải độc, trấn kinh, khai khiếu, được sử dụng trong một số trường hợp nhiệt bệnh, sốt cao, co giật, hôn mê, mê sảng theo chỉ định chuyên môn.
Bác sĩ Thắng lưu ý, An Cung Ngưu Hoàng hoàn không phải thuốc có thể thay thế các phương pháp điều trị đột quỵ và người dân không nên hiểu đây là sản phẩm có thể phòng ngừa hoặc chữa khỏi đột quỵ.
"Người bệnh có dấu hiệu đột quỵ cần được đưa đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt, không nên ở nhà chờ An Cung phát huy tác dụng", bác sĩ nói.
Theo bác sĩ Thắng, hiện việc lưu hành các sản phẩm An Cung trên thị trường cũng đặt ra vấn đề về nguồn gốc, xuất xứ và tính hợp pháp của sản phẩm. Đây là một trong những nguyên nhân khiến người tiêu dùng khó phân biệt giữa sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng với hàng giả, hàng nhái hoặc hàng trôi nổi.
Không phải cứ có mã QR là thuốc thật
Một trong những cách người bán thường sử dụng để tạo niềm tin là giới thiệu sản phẩm có mã QR, mã vạch hoặc mã định danh riêng cho từng viên.
Bác sĩ Thắng cho biết với một số sản phẩm nhập khẩu, mã vạch hoặc mã QR có thể được sử dụng để hỗ trợ kiểm tra thông tin. Chẳng hạn, một số sản phẩm An Cung Ngưu Hoàng hoàn của Đồng Nhân Đường (Trung Quốc) có mã riêng trên từng viên, tương tự mã định danh, giúp người dùng đối chiếu thông tin nguồn gốc.
Tuy nhiên, quét được mã QR không đồng nghĩa sản phẩm chắc chắn là hàng thật.
Mã QR có thể bị sao chép hoặc làm giả. Vì vậy, người mua cần đối chiếu thông tin trả về với tên thuốc, nhà sản xuất, số lô, hạn dùng và bao bì thực tế. Quan trọng hơn, cần kiểm tra sản phẩm có được lưu hành hợp pháp hay không và mua từ cơ sở kinh doanh thuốc hợp pháp.
Người tiêu dùng cũng cần cảnh giác với những sản phẩm có bao bì bắt mắt nhưng thông tin về đơn vị chịu trách nhiệm, nhà sản xuất, số lô, hạn dùng hoặc giấy tờ lưu hành không rõ ràng.
Các sản phẩm có dấu hiệu tẩy xóa, in ấn nhòe, sai chính tả, thông tin không thống nhất giữa hộp và sản phẩm bên trong cũng không nên sử dụng.
Đặc biệt, không nên mua An Cung qua những lời rao bán trên mạng với quảng cáo như "thuốc phòng đột quỵ", "uống để không bị đột quỵ" hoặc "cứ có dấu hiệu tai biến là uống".
Theo bác sĩ Thắng, người dân cần phân biệt hai vấn đề: một sản phẩm có phải hàng giả hay không và sản phẩm đó có nguồn gốc hợp pháp, có phù hợp với người sử dụng hay không.
Việc xác định hàng giả cần dựa trên thông tin từ nhà sản xuất, cơ quan quản lý hoặc cơ sở chuyên môn, thay vì chỉ quan sát bằng mắt thường.
Không nên mua An Cung để "phòng" đột quỵ
Một sai lầm khác là nhiều người mua An Cung về dự trữ trong nhà với tâm lý "phòng khi bị đột quỵ".
Bác sĩ Thắng khuyến cáo thuốc cần được sử dụng theo đúng chỉ định và dưới sự hướng dẫn của bác sĩ y học cổ truyền hoặc thầy thuốc có chuyên môn. Người dân không nên tự mua thuốc về sử dụng khi xuất hiện các triệu chứng bất thường.
Một số trường hợp cần thận trọng hoặc chống chỉ định tùy theo chế phẩm và hướng dẫn sử dụng, trong đó có người dị ứng với thành phần của thuốc, phụ nữ mang thai, người suy giảm chức năng gan, thận và một số thể bệnh nhất định. Người đang sử dụng thuốc khác cũng cần thông báo với bác sĩ để được đánh giá nguy cơ tương tác.
Đặc biệt, không tự ý cho người nghi đột quỵ uống An Cung.
Khi xuất hiện các dấu hiệu như méo miệng, yếu hoặc liệt một bên tay chân, nói khó, mất thăng bằng đột ngột..., người bệnh cần được đưa đi cấp cứu ngay.
Nếu người bệnh rối loạn ý thức hoặc khó nuốt, tuyệt đối không cố cho ăn, uống hay uống thuốc bằng đường miệng vì có thể gây sặc, làm tình trạng nguy hiểm hơn.
Theo bác sĩ, trong đột quỵ, thời gian là yếu tố đặc biệt quan trọng. Việc đưa người bệnh đến cơ sở y tế càng sớm càng tăng cơ hội được chẩn đoán và điều trị phù hợp.
Vì vậy, thay vì tìm cách giữ sẵn một hộp An Cung trong nhà để "phòng thân", người dân cần nhận biết các dấu hiệu cảnh báo đột quỵ và biết cách đưa người bệnh đến cơ sở cấp cứu kịp thời.
Sau vụ An Cung giả bị phát hiện tại Thanh Hóa, việc kiểm tra nguồn gốc thuốc là cần thiết. Nhưng với người tiêu dùng, điều quan trọng hơn là không biến một loại thuốc y học cổ truyền thành "thuốc chống đột quỵ" trong suy nghĩ, bởi điều này có thể khiến người bệnh bỏ lỡ thời gian cấp cứu quý giá.
