Bí ẩn pho tượng cổ 400 năm tuổi ở Quảng Trị

Cuộc Nam Tiến và pho tượng 4 lần bị đánh cắp

Đoan quận công Nguyễn Hoàng vào trấn thủ xứ Thuận Hóa (vùng đất từ Quảng Bình đến Thừa Thiên Huế ngày nay) vào năm 1558. Tại đây, ông bắt đầu đứng chân trên vùng đất Ái Tử - Trà Bát (nay là xã Ái Tử, tỉnh Quảng Trị mới). Chúa Nguyễn Hoàng chính là người đặt nền móng cho các Chúa Nguyễn ở Đàng Trong và Vương triều Nguyễn sau này.

Khi Chúa Nguyễn Hoàng mới vào đứng chân khai hoang, trấn thủ tại vùng đất Quảng Trị, có một nhân vật đặc biệt đi theo phò tá là cậu ruột của ông - tên là Nguyễn Ư Dĩ.

Anh 2
Pho tượng đồng quý hiếm này có niên đại khoảng 400 năm tuổi, được xem như báu vật quốc gia thời chúa Nguyễn còn sót lại trên đất Quảng Trị . Ảnh: Viết Hảo

Không chỉ là người nuôi dạy cháu mình khôn lớn, ngài Nguyễn Ư Dĩ còn có tiếng nói và công lao rất lớn giúp chúa Nguyễn Hoàng thu phục nhân tâm, ổn định đời sống nhân dân, mở mang bờ cõi. Trong 68 năm đóng chân ở Quảng Trị, di sản Chúa Nguyễn Hoàng để lại khá nhiều, nhưng nổi bật trong số đó là pho tượng Thái Phó Nguyễn Ư Dĩ.

Tượng Thái phó Nguyễn Ư Dĩ nặng hơn 300kg được đúc dưới thời chúa Nguyễn, cao 0,62m, phần vai rộng 0,30m, có niên đại khoảng 400 năm tuổi. Tượng được làm bằng chất liệu đồng, tạc ở thế ngồi trên ghế thấp 2 chân gấp khuỷu hơi dang ra. Khuôn mặt tượng là hình chữ điền, mắt nhìn xuống, mũi cao, môi mỏng, cằm vuông, râu dài, dái tai rộng, đầu đội mũ quan hai lớp, chân đi hia chỉ để lộ phần mũi. Tượng ngài Nguyễn Ư Dĩ được tạo hình toàn thân khoác áo choàng rộng phủ từ vai xuống vắt trùm cả 2 chân, 2 tay vòng phía trước bụng khuất trong vạt áo choàng chỉ để hở một ngón tay cái của bàn tay phải, trong khi đó phần bụng để hở to, tròn.

Theo người dân làng Trà Liên (xã Ái Tử) , pho tượng này được Chúa Nguyễn Hoàng cho đúc sau khi cậu của mình qua đời. “Theo các cụ cao niên kể lại, Chúa Nguyễn Hoàng nhận thấy công lao của cậu mình rất lớn nên đã cho đúc pho tượng này để thờ trong chùa Liễu Ba, vùng đất thuộc làng Trà Liên hiện nay, xưa kia là nơi đóng dinh phủ của Chúa”, ông Hồ Sỹ Út (76 tuổi), một người có uy tín ở làng Trà Liên nói.

Anh 3
Trước đó sau khi Báo Nhà báo & Công luận phản ánh, các nhà hảo tâm đã ủng hộ xây dựng một bức bình phong giá trị hơn 65 triệu đồng tại đền thờ ngài Nguyễn Ư Dĩ, khắc họa bối cảnh nhân dân địa phương dâng lên Chúa Nguyễn Hoàng 7 vò nước mát khi Chúa mới đến vùng đất mới. Ảnh: Viết Hảo

Trong thời kỳ chiến tranh Việt Nam, chùa Liễu Ba bị ném bom đổ sập, người dân làng Trà Liên phải đi sơ tán lánh nạn. Khi người dân trở về thì nhà cửa không còn, duy ở chùa Liễu Ba chỉ còn pho tượng ngài Nguyễn Ư Dĩ còn sót lại nằm trên đống đổ nát.

Sau đó người dân tự bảo quản và đưa pho tượng này vào thờ chung ở đình làng Trà Liên từ những năm 1972 cho đến năm 2022. Trong thời gian đó, pho tượng đã bị kẻ gian đánh cắp 4 lần, dùng cưa để cưa một phần ở phía lưng hòng tìm vàng bạc, châu báu.

“Năm 1986, pho tượng này bị kẻ trộm đánh cắp, đưa lên thuyền neo đậu bên sông Thạch Hãn để chở đi cất giấu. May thay, khi thuyền vừa rời bến thì bị vỡ mạn khiến chúng phải quay lại bờ, cất giấu dưới bãi cát. Sau đó, cả làng đổ ra bờ sông dùng xà beng, cây sắt thọc xuống bờ cát bên sông thì may mắn tìm được ngài”, ông Hồ Sỹ Út chia sẻ thêm.

Nhằm để bảo vệ pho tượng quý hiếm, người dân làng Trà Liên đã đóng góp tiền của để xây dựng một đền thờ kiên cố. Đền thờ Thái phó Nguyễn Ư Dĩ hiện nằm trên khu đất rộng 2 ha thuộc khuôn viên Di tích lịch sử quốc gia Chúa Nguyễn (thuộc xã Ái Tử hiện nay).

Kiến nghị làm điểm tham quan du lịch

Hiện nay, mặc dù ngài Nguyễn Ư Dĩ đã có nơi để thờ tự nhưng đền thờ này vẫn thiếu một số hạng mục, trong đó có tường rào, cổng đền thờ… Trước đó vào năm 2024, trong bài viết: “Có một miền di sản Chúa Nguyễn Hoàng trên đất Quảng Trị”, Báo Nhà báo & Công luận đã có phản ánh tình trạng này. Sau khi bài báo này đăng tải, Hội cựu học sinh và giáo chức Trường Trung học Nguyễn Hoàng đã đến thăm đền thờ ngài Nguyễn Ư Dĩ, đồng thời ủng hộ xây dựng một bức bình phong, giá trị hơn 65 triệu đồng.

Anh 4
Hiện nay tại đền thờ ngài Nguyễn Ư Dĩ vẫn còn thiếu 2 hạng mục cơ bản là tường rào bảo vệ và cổng đền thờ . Ảnh: Viết Hảo

Bức bình phong này đã khắc họa rõ nét bối cảnh lúc Chúa Nguyễn Hoàng mới đến Quảng Trị. Cụ thể, các họa sỹ đã khắc họa hình ảnh các cụ phụ lão và nhân dân địa phương dâng lên Chúa Nguyễn Hoàng 7 vò nước mát, ngay khi Chúa vừa đến vùng đất mới.

Tương truyền, ngài Nguyễn Ư Dĩ đi theo phò tá lúc đó đã nói rằng: “Chúa mới đến vùng đất mới trấn thủ mà nhân dân địa phương dâng nước lên tặng, đó là điềm báo được nước!”.

“Nhân đây, thay mặt bà con làng Trà Liên, chúng tôi xin cảm ơn Báo Nhà báo & Công luận đã có tiếng nói, để giúp cho đền thờ ngài Nguyễn Ư Dĩ có thêm bức bình phong kiên cố, tuyệt đẹp”, ông Hồ Sỹ Út bày tỏ.

Tuy nhiên, hiện nay tại đền thờ ngài Nguyễn Ư Dĩ vẫn còn thiếu 2 hạng mục cơ bản là tường rào bảo vệ và cổng đền thờ. “Hiện nay do đền thờ chưa có tường rào bảo vệ nên trâu bò thỉnh thoảng vẫn đi vào sân phá hoại, nước lụt hàng năm vẫn dâng lên đe dọa công trình vì thiếu tường rào che chắn giữ đất, bảo vệ khuôn viên đền thờ”, ông Út bày tỏ.

Hiện nay, kinh phí để xây dựng hạng mục tường rào và cổng đền thờ ước tính lên tới hàng trăm triệu đồng. “Qua đây, chúng tôi kiến nghị Sở VH-TT&DL tỉnh Quảng Trị quan tâm, sớm lập đoàn tiến hành khảo sát đền thờ ngài Nguyễn Ư Dĩ để có cơ chế hỗ trợ ngân sách trong việc bảo vệ, thờ cúng, hương khói cho ngài Nguyễn Ư Dĩ, vì hiện nay tiền hương khói, thờ phụng cho ngài chủ yếu là do nhân dân địa phương đóng góp nhưng không nhiều. Vì thế, chúng tôi tha thiết kiến nghị các cấp, các ngành cũng như các nhà hảo tâm, con em Quảng Trị sinh sống trong và ngoài nước quan tâm, ủng hộ để công trình được trọn vẹn hơn”, ông Hồ Sỹ Út bày tỏ.

Bên cạnh đó, nhân dân địa phương cũng mong muốn Sở VH-TT&DL tỉnh Quảng Trị, các doanh nghiệp lữ hành sớm đưa đền thờ ngài Nguyễn Ư Dĩ vào điểm tham quan du lịch nhằm góp phần tìm hiểu một phần lịch sử trong giai đoạn Chúa Nguyễn Hoàng, ngài Nguyễn Ư Dĩ vào Quảng Trị khẩn hoang, mở mang bờ cõi xuống phương Nam và đặt nền móng cho việc xác lập chủ quyền ở Hoàng Sa, Trường Sa.

Ông Đặng Sỹ Dũng, Chủ tịch UBND xã Triệu Phong (nguyên Trưởng phòng Văn hóa Thông tin huyện Triệu Phong cũ) cho biết, tại đền thờ ngài Nguyễn Ư Dĩ thực tế đang còn thiếu một số hạng mục như kể trên và việc bổ sung xây dựng các hạng mục này là chính đáng, nhằm giúp cho đền thờ được trọn vẹn hơn, cũng là góp phần bảo vệ, gìn giữ pho tượng quý ngài Nguyễn Ư Dĩ. Mới đây, UBND xã Triệu Phong đã tổ chức chương trình nghệ thuật kỷ niệm 500 năm ngày sinh Chúa Tiên Nguyễn Hoàng (1525-2025) và đổi tên trường tiểu học thị trấn Ái Tử thành trường Tiểu học Nguyễn Hoàng (xã Triệu Phong, tỉnh Quảng Trị) nhằm ghi nhớ công lao của Chúa Nguyễn.

Xem thêm

Gia Lai: Kỷ luật cán bộ bảo vệ rừng sau vụ phá gần 700 cây thông, tiếp tục phát hiện rừng thông bị tàn phá

Gia Lai: Kỷ luật cán bộ bảo vệ rừng sau vụ phá gần 700 cây thông, tiếp tục phát hiện rừng thông bị tàn phá

(CLO) Liên quan vụ phá gần 700 cây thông hàng chục năm tuổi tại xã Ayun (tỉnh Gia Lai), một viên chức đã bị kỷ luật cảnh cáo. Tuy nhiên, một tiểu khu khác thuộc cánh rừng này tiếp tục ghi nhận hàng trăm cây thông bị cưa hạ, “bức tử”. Hiện lực lượng chức năng đang mở rộng hiện trường, kiểm đếm toàn bộ số cây bị phá hoại để báo cáo UBND tỉnh.

Giữ vững biên cương từ lòng dân trong kỷ nguyên số

Giữ vững biên cương từ lòng dân trong kỷ nguyên số

(CLO) Trên tuyến biên giới dài hơn 80km giáp Campuchia, những già làng, người có uy tín và thanh niên địa phương đang trở thành những “cột mốc sống”, sát cánh cùng Bộ đội Biên phòng Gia Lai giữ gìn từng tấc đất biên cương. Trong kỷ nguyên số, khi công nghệ trở thành nhịp cầu kết nối quân - dân, sức mạnh lòng dân tiếp tục được bồi đắp, góp phần giữ vững bình yên nơi phên dậu Tổ quốc.

Khi người dân vùng cao làm chủ công nghệ, thu nhập từ nông nghiệp từng bước được nâng lên

Khi người dân vùng cao làm chủ công nghệ, thu nhập từ nông nghiệp từng bước được nâng lên

(CLO) Từ những khu nhà màng trồng cà chua, hoa chất lượng cao ở Lào Cai đến vườn chanh leo của đồng bào Dao tại Lai Châu, việc ứng dụng khoa học, công nghệ đang từng bước thay đổi phương thức sản xuất nông nghiệp ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Không chỉ giúp nâng cao năng suất, tiết kiệm chi phí, những mô hình này còn cho thấy khi người dân được tiếp cận kỹ thuật mới và có sự liên kết trong tiêu thụ sản phẩm, lợi thế đất đai, khí hậu địa phương có thể chuyển hóa thành nguồn thu nhập ổn định hơn.

Quảng Trị: Khơi thông nguồn lực, tạo sức bật cho xây dựng nông thôn mới

Quảng Trị: Khơi thông nguồn lực, tạo sức bật cho xây dựng nông thôn mới

Để hoàn thành mục tiêu xây dựng nông thôn mới năm 2026, 14 xã đăng ký phấn đấu đạt chuẩn tại Quảng Trị đang đứng trước yêu cầu vừa hoàn thiện các tiêu chí, vừa nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn vốn, đẩy nhanh tiến độ công trình và tạo động lực phát triển sản xuất. Trong đó, khơi thông nguồn lực, đầu tư đúng trọng tâm và cải thiện thu nhập cho người dân được xem là những yếu tố quyết định tính bền vững của chương trình.

Gia Lai: Kỳ vọng tạo động lực tăng trưởng xanh từ hai dự án năng lượng tái tạo hơn 2.181 tỷ đồng

Gia Lai: Kỳ vọng tạo động lực tăng trưởng xanh từ hai dự án năng lượng tái tạo hơn 2.181 tỷ đồng

(CLO) Hai dự án Nhà máy điện gió Tây Hồ - Chư Prông và Nhà máy điện mặt trời nổi Bàu Cạn vừa được khởi công tại tỉnh Gia Lai, với tổng vốn đầu tư hơn 2.181 tỷ đồng. Khi đi vào hoạt động, 2 dự án dự kiến cung cấp gần 170 triệu kWh điện sạch mỗi năm cho hệ thống điện quốc gia, góp phần khai thác tiềm năng năng lượng tái tạo và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội địa phương.

Đưa công nghệ số vào cuộc chiến chống tội phạm nơi biên giới

Đưa công nghệ số vào cuộc chiến chống tội phạm nơi biên giới

(CLO) Từ mô hình “Hòm thư điện tử tố giác tội phạm ẩn danh” đến phong trào “Bình dân học vụ số”, Bộ đội Biên phòng tỉnh Gia Lai đang từng bước ứng dụng công nghệ vào công tác vận động quần chúng. Những cách làm này không chỉ mở rộng kênh tiếp nhận thông tin, góp phần phát hiện, đấu tranh với các hành vi vi phạm pháp luật mà còn giúp người dân vùng biên nâng cao kỹ năng số, chủ động tham gia giữ gìn an ninh, trật tự, chung tay bảo vệ vững chắc chủ quyền biên giới quốc gia.

Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng: Không ai giám sát vùng trồng tốt bằng chính người nông dân

Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng: Không ai giám sát vùng trồng tốt bằng chính người nông dân

(CLO) Việc phân cấp thẩm quyền cấp mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói về thẳng cấp xã được xem là bước tiến lớn trong cải cách thủ tục hành chính. Tuy nhiên, trước những lo ngại về năng lực tiếp nhận của cơ sở, lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường khẳng định sẽ có cơ chế hỗ trợ tối đa, chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm, đồng thời nhấn mạnh vai trò giám sát chéo từ chính cộng đồng những người làm nông nghiệp.

Viettel đón nhận Huân chương Quân công hạng Nhất và ra mắt Tổng công ty Hàng không Vũ trụ Viettel

Viettel đón nhận Huân chương Quân công hạng Nhất và ra mắt Tổng công ty Hàng không Vũ trụ Viettel

Ngày 17/11, tại trụ sở Tập đoàn, Tập đoàn Công nghiệp – Viễn thông Quân đội (Viettel) tổ chức Lễ đón nhận Huân chương Quân công hạng Nhất và ra mắt Tổng công ty Hàng không Vũ trụ Viettel. Thượng tướng Phạm Hoài Nam, Ủy viên Trung ương Đảng, Ủy viên Thường vụ Quân ủy Trung ương, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng, dự và chỉ đạo buổi lễ.

Gia Lai: Cánh rừng phòng hộ tiếp tục bị tàn phá, từng vạt thông cổ thụ bị hạ 'trắng'

Gia Lai: Cánh rừng phòng hộ tiếp tục bị tàn phá, từng vạt thông cổ thụ bị hạ 'trắng'

(CLO) Không chỉ từng vạt thông cổ thụ bị cưa hạ nằm ngổn ngang giữa rừng, hàng trăm cây thông khác tại cánh rừng phòng hộ ở xã Ayun (Gia Lai) còn bị ken đỏ quanh gốc, nhiều cây đã chết đứng. Hai hình thức xâm hại rừng diễn ra song song khiến cánh rừng phòng hộ bị tàn phá nghiêm trọng, đồng thời đặt ra dấu hỏi về trách nhiệm quản lý, bảo vệ rừng.

Gia Lai: Xúc động lễ truy điệu, an táng 18 hài cốt liệt sĩ

Gia Lai: Xúc động lễ truy điệu, an táng 18 hài cốt liệt sĩ

(CLO) Ngày 17/11, tỉnh Gia Lai tổ chức trọng thể Lễ truy điệu và an táng 18 hài cốt liệt sĩ hy sinh tại điểm E7, H5, nay thuộc xã Ia Boòng, tỉnh Gia Lai. Sau hơn nửa thế kỷ nằm lại giữa núi rừng, các anh đã được trở về trong vòng tay đồng đội, đồng bào và quê hương.

Cỡ chữ bài viết: