Trong suốt thập kỷ qua, quyền được sửa chữa và tính dễ sửa chữa đã trở thành chủ đề nóng trong các cuộc tranh luận về quyền lợi người tiêu dùng.
Nhiều hãng xe và doanh nghiệp công nghệ đã tìm cách cải thiện khả năng sửa chữa, thậm chí có những công ty khởi nghiệp được hậu thuẫn bởi Amazon tập trung vào thiết kế đơn giản và đào tạo mạng lưới gara địa phương, thay vì giới hạn dịch vụ trong hệ thống chính hãng.
Tuy nhiên, BMW dường như đang đi theo hướng ngược lại - một chiến lược tiềm ẩn nhiều rủi ro.
Theo bằng sáng chế được phát hiện trong cơ sở dữ liệu của Tổ chức Sở hữu Trí tuệ Thế giới (WIPO), BMW đang nghiên cứu thiết kế đầu vít độc quyền. Bản vẽ trong tài liệu cho thấy phần đầu vít được tạo hình giống logo thương hiệu.
Ý tưởng này giúp tăng nhận diện thương hiệu ngay từ chi tiết nhỏ nhất của xe, nhưng điều đáng lo ngại là BMW dự kiến chỉ cho phép sử dụng một số dụng cụ chuyên dụng để tháo hoặc siết loại vít này.
Tài liệu bằng sáng chế nêu rõ: “Hình dạng của các rãnh tiếp xúc ngăn việc tháo hoặc siết vít bằng các dụng cụ thông dụng”.
Nói cách khác, người dùng sẽ không thể tự tháo lắp nếu không có dụng cụ chuyên biệt do BMW cung cấp hoặc từ các đối tác được ủy quyền. Điều này chắc chắn không thân thiện với việc sửa chữa và cũng khó có thể tiết kiệm chi phí cho chủ xe.
Dù vậy, cần lưu ý rằng các hãng xe thường đăng ký hàng trăm bằng sáng chế mỗi năm, nhưng chỉ một số ít được áp dụng thực tế. Vì thế, chưa thể khẳng định BMW sẽ triển khai ý tưởng này trên diện rộng.
Lý do BMW đưa ra cho thiết kế này là nhằm hạn chế việc tháo lắp trái phép hoặc can thiệp bằng dụng cụ phổ thông. Thực tế, vấn đề an ninh xe vẫn là mối lo lớn.
Nhiều vụ trộm cắp biển số xe đã buộc cảnh sát ở một số quốc gia phải khuyến khích sử dụng vít chống trộm. Tại Queensland (Úc), cảnh sát từng phát miễn phí loại vít đặc biệt để bảo vệ biển số xe, và xu hướng này tiếp tục được khuyến nghị ở nhiều nơi khác.
Theo BMW, loại vít độc quyền này có thể được dùng để cố định các bộ phận như bảng điều khiển, ghế ngồi và nhiều chi tiết khác. Về mặt lý thuyết, đây là giải pháp tăng cường bảo mật. Tuy nhiên, nếu nhìn lại lịch sử ngành ô tô và điện tử, việc hạn chế quyền sửa chữa từng gây nhiều tranh cãi.
Năm 2022, Ủy ban Cạnh tranh Ấn Độ từng chỉ trích Nissan và Skoda vì hạn chế quyền tiếp cận phụ tùng. Tại Mỹ, Ủy ban Thương mại Liên bang (FTC) cũng coi việc giới hạn phụ tùng là vấn đề liên quan đến “quyền được sửa chữa”.
Ngay cả sau khi các hiệp hội ô tô và nhóm bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng đạt được thỏa thuận tạm thời vào năm 2023, nhiều chuyên gia vẫn hoài nghi. Nếu BMW thực sự áp dụng thiết kế vít độc quyền này, người dùng có thể sẽ đối mặt với nhiều bất tiện và chi phí phát sinh trong tương lai.
