Hiện dự thảo đang được Bộ Tư pháp thẩm định, hứa hẹn tạo ra bước ngoặt trong tổ chức hành chính địa phương, khắc phục những bất cập thực tiễn tồn tại bấy lâu.
Theo dự thảo, một trong những thay đổi cốt lõi ở cấp tỉnh là việc định lượng hóa chi tiết các chức danh cấp phó nhằm kiểm soát chặt chẽ số lượng lãnh đạo, tập trung vào nhiệm vụ tham mưu và quản lý nhà nước chuyên sâu.
Về số lượng Phó Giám đốc sở, dự thảo đưa ra giới hạn cứng: bình quân mỗi sở không quá 3 phó giám đốc. Đây là con số bình quân chung tạo khuôn khổ để các tỉnh, thành sắp xếp lại bộ máy.
Tuy nhiên, dự thảo cũng có sự linh hoạt nhất định với các thành phố lớn và đơn vị vừa hợp nhất. Trong đó, Hà Nội và TPHCM được nới thêm tối đa 10 phó giám đốc sở (tính ngoài con số bình quân chung) để đáp ứng quy mô và tính phức tạp của đô thị đặc biệt. Các tỉnh vừa thực hiện hợp nhất đơn vị hành chính cấp tỉnh được tăng thêm 1 hoặc 2 phó giám đốc sở để đảm bảo công tác điều hành suôn sẻ trong giai đoạn chuyển tiếp.
Quy định về cấp phó tại các phòng ban trực thuộc sở và chi cục cũng được chi tiết hóa theo quy mô nhân sự, đảm bảo rằng việc bố trí lãnh đạo phải dựa trên khối lượng công việc thực tế và số lượng công chức: Phòng có dưới 10 công chức chỉ được bố trí 1 Phó Trưởng phòng; Phòng có từ 10 đến 14 người có tối đa 2 Phó Trưởng phòng; Phòng từ 15 người trở lên được tối đa 3 Phó Trưởng phòng.
Đối với các Chi cục, chỉ khi có từ 4 phòng trở lên mới được bố trí tối đa 2 Phó Chi cục trưởng.
Đặc biệt, dự thảo nhấn mạnh nguyên tắc thứ bậc: Số lượng cấp phó trong tổ chức trực thuộc không vượt quá số lượng cấp phó của tổ chức cấp trên trực tiếp, qua đó củng cố kỷ luật và trật tự hành chính.
Trái ngược với việc siết chặt ở cấp tỉnh, dự thảo phân cấp mạnh mẽ và trao quyền quyết định linh hoạt cho UBND cấp tỉnh đối với việc tổ chức cơ quan chuyên môn cấp xã.
Thay vì quy định cứng, dự thảo áp dụng khung bình quân về số lượng tổ chức hành chính cấp xã toàn tỉnh: không vượt quá 4,5 tổ chức/đơn vị hành chính cấp xã (4,7 đối với Hà Nội, TPHCM).
Khung này cho phép các xã có quy mô lớn, tính chất phức tạp có thể bố trí nhiều phòng chuyên môn hơn mức bình thường, miễn là tổng số cơ cấu lại cân đối trong khung bình quân chung toàn tỉnh.
Đối với cấp phó phòng, số lượng phó trưởng phòng cũng được quy định theo bình quân không quá 2 phó một phòng. UBND cấp tỉnh sẽ là cơ quan quyết định con số cụ thể dựa trên các tiêu chí như quy mô dân số, diện tích, GRDP, thu ngân sách và tính chất phức tạp của công việc quản lý.
Để tăng tính chủ động và trách nhiệm, dự thảo đưa ra hai điểm mới quan trọng
Thứ nhất, phòng chuyên môn cấp xã sẽ được phép sử dụng con dấu riêng, giúp chủ động hơn trong các giao dịch hành chính và tăng cường trách nhiệm của trưởng phòng.
Thứ hai, quyền hạn UBND cấp xã được mở rộng, bao gồm việc quyết định thành lập, tổ chức lại, giải thể và quy định chức năng, nhiệm vụ của đơn vị sự nghiệp công lập trực thuộc. Điều này giúp cơ sở tăng tính tự chủ và sát thực tế hơn trong quản lý.
Ngoài ra, Văn phòng cấp xã cũng được bổ sung nhiệm vụ tham mưu quản lý nhà nước về tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo và phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, tập trung xử lý dứt điểm các vấn đề ngay từ cơ sở.
Với các đề xuất này, Bộ Nội vụ kỳ vọng sẽ kiến tạo một bộ máy hành chính địa phương không chỉ tinh gọn về số lượng mà còn hiệu quả, linh hoạt và gần dân hơn trong công tác quản lý.
