Chiều 3/7, tại trụ sở Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp đã chủ trì cuộc họp ứng phó với bão số 1 và mưa lũ sau bão.
Ba địa phương cấm biển, hơn 56.000 tàu thuyền đã chủ động tránh bão số 1
Báo cáo tại cuộc họp về công tác ứng phó bão số 1, Cục trưởng Cục Quản lý đê điều và Phòng, chống thiên tai Phạm Đức Luận cho biết, Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia đã liên tục phát hành các bản tin dự báo, cảnh báo. Cục Quản lý đê điều và Phòng, chống thiên tai tổ chức trực ban 24/24 giờ, đồng thời gửi tin nhắn qua Zalo tới khoảng 20,6 triệu thuê bao tại khu vực có nguy cơ chịu ảnh hưởng để hướng dẫn người dân chủ động phòng tránh.
Theo báo cáo của các địa phương ven biển, lực lượng chức năng đã thông báo, kiểm đếm và hướng dẫn 56.240 phương tiện với hơn 249.000 lao động nắm chắc diễn biến, hướng đi của bão để chủ động di chuyển, tránh hoặc thoát khỏi khu vực nguy hiểm. Đến chiều 3/7, Quảng Ninh, Ninh Bình và Hưng Yên đã ban hành lệnh cấm biển.
Khu vực từ Quảng Ninh đến Thanh Hóa hiện có hơn 140.000ha nuôi trồng thủy sản ven biển, khoảng 29.000 lồng bè và 3.251 chòi canh nằm trong vùng có nguy cơ chịu ảnh hưởng của bão và mưa lũ.
Đối với hồ chứa, hồ Tuyên Quang đang mở cửa xả đáy, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã đề nghị các địa phương hạ du triển khai các biện pháp bảo đảm an toàn đê điều và vùng hạ du. Các hồ Sơn La, Hòa Bình và Thác Bà hiện vẫn thấp hơn mực nước trước lũ từ 3-5m; trên cả nước có 16 hồ thủy điện đang vận hành điều tiết qua tràn.
Cả nước hiện có khoảng 2.500 hồ thủy lợi với dung tích phổ biến đạt 55-89% thiết kế. Riêng khu vực Đông Bắc Bộ còn 77 hồ chứa xung yếu và 21 hồ đang thi công, các địa phương đã triển khai phương án bảo đảm an toàn công trình.
Trên hệ thống đê biển và đê cửa sông từ Quảng Ninh đến Thanh Hóa vẫn còn 31 vị trí trọng điểm, xung yếu cùng 5 công trình đang thi công. Cục Quản lý đê điều và Phòng, chống thiên tai đã yêu cầu các địa phương khẩn trương gia cố, bảo đảm an toàn trước khi bão đổ bộ.
Hiện Bắc Bộ có khoảng 338.351ha lúa mùa đang trong giai đoạn mới cấy, hồi xanh và đẻ nhánh. Theo ông Luận, nếu lúa mới cấy bị ngập khoảng 20cm trong hai ngày sẽ ảnh hưởng đáng kể đến sinh trưởng, vì vậy các địa phương cần chủ động vận hành hệ thống tiêu thoát nước, hạ thấp mực nước trên kênh mương để sẵn sàng tiêu úng khi mưa lớn xảy ra.
Quảng Ninh, Hải Phòng có thể mưa trên 500mm, nguy cơ lũ quét rất cao
Báo cáo tại cuộc họp, ông Mai Văn Khiêm, Giám đốc Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn quốc gia nhận định, bão số 1 đang trong giai đoạn phát triển mạnh nhất do điều kiện môi trường trên biển rất thuận lợi, vì vậy nhiều khả năng cường độ còn tiếp tục mạnh lên.
Về hướng đi, ông Mai Văn Khiêm cho biết, quỹ đạo bão hiện phụ thuộc chủ yếu vào diễn biến của áp cao cận nhiệt đới. Mặc dù dự báo về cường độ giữa các mô hình và các trung tâm dự báo lớn trên thế giới hiện khá thống nhất, nhưng dự báo về hướng đi và tốc độ di chuyển của bão trong hôm nay và ngày mai vẫn còn có sự phân tán, chưa hoàn toàn đồng nhất.
Theo phân tích của các trung tâm dự báo như Nhật Bản, Trung Quốc, Hoa Kỳ và Hồng Kông (Trung Quốc), trong khoảng 36 giờ tới, khi bão tiến sát đất liền, các kịch bản dự báo vẫn có độ lệch nhất định. Phần lớn các mô hình đều hướng bão vào khu vực Quảng Ninh, song vẫn tồn tại khả năng bão dịch chuyển xuống phía nam.
Cơ quan khí tượng đánh giá kịch bản có xác suất xảy ra cao nhất, trên 70%, là áp cao cận nhiệt đới rút chậm. Với kịch bản này, bão nhiều khả năng sẽ đi qua khu vực giữa tỉnh Quảng Ninh của Việt Nam và khu vực Quảng Tây (Trung Quốc). Đây là cơ sở để các địa phương xây dựng phương án ứng phó theo tình huống bất lợi nhất.
Tuy nhiên, ông Mai Văn Khiêm cũng lưu ý vẫn cần tính đến khả năng áp cao cận nhiệt đới rút nhanh hơn dự báo trong đêm 3/7 và sáng 4/7. Khi đó, quỹ đạo bão sẽ lệch nhiều hơn về phía đông, làm giảm mức độ ảnh hưởng của gió mạnh và mưa trên đất liền, song các tác động trên biển, đặc biệt tại vịnh Bắc Bộ, vẫn rất đáng lo ngại.
Theo ông Mai Văn Khiêm, ngay trong ngày 3/7, khu vực tây bắc Bắc Biển Đông và sau đó là vịnh Bắc Bộ, bao gồm các huyện đảo Cô Tô, Vân Đồn, Bạch Long Vĩ và vùng lân cận sẽ có gió mạnh cấp 7-8, cấp 9, giật trên cấp 11; sóng cao 2-4m, biển động rất mạnh.
Dự kiến từ chiều 4/7, khu vực đất liền Quảng Ninh, Hải Phòng và Hưng Yên sẽ bắt đầu chịu ảnh hưởng trực tiếp của hoàn lưu bão với gió mạnh phổ biến cấp 6-7, vùng gần tâm bão có thể đạt cấp 8-9, giật cấp 10. Ven biển có sóng cao 2-3m và nước dâng do bão khoảng 0,2-0,4m. Bão được dự báo sẽ đi vào vịnh Bắc Bộ trong đêm 3/7 và rạng sáng 4/7, đến chiều tối 4/7 bắt đầu ảnh hưởng trực tiếp đến đất liền.
Đáng lưu ý, từ tối 3/7 đến sáng 5/7, khu vực Đông Bắc Bộ và Thanh Hóa sẽ có mưa to đến rất to với lượng mưa phổ biến 100-200mm, riêng Đông Bắc Bộ có nơi 150-250mm. Đặc biệt, Quảng Ninh, Hải Phòng và Lạng Sơn được dự báo có lượng mưa 200-400mm, cục bộ trên 500mm; nhiều nơi có thể ghi nhận lượng mưa 100-200mm chỉ trong 12-24 giờ.
"Đây là dấu hiệu cho thấy nguy cơ xảy ra mưa cực lớn ở khu vực Đông Bắc Bộ, đặc biệt tại Quảng Ninh, Lạng Sơn và Hải Phòng là rất cao", ông Khiêm nhấn mạnh.
Theo ông Khiêm, lượng mưa lớn với cường suất cao diễn ra trong bối cảnh nhiều địa phương khu vực này đã có mưa khá lớn trong những ngày qua khiến đất bão hòa nước. Vì vậy, trong 2-3 ngày tới, nguy cơ xảy ra lũ quét, sạt lở đất tại các xã, phường miền núi được đánh giá ở mức cao đến rất cao. Các địa phương cần đặc biệt lưu ý khoảng thời gian từ đêm 4/7 đến hết ngày 5/7 để chủ động triển khai các biện pháp phòng, chống.
Từ ngày 4/7, các sông khu vực Đông Bắc Bộ và Thanh Hóa cũng sẽ xuất hiện một đợt lũ với biên độ từ 3-6m, các sông nhỏ có thể lên từ 2-4m. Trên một số sông thuộc Quảng Ninh, Lạng Sơn, Bắc Ninh và Bắc Giang, mực nước có khả năng đạt báo động 2.
Đối với các hồ chứa lớn, với lượng mưa dự báo như hiện nay, lưu lượng nước đổ về sẽ tăng đáng kể. Cụ thể, hồ Sơn La dự kiến có lưu lượng về hồ phổ biến từ 2.000-2.800m³/giây, cực đại có thể đạt khoảng 4.000m³/giây. Hồ Hòa Bình dao động từ 3.000-3.800m³/giây, cực đại khoảng 4.000m³/giây. Hồ Tuyên Quang có lưu lượng trung bình từ 1.200-1.600m³/giây, cao nhất khoảng 3.500m³/giây. Hồ Thác Bà dao động từ 450-550m³/giây, cực đại có thể lên tới 1.500m³/giây.
Theo ông Khiêm, đây là kịch bản có xác suất xảy ra cao nhất, trên 70%. Tuy nhiên, vẫn cần tính đến khả năng trong đêm nay và sáng mai, áp cao cận nhiệt đới có thể rút nhanh hơn dự báo. Nếu kịch bản này xảy ra, quỹ đạo bão sẽ lệch nhiều hơn về phía đông, hoàn lưu bão sẽ ít ảnh hưởng trực tiếp đến đất liền nước ta hơn. Khi đó, cường độ gió mạnh và lượng mưa trên đất liền sẽ giảm so với kịch bản hiện tại.
"Dù vậy, các tác động trên biển vẫn rất đáng lưu ý, đặc biệt đối với tàu thuyền và các hoạt động trên vịnh Bắc Bộ", ông Mai Văn Khiêm nhấn mạnh.
Ông Khiêm cũng lưu ý thêm, hoàn lưu bão có phạm vi rất rộng. Ngay từ sáng 3/7 đến nay, khu vực rìa ngoài hoàn lưu bão đã xuất hiện nhiều ổ dông, mưa dông và lốc tại nhiều địa phương. Hiện tượng này có khả năng tiếp tục xảy ra trong ngày 4/7 và kéo dài đến sáng 5/7, ngay cả trước khi tâm bão ảnh hưởng trực tiếp.
Không chủ quan với bão đầu mùa, bảo đảm an toàn cho người dân và du khách
Kết luận cuộc họp, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp nhấn mạnh, bão số 1 là cơn bão đầu tiên của mùa mưa bão năm 2026, dự kiến ảnh hưởng đến nước ta đúng vào dịp cuối tuần. Dù cường độ không quá mạnh và khả năng đi sâu vào đất liền không lớn, các địa phương tuyệt đối không được chủ quan.
Theo đó, Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp lưu ý ba đặc điểm cần đặc biệt quan tâm. Thứ nhất, đây là cơn bão đầu mùa nên rất dễ phát sinh tâm lý chủ quan do cường độ không lớn và hướng đi chủ yếu về phía Quảng Ninh - Quảng Tây (Trung Quốc).
Thứ hai, bão ảnh hưởng đúng vào thời điểm cuối tuần, tại khu vực có hoạt động du lịch biển sôi động, vì vậy các địa phương phải đặc biệt chú trọng bảo đảm an toàn cho khách du lịch, quản lý chặt tàu du lịch và duy trì nghiêm lệnh cấm biển.
Thứ ba, dù không phải cơn bão mạnh, hoàn lưu bão có thể gây dông, lốc rất nguy hiểm trên vùng biển và ven biển từ Ninh Bình đến Quảng Ninh cũng như một số tỉnh miền Trung, trong khi loại hình thiên tai này rất khó dự báo nhưng hậu quả có thể rất nghiêm trọng.
Do đó, Thứ trưởng yêu cầu Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia theo dõi sát diễn biến bão, liên tục cập nhật, truyền tải thông tin cảnh báo kịp thời đến chính quyền các cấp và người dân. Cục Quản lý đê điều và Phòng chống thiên tai cần sẵn sàng cử các đoàn công tác xuống địa bàn trọng điểm để rà soát phương án ứng phó. Các lực lượng biên phòng, công an, quân đội và các bộ, ngành cần duy trì trực ban nghiêm túc, sẵn sàng xử lý mọi tình huống.
