Chương trình “Âm nhạc và Di sản” nằm trong chuỗi hoạt động của Festival Thăng Long – Hà Nội lần thứ II năm 2026, với chủ đề “Hà Nội – Dòng chảy di sản”, do Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội, Bảo tàng Hà Nội tổ chức.
Phát biểu khai mạc, bà Lê Thị Ánh Mai, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội cho biết, Thủ đô hiện lưu giữ gần 1.800 di sản văn hóa phi vật thể với nhiều loại hình phong phú. Trong đó, một số di sản đã được UNESCO ghi danh, nhiều di sản được đưa vào danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
Theo bà Lê Thị Ánh Mai, đây vừa là niềm tự hào, vừa đặt ra yêu cầu đối với công tác gìn giữ, bảo tồn và phát huy giá trị di sản trong đời sống đương đại. Quá trình này không chỉ thuộc trách nhiệm của cơ quan quản lý mà cần bắt đầu từ mỗi người dân và cộng đồng đang nắm giữ, thực hành di sản.
“Đến với sân khấu cộng đồng tại Bảo tàng Hà Nội, các nhóm cộng đồng được trình diễn, hát, múa những làn điệu đã được trao truyền. Người trình diễn kể câu chuyện văn hóa, lịch sử một cách giản dị, mộc mạc; khán giả đến để lắng nghe và cảm nhận”, bà Lê Thị Ánh Mai nhấn mạnh.
Từ cách tiếp cận đó, chương trình không đặt di sản trong một không gian khép kín mà tạo điều kiện để nghệ nhân, câu lạc bộ và công chúng gặp gỡ, trao đổi và cùng tham gia thực hành.
Chương trình quy tụ sáu câu lạc bộ nghệ thuật truyền thống tiêu biểu đang hoạt động tại các địa phương của Hà Nội, gồm: Câu lạc bộ Chèo xã Phúc Thịnh; Câu lạc bộ Tuồng thôn Dương Cốc, xã Hưng Đạo; Câu lạc bộ Ca trù thôn Lỗ Khê, xã Thư Lâm; Câu lạc bộ Tuồng thôn Đồng Bảng, xã Vật Lại; Câu lạc bộ Chèo xã Đông Anh và Câu lạc bộ Tuồng Lương Quy, xã Thư Lâm.
Đây là những câu lạc bộ đang trực tiếp duy trì hoạt động biểu diễn, truyền dạy và thực hành chèo, tuồng, ca trù tại cộng đồng. Các nghệ nhân không chỉ lưu giữ làn điệu, kỹ thuật biểu diễn và kinh nghiệm sân khấu mà còn góp phần truyền nghề cho thế hệ kế cận.
Trước chương trình biểu diễn chính, các nghệ nhân, nghệ sĩ tham gia diễu hành trong khuôn viên Bảo tàng Hà Nội với trang phục đặc trưng của từng loại hình nghệ thuật. Không gian chương trình được thiết kế theo hướng mở, kết hợp biểu diễn với hoạt động trải nghiệm.
Khán giả có cơ hội tìm hiểu trang phục, đạo cụ, nhạc cụ, kỹ thuật hóa trang; trải nghiệm hình thức thể hiện của chèo, tuồng và ca trù, đồng thời trực tiếp trò chuyện với các nghệ nhân về lịch sử hình thành, đặc trưng nghệ thuật và quá trình duy trì các loại hình sân khấu truyền thống.
Điểm nhấn của đêm diễn là những trích đoạn quen thuộc của sân khấu dân tộc như “Quan Âm Thị Kính”, “Tấm Cám”, “Ngọn lửa Hồng Sơn”, “Trưng Nữ Vương đề cờ”, “Ngô Quyền định đô” cùng các làn điệu ca trù cổ.
Thông qua ngôn ngữ sân khấu, mỗi tiết mục góp phần tái hiện những câu chuyện lịch sử, văn hóa và hệ giá trị đã được lưu truyền qua nhiều thế hệ.
Cùng với “Âm nhạc và Di sản”, trong khuôn khổ Festival Thăng Long – Hà Nội năm 2026 còn có chương trình nghệ thuật đương đại “Kết nối di sản – Kiến tạo tương lai” và chương trình nghệ thuật kết hợp trưng bày, tọa đàm “Mạch nguồn di sản”.
Chuỗi hoạt động hướng tới tạo thêm không gian cho các nhóm cộng đồng thực hành di sản; nâng cao nhận thức về bảo vệ, phát huy giá trị văn hóa phi vật thể và giới thiệu di sản của Hà Nội tới công chúng trong nước, quốc tế.
Theo bà Lê Thị Ánh Mai, thông điệp chương trình muốn chuyển tải là di sản không phải những giá trị “đóng băng” trong quá khứ mà là một dòng chảy sống động, luôn vận động, thích nghi và được bồi đắp qua từng thế hệ.
Việc đưa di sản vào những không gian trình diễn mở, kết hợp trải nghiệm và giao lưu trực tiếp cũng là cách để nghệ thuật truyền thống trở nên gần gũi hơn, đặc biệt với giới trẻ. Công chúng không chỉ đứng ngoài quan sát mà có thể tìm hiểu, trải nghiệm và nhận thấy vai trò của mình trong việc tiếp nối di sản.
Khi nghệ nhân có không gian biểu diễn, người trẻ có cơ hội tiếp cận và cộng đồng tiếp tục tham gia thực hành, di sản mới có thể hiện diện bền vững trong đời sống hôm nay.
