Khi người dân vùng cao làm chủ công nghệ, thu nhập từ nông nghiệp từng bước được nâng lên

(CLO) Từ những khu nhà màng trồng cà chua, hoa chất lượng cao ở Lào Cai đến vườn chanh leo của đồng bào Dao tại Lai Châu, việc ứng dụng khoa học, công nghệ đang từng bước thay đổi phương thức sản xuất nông nghiệp ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Không chỉ giúp nâng cao năng suất, tiết kiệm chi phí, những mô hình này còn cho thấy khi người dân được tiếp cận kỹ thuật mới và có sự liên kết trong tiêu thụ sản phẩm, lợi thế đất đai, khí hậu địa phương có thể chuyển hóa thành nguồn thu nhập ổn định hơn.

Từ nương rẫy truyền thống đến những mô hình sản xuất công nghệ cao

Tại xã Tả Phìn, tỉnh Lào Cai, nông nghiệp đang có những thay đổi đáng chú ý khi ngày càng nhiều hộ dân mạnh dạn chuyển từ phương thức canh tác truyền thống sang sản xuất ứng dụng công nghệ. Thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào thời tiết và kinh nghiệm, người dân từng bước đầu tư nhà màng, hệ thống tưới tự động, thiết bị kiểm soát nhiệt độ, độ ẩm để phát triển các loại cây trồng có giá trị kinh tế cao.

Một trong những hộ đi đầu trong xu hướng này là gia đình anh Giàng A Toàn ở thôn Suối Thầu. Theo ghi nhận, gia đình anh đã đầu tư khu nhà màng rộng hơn 10.000m², đồng bộ hệ thống tưới nhỏ giọt, quạt điều hòa độ ẩm và cảm biến nhiệt tự động, phục vụ trồng cà chua và hoa ly.

xb-tlivfsgoajf2zqxkkhf6pa6p-yi1jc8sly0jyes9hu6sb-mvwafg6eh6yobhpjvnjy1vhqgv9w173uxmgcszzvxxirb-ntjhmrdrcxreaoubocgsupq7e7y7kbbf-3kkxgdotdmju0d6z3eisaibv6x1vsjevwnxtvjyyq-j8ikbiugjk6wcmas7eyqep.jpg
Những khu nhà màng được đầu tư trên các sườn đồi ở xã Tả Phìn, tỉnh Lào Cai, giúp người dân từng bước chuyển từ canh tác truyền thống sang sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao. Ảnh: Báo NNMT.

Chia sẻ với phóng viên, anh Toàn cho biết trước đây người dân chủ yếu trồng rau theo kinh nghiệm, phụ thuộc nhiều vào thời tiết, khiến năng suất thấp và sâu bệnh dễ phát sinh. Sau khi tham gia các lớp tập huấn, tham quan những mô hình sản xuất ở địa phương khác, anh quyết định thay đổi cách làm.

Theo anh, ứng dụng công nghệ giúp chủ động thời vụ, tiết kiệm nước, hạn chế sâu bệnh và cải thiện chất lượng nông sản. Sản phẩm cà chua, hoa ly của gia đình được cung cấp cho các cơ sở lưu trú, khách sạn và hệ thống siêu thị. Doanh thu mỗi năm được bài báo ghi nhận ở mức vài trăm triệu đồng.

Cũng tại Tả Phìn, gia đình anh Vàng Văn Sơn phát triển mô hình trồng cà chua trên diện tích khoảng 2ha nhà lưới. Theo thông tin được công bố, mô hình mang lại nguồn thu khoảng 300–500 triệu đồng mỗi năm.

Chia sẻ về sự thay đổi trong sản xuất, anh Sơn cho biết trước đây trồng cà chua ngoài trời thường chịu nhiều rủi ro do mưa gió. Khi chuyển sang nhà lưới, cây phát triển đồng đều hơn, chất lượng quả được cải thiện và giá bán cũng tốt hơn. Tuy nhiên, anh cũng thừa nhận việc làm nông nghiệp ứng dụng công nghệ đòi hỏi vốn đầu tư ban đầu lớn.

4d120eee-7fd7-4919-acbc-941ed5f374d3.png
Ứng dụng nhà màng và các tiến bộ kỹ thuật trong canh tác giúp người dân vùng cao kiểm soát tốt hơn điều kiện sinh trưởng, nâng cao chất lượng nông sản. Ảnh: Thanh Thắng

Đây là vấn đề đáng chú ý đối với nhiều hộ dân miền núi. Công nghệ có thể giúp cải thiện năng suất và chất lượng nhưng không phải gia đình nào cũng đủ khả năng đầu tư nhà màng, hệ thống tưới hay thiết bị điều khiển tự động. Bởi vậy, việc lựa chọn quy mô và công nghệ phù hợp với nguồn vốn, điều kiện sản xuất và khả năng tiêu thụ là yếu tố quyết định hiệu quả lâu dài.

Không chỉ những hộ sản xuất quy mô lớn, các hộ mới chuyển đổi cũng đang từng bước tiếp cận phương thức canh tác mới. Chị Giàng Thị Mẩy, một hộ dân tại Tả Phìn cho biết, sau khi chuyển từ phương thức canh tác truyền thống sang trồng rau ứng dụng công nghệ, gia đình chị từng bước làm quen với quy trình kỹ thuật mới. Theo chia sẻ được đăng tải, mỗi vụ rau mang lại khoản lãi khoảng 50–70 triệu đồng.

Từ những trường hợp này, có thể thấy hiệu quả của công nghệ không chỉ nằm ở việc tăng diện tích sản xuất mà còn ở khả năng giúp người dân kiểm soát tốt hơn các yếu tố ảnh hưởng đến cây trồng. Khi biết sử dụng hệ thống tưới, điều chỉnh điều kiện chăm sóc và lựa chọn thời điểm sản xuất, người nông dân có thể giảm bớt sự phụ thuộc vào thời tiết, đồng thời nâng cao khả năng đáp ứng yêu cầu của thị trường.

Theo thông tin từ lãnh đạo xã Tả Phìn, địa phương có gần 20 mô hình trồng trọt ứng dụng công nghệ cao, tập trung vào rau ôn đới, dâu tây, hoa chất lượng cao và cây dược liệu bản địa. Tổng diện tích sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao được công bố là 86,62ha, với giá trị thu nhập hơn 100 tỷ đồng mỗi năm.

Đáng chú ý, theo cán bộ chuyên môn của địa phương, hệ thống tưới tự động có thể được điều khiển thông qua điện thoại thông minh, góp phần giảm 40–60% lượng nước sử dụng và tiết kiệm công lao động. Điều này cho thấy chuyển đổi số trong nông nghiệp không nhất thiết phải bắt đầu từ những hệ thống quản lý phức tạp, mà có thể xuất phát từ những ứng dụng thiết thực, giải quyết trực tiếp khó khăn trong sản xuất.

Đổi cây trồng, thay đổi sinh kế từ việc làm chủ kỹ thuật

Nếu Tả Phìn cho thấy hiệu quả của việc đầu tư công nghệ kiểm soát môi trường sản xuất thì câu chuyện của anh Tẩn Sài Sông, người dân tộc Dao ở bản Nà Cúng, xã Bản Lang, tỉnh Lai Châu, lại cho thấy vai trò của việc chuyển giao kỹ thuật và liên kết tiêu thụ trong thay đổi sinh kế.

Gia đình anh Sông có 10 nhân khẩu, trước đây chủ yếu dựa vào diện tích nương lúa, ngô một vụ nên thu nhập bấp bênh, nhiều năm thuộc diện hộ nghèo của bản.

Bước ngoặt đến khi gia đình tham gia mô hình phát triển sản xuất nông, lâm nghiệp bền vững thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Thay vì tiếp tục duy trì những diện tích canh tác kém hiệu quả, gia đình được vận động liên kết với doanh nghiệp, chuyển sang trồng chanh leo và tiếp nhận hướng dẫn kỹ thuật trong quá trình sản xuất.

b4mdcj8pit24dealjiucozt-vymj9tyq9y3iti7-53-xjbej4pehhbscpqs3vkvjatwgm-nemqyl31f4xzficuqvn0mrlrbyiioqj6o4nzj2kyldi5dvqveca4ehvx8qrzvpxzmcnkmv3aaujdo4ebk4llzolscdcfef6tgodhhpnstgsavch-3v9tci-sww.jpg
Mô hình trồng chanh leo trên đất dốc ở tỉnh Lai Châu, mở ra hướng chuyển đổi cây trồng, góp phần cải thiện thu nhập cho các hộ đồng bào dân tộc Dao. Ảnh: Báo Dân tộc và Phát triển.

Ban đầu gia đình anh triển khai 2ha chanh leo, sau đó tiếp tục mở rộng diện tích. Tại thời điểm bài báo ghi nhận, diện tích trồng chanh leo của gia đình đã đạt gần 5ha. Với giá bán được công bố là 15.000 đồng/kg, mô hình mang lại khoản lãi trên 100 triệu đồng mỗi năm.

Chia sẻ với báo chí, anh Tẩn Sài Sông cho biết việc tìm hiểu thông tin trên mạng và liên kết với doanh nghiệp đã giúp gia đình mạnh dạn chuyển đổi sản xuất. Anh cũng bày tỏ mong muốn tiếp tục nhận được hỗ trợ về giống và bao tiêu sản phẩm để có thể mở rộng mô hình cho các hộ dân khác.

Điểm đáng chú ý ở trường hợp này là công nghệ và tiến bộ kỹ thuật không xuất hiện dưới hình thức máy móc hiện đại hay dây chuyền tự động. Thay vào đó, hiệu quả được tạo ra từ việc thay đổi cây trồng, tiếp nhận hướng dẫn kỹ thuật, tổ chức chăm sóc theo quy trình và gắn sản xuất với nhu cầu tiêu thụ.

Đối với những hộ dân có điều kiện kinh tế còn hạn chế, cách tiếp cận này có ý nghĩa thực tế. Người dân không nhất thiết phải đầu tư lớn ngay từ đầu mà có thể từng bước thay đổi phương thức sản xuất trên diện tích đất sẵn có, tận dụng sự hỗ trợ kỹ thuật và liên kết với doanh nghiệp để giảm bớt rủi ro.

Tuy nhiên, mô hình cũng cho thấy một vấn đề cần quan tâm: hiệu quả kinh tế phụ thuộc không nhỏ vào khả năng duy trì hợp đồng tiêu thụ và biến động giá nông sản. Nếu thiếu đầu ra ổn định, việc mở rộng diện tích có thể khiến người trồng đối mặt với rủi ro khi thị trường thay đổi. Vì vậy, bên cạnh hướng dẫn kỹ thuật, cơ chế liên kết và trách nhiệm thu mua của doanh nghiệp cần được đặt ra rõ ràng.

Không chỉ đưa công nghệ đến với người dân, quan trọng là giúp người dân làm chủ

Từ những mô hình tại Lào Cai và Lai Châu có thể nhận thấy, ứng dụng khoa học, công nghệ trong sản xuất nông nghiệp ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số không có một công thức chung. Có địa phương phù hợp với nhà màng, tưới tự động và cảm biến; có nơi hiệu quả đến từ chuyển đổi cây trồng, áp dụng quy trình kỹ thuật và liên kết với doanh nghiệp.

Điểm chung của những mô hình này là người dân không còn chỉ sản xuất theo tập quán mà bắt đầu quan tâm nhiều hơn đến chất lượng, chi phí, năng suất và thị trường tiêu thụ.

Dẫu vậy, khoảng cách giữa việc tiếp cận công nghệ và khả năng làm chủ công nghệ vẫn là vấn đề cần giải quyết. Tại nhiều địa bàn miền núi, vốn đầu tư hạn chế, hạ tầng chưa đồng bộ, kỹ năng sử dụng thiết bị và khả năng tổ chức sản xuất theo chuỗi của người dân còn chưa đồng đều.

Thực tế này cũng được phản ánh trong thông tin về phát triển kinh tế tập thể tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi do Bộ Khoa học và Công nghệ công bố tháng 9/2026. Theo đó, một số địa bàn vẫn gặp khó khăn do ứng dụng công nghệ còn nhỏ lẻ, thiếu bài bản; liên kết giữa người dân, hợp tác xã, doanh nghiệp và nhà khoa học chưa thực sự bền vững. Nhiều hợp tác xã còn hạn chế về năng lực quản trị, tổ chức sản xuất và tiếp cận thị trường.

Do đó, việc hỗ trợ đồng bào cần được triển khai theo hướng sát với điều kiện thực tế. Không nên chỉ tập trung đầu tư thiết bị hoặc xây dựng mô hình trình diễn mà cần chú trọng đào tạo kỹ thuật, hướng dẫn vận hành, hỗ trợ vốn và hình thành liên kết tiêu thụ. Người dân phải được tham gia từ khâu lựa chọn mô hình, tiếp nhận công nghệ đến tổ chức sản xuất và đánh giá hiệu quả.

Đặc biệt, hiệu quả của các mô hình cần được nhìn nhận trên cơ sở thu nhập thực tế sau khi trừ chi phí đầu tư, vật tư, nhân công và vận chuyển. Một mô hình có doanh thu cao nhưng vốn đầu tư lớn, thời gian thu hồi vốn dài hoặc phụ thuộc vào một đầu mối tiêu thụ duy nhất chưa thể được coi là sinh kế bền vững.

Những câu chuyện từ Tả Phìn và Bản Lang cho thấy, khoa học, công nghệ chỉ thực sự trở thành động lực phát triển khi được chuyển hóa thành năng lực sản xuất của người dân. Một hệ thống tưới tự động giúp tiết kiệm nước, một quy trình chăm sóc mới giúp tăng chất lượng nông sản hay một mối liên kết tiêu thụ ổn định đều có thể tạo ra thay đổi thiết thực nếu phù hợp với điều kiện từng hộ gia đình.

Thay đổi lớn nhất không chỉ là những khu nhà màng xuất hiện trên triền núi hay diện tích cây trồng hàng hóa được mở rộng, mà là việc người dân từng bước biết tính toán hiệu quả đầu tư, chủ động tiếp cận tri thức mới và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị nông nghiệp. Đây chính là nền tảng để nâng cao thu nhập, giảm nghèo bền vững và tạo động lực phát triển kinh tế ngay tại những bản làng vùng cao.

Xem thêm

Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng: Không ai giám sát vùng trồng tốt bằng chính người nông dân

Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng: Không ai giám sát vùng trồng tốt bằng chính người nông dân

(CLO) Việc phân cấp thẩm quyền cấp mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói về thẳng cấp xã được xem là bước tiến lớn trong cải cách thủ tục hành chính. Tuy nhiên, trước những lo ngại về năng lực tiếp nhận của cơ sở, lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường khẳng định sẽ có cơ chế hỗ trợ tối đa, chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm, đồng thời nhấn mạnh vai trò giám sát chéo từ chính cộng đồng những người làm nông nghiệp.

Viettel đón nhận Huân chương Quân công hạng Nhất và ra mắt Tổng công ty Hàng không Vũ trụ Viettel

Viettel đón nhận Huân chương Quân công hạng Nhất và ra mắt Tổng công ty Hàng không Vũ trụ Viettel

Ngày 17/11, tại trụ sở Tập đoàn, Tập đoàn Công nghiệp – Viễn thông Quân đội (Viettel) tổ chức Lễ đón nhận Huân chương Quân công hạng Nhất và ra mắt Tổng công ty Hàng không Vũ trụ Viettel. Thượng tướng Phạm Hoài Nam, Ủy viên Trung ương Đảng, Ủy viên Thường vụ Quân ủy Trung ương, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng, dự và chỉ đạo buổi lễ.

Gia Lai: Cánh rừng phòng hộ tiếp tục bị tàn phá, từng vạt thông cổ thụ bị hạ 'trắng'

Gia Lai: Cánh rừng phòng hộ tiếp tục bị tàn phá, từng vạt thông cổ thụ bị hạ 'trắng'

(CLO) Không chỉ từng vạt thông cổ thụ bị cưa hạ nằm ngổn ngang giữa rừng, hàng trăm cây thông khác tại cánh rừng phòng hộ ở xã Ayun (Gia Lai) còn bị ken đỏ quanh gốc, nhiều cây đã chết đứng. Hai hình thức xâm hại rừng diễn ra song song khiến cánh rừng phòng hộ bị tàn phá nghiêm trọng, đồng thời đặt ra dấu hỏi về trách nhiệm quản lý, bảo vệ rừng.

Gia Lai: Xúc động lễ truy điệu, an táng 18 hài cốt liệt sĩ

Gia Lai: Xúc động lễ truy điệu, an táng 18 hài cốt liệt sĩ

(CLO) Ngày 17/11, tỉnh Gia Lai tổ chức trọng thể Lễ truy điệu và an táng 18 hài cốt liệt sĩ hy sinh tại điểm E7, H5, nay thuộc xã Ia Boòng, tỉnh Gia Lai. Sau hơn nửa thế kỷ nằm lại giữa núi rừng, các anh đã được trở về trong vòng tay đồng đội, đồng bào và quê hương.

Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Đức Tâm thăm và làm việc với HTX Sáu Nhung

Quảng Ngãi: Đổi mới sản xuất, ứng dụng khoa học công nghệ nâng tầm hạt cà phê

(CLO) Từ sản xuất nhỏ lẻ, HTX Nông nghiệp Sản xuất và Thương mại Sáu Nhung đang từng bước đổi mới phương thức canh tác, ứng dụng khoa học, kỹ thuật vào chăm sóc cây cà phê và đầu tư công nghệ chế biến sâu. Với vùng nguyên liệu khoảng 300ha cùng nhiều sản phẩm OCOP 4 sao, HTX đang từng bước nâng cao giá trị hạt cà phê, góp phần thúc đẩy phát triển bền vững ngành hàng cà phê tại Quảng Ngãi.

Tuyên Quang đặt mục tiêu phổ cập kỹ năng AI cho 100% cán bộ, công chức, viên chức

Tuyên Quang đặt mục tiêu phổ cập kỹ năng AI cho 100% cán bộ, công chức, viên chức

(CLO) UBND tỉnh Tuyên Quang vừa ban hành Kế hoạch về triển khai thực hiện Chiến lược quốc gia về trí tuệ nhân tạo (AI) đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, nhằm thúc đẩy ứng dụng công nghệ này trong quản lý nhà nước, phát triển kinh tế - xã hội và nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Gala Sao Mai 2026: Kết nối những giọng ca, quảng bá sắc màu xứ Thanh

Gala Sao Mai 2026: Kết nối những giọng ca, quảng bá sắc màu xứ Thanh

(CLO) Tối 15/11, tại Quảng trường biển Sầm Sơn, Đài Truyền hình Việt Nam phối hợp với UBND tỉnh Thanh Hóa tổ chức chương trình nghệ thuật Gala Sao Mai 2026. Sự kiện quy tụ nhiều ca sĩ thành danh từ cuộc thi Sao Mai qua các mùa giải cùng 16 thí sinh tham gia vòng chung kết năm nay.

Lào Cai tìm kiếm, quy tập được 110 hài cốt liệt sĩ

Lào Cai tìm kiếm, quy tập được 110 hài cốt liệt sĩ

(CLO) Thời gian qua, công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ trên địa bàn tỉnh Lào Cai được triển khai tích cực, với sự phối hợp đồng bộ giữa các lực lượng chức năng, chính quyền địa phương và nhân dân.

Ngày đi làm, tối học thạc sĩ, đêm làm YouTube - nhịp sống năng động của người trẻ

Ngày đi làm, tối học thạc sĩ, đêm làm YouTube - nhịp sống năng động của người trẻ

(CLO) 18h, khi nhiều người đã kết thúc ngày làm việc, Minh lại vội vã đến lớp, bắt đầu buổi học thạc sĩ tại Đại học Kinh tế TP HCM (UEH). Khoảng 21h trở về nhà, anh tiếp tục mở máy tính xử lý công việc và dành thêm hai tiếng viết luận văn. Nhịp sinh hoạt ấy lặp lại gần như mỗi ngày trong suốt hai năm, cho đến khi Minh hoàn thành chương trình thạc sĩ vào năm nay.

Ông Nguyễn Văn Đệ, Chủ tịch Hiệp hội Bệnh viện tư nhân Việt Nam

Doanh nhân Nguyễn Văn Đệ: Đừng để nỗi lo về tội phạm làm lỡ cơ hội cứu người

(CLO) Cho rằng hiến tặng mô, bộ phận cơ thể người là nghĩa cử nhân văn, có ý nghĩa đặc biệt đối với những bệnh nhân đang chờ ghép tạng, ông Nguyễn Văn Đệ, Chủ tịch Hiệp hội Bệnh viện tư nhân Việt Nam, ủng hộ việc sửa đổi toàn diện Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác. Theo ông, cần mở rộng cơ hội hiến tặng tự nguyện đi đôi với tăng cường các hàng rào pháp lý, kiên quyết ngăn chặn mọi hành vi mua bán, cưỡng ép và trục lợi.

Người trẻ kể câu chuyện nông sản Việt bằng tư duy truyền thông hiện đại

Người trẻ kể câu chuyện nông sản Việt bằng tư duy truyền thông hiện đại

(CLO) Tối 14/11, Vòng Chung kết Cuộc thi Nhà Truyền thông Tài Ba - IC Master 2026 diễn ra tại Trung tâm Văn hóa - Thông tin và Thể thao phường Đống Đa (Hà Nội), với sự tranh tài của 4 đội thi xuất sắc. Thông qua những dự án truyền thông sáng tạo, các sinh viên mang đến cách tiếp cận mới trong quảng bá nông sản, lan tỏa giá trị văn hóa Việt Nam đến công chúng.

Bóc gỡ nguồn cung ma túy từ những mắt xích nhỏ lẻ tại Phú Xuyên

Bóc gỡ nguồn cung ma túy từ những mắt xích nhỏ lẻ tại Phú Xuyên

(CLO) Trong cuộc chiến cam go với tội phạm ma túy, tư duy "bắt xong là hết" đã lùi vào dĩ vãng. Tại cửa ngõ phía Nam Thủ đô, Công an xã Phú Xuyên đang chứng minh một cách làm sắc bén: Lần theo từng li-gam ma túy thu giữ từ đối tượng nghiện vặt để bóc gỡ tận gốc nguồn cung, siết chặt thế trận an ninh ngay từ từng thôn xóm, khu dân cư.

Quảng Ngãi: Người dân đánh cược tính mạng trên bè tự chế để vượt lòng hồ vào khu sản xuất

Quảng Ngãi: Người dân đánh cược tính mạng trên bè tự chế để vượt lòng hồ vào khu sản xuất

(CLO) Sau khi hồ chứa nước Đăk Pokei tích nước, nhiều đoạn đường dẫn vào khu sản xuất của người dân bị ngập sâu. Không có đường đi, nhiều hộ phải mua thuyền, tự chế bè bằng thùng phuy, gắn động cơ để vượt lòng hồ. Trước kiến nghị kéo dài của người dân, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Ngãi yêu cầu chủ đầu tư khẩn trương hoàn trả 3 đoạn đường bị ngập.

Cỡ chữ bài viết: