Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT), cũng như một dây chuyền sản xuất không thể bỏ khâu kiểm định chất lượng chỉ vì 99% sản phẩm đạt chuẩn, kỳ thi tốt nghiệp THPT vẫn là công cụ đánh giá đầu ra bắt buộc của hệ thống giáo dục.
Trước những tranh luận gần đây về việc có nên bỏ kỳ thi tốt nghiệp THPT, tối 25/7, Bộ GD&ĐT đã lên tiếng khẳng định kỳ thi này vẫn cần được duy trì và tiếp tục cải tiến.
Theo Bộ GD&ĐT, từ khi đổi mới kỳ thi năm 2015, câu hỏi "có cần một kỳ thi chuẩn hóa quốc gia hay không" nhiều lần được đặt ra. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia đều cho rằng nếu không còn kỳ thi tốt nghiệp, quá trình dạy và học sẽ khó bảo đảm chất lượng.
"Nếu không thi, nhiều giáo viên sẽ không dạy hết trách nhiệm, nhiều học sinh cũng sẽ không học nghiêm túc. Đồng thời, ngành giáo dục và xã hội sẽ thiếu một thước đo tin cậy để đánh giá chất lượng giáo dục phổ thông trên phạm vi cả nước cũng như từng địa phương", Bộ GD&ĐT nêu.
"99% đạt chuẩn vẫn phải kiểm định đầu ra"
Bộ GD&ĐT cho rằng, việc nhiều năm liền có hơn 99% học sinh đỗ tốt nghiệp không phải là lý do để đặt vấn đề bãi bỏ kỳ thi.
Theo cơ quan này, cũng như một dây chuyền sản xuất, dù có tới 99% sản phẩm đạt chuẩn thì vẫn không thể bỏ công đoạn kiểm tra chất lượng trước khi xuất xưởng.
"Kỳ thi tốt nghiệp THPT chính là khâu đánh giá chuẩn đầu ra của giáo dục phổ thông. Vì vậy, không thể vì tỷ lệ tốt nghiệp cao mà cho rằng kỳ thi không còn cần thiết", Bộ GD&ĐT nhấn mạnh.
Bộ GD&ĐT cũng dẫn chứng, chính việc công khai dữ liệu điểm thi và phân tích phổ điểm đã giúp phát hiện những dấu hiệu bất thường tại một số địa phương trong kỳ thi vừa qua.
"Việc phát hiện bất thường trong kết quả thi là kết quả của quá trình phân tích dữ liệu cùng sự công khai, minh bạch của kỳ thi - điều mà rất ít kỳ thi hiện nay thực hiện được", Bộ GD&ĐT cho biết.
Theo Bộ GD&ĐT, trong bối cảnh triển khai Nghị quyết 71-NQ/TW về đột phá phát triển giáo dục, Việt Nam vẫn cần một cơ chế đánh giá chuẩn đầu ra thống nhất, khách quan và có độ tin cậy cao.
Không còn là kỳ thi "hai trong một"
Bộ GD&ĐT cũng khẳng định, từ năm 2020, kỳ thi tốt nghiệp THPT không còn là kỳ thi "hai trong một".
Hiện nay, kỳ thi có hai mục tiêu chính là xét công nhận tốt nghiệp THPT và đánh giá chất lượng giáo dục phổ thông trên diện rộng. Việc tuyển sinh đại học thuộc quyền tự chủ của các cơ sở đào tạo.
Dù vậy, với quy mô lớn, tính chuẩn hóa và khả năng so sánh cao, kết quả thi tốt nghiệp vẫn được nhiều trường đại học lựa chọn làm căn cứ xét tuyển.
Theo thống kê của Bộ GD&ĐT, năm 2025, khoảng 50,3% thí sinh trúng tuyển đại học bằng điểm thi tốt nghiệp THPT; 29,2% trúng tuyển bằng học bạ; 16,3% theo phương thức kết hợp điểm thi với các tiêu chí khác. Ngoài ra, nhiều trường vẫn tổ chức kỳ thi đánh giá năng lực hoặc tuyển sinh riêng.
Dự kiến tổ chức nhiều đợt thi, ứng dụng AI phát hiện gian lận
Trong thời gian tới, Bộ GD&ĐT cho biết sẽ tiếp tục đổi mới kỳ thi theo hướng hiện đại hơn.
Ngân hàng câu hỏi sẽ được chuẩn hóa, phân tích độ khó và độ tin cậy; trí tuệ nhân tạo (AI) sẽ được ứng dụng để rút ngắn thời gian phân tích dữ liệu, đối sánh kết quả và phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường. Những hành vi cố tình can thiệp vào kết quả thi sẽ bị xử lý nghiêm để bảo đảm tính răn đe.
Bộ GD&ĐT cũng nghiên cứu phương án tổ chức kỳ thi theo nhiều đợt trong năm, có thể thi theo từng môn hoặc các bài thi tổng hợp, tạo thêm cơ hội cho thí sinh.
Song song với việc mở rộng quyền tự chủ tuyển sinh cho các trường đại học, Bộ sẽ xây dựng chuẩn tối thiểu đối với các kỳ thi độc lập nhằm tránh tình trạng mỗi trường tổ chức một kiểu, gây áp lực, tốn kém và bất bình đẳng cho thí sinh. Các quy định mới sẽ bao gồm yêu cầu về quy đổi điểm tương đương, công bố phổ điểm, bảo mật dữ liệu và giải quyết khiếu nại, bảo đảm minh bạch trong tuyển sinh.
