Bộ VHTT&DL vừa ban hành Bộ Quy tắc ứng xử văn hóa trên môi trường số (gọi tắt là Bộ Quy tắc), nhằm định hướng hành vi của tổ chức, cá nhân khi tham gia các hoạt động trên không gian mạng, góp phần xây dựng môi trường số lành mạnh, an toàn và giàu bản sắc văn hóa Việt Nam.
Điều chỉnh riêng người có ảnh hưởng trên môi trường số
Theo đó, Bộ Quy tắc ứng xử văn hóa trên môi trường số được ban hành kèm theo Quyết định 423/QĐ-BVHTTDL năm 2026 quy định về các quy tắc ứng xử văn hóa của cá nhân, tổ chức khi tham gia hoạt động trên môi trường số.
Các quy định tại Bộ Quy tắc đã định hướng chuẩn mực ứng xử văn hóa trên môi trường số. Cụ thể, Bộ Quy tắc đặt mục tiêu định hướng hành vi của các tổ chức, cá nhân khi tham gia môi trường số theo các chuẩn mực văn hóa, đạo đức và pháp luật Việt Nam.
Qua đó, thúc đẩy xây dựng môi trường mạng lành mạnh, an toàn; khuyến khích lan tỏa các giá trị tích cực, sáng tạo và nhân văn, đồng thời giữ gìn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc trong không gian số.
Bộ Quy tắc cũng nâng cao trách nhiệm của tổ chức, cá nhân trong việc cung cấp, chia sẻ thông tin; thúc đẩy tính minh bạch trong hoạt động của các nền tảng, doanh nghiệp và tăng cường phối hợp với cơ quan quản lý nhà nước trong việc định hướng, giám sát và xử lý các hành vi vi phạm trên môi trường số.
Theo quy định, Bộ Quy tắc áp dụng cho 5 nhóm đối tượng gồm: Cá nhân; tổ chức, doanh nghiệp cung cấp dịch vụ mạng xã hội, nền tảng số trong và ngoài nước; nhà cung cấp dịch vụ Internet; cơ quan báo chí, đơn vị truyền thông, quảng cáo, tổ chức biểu diễn nghệ thuật; các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp khác.
Đối với cá nhân, Bộ Quy tắc khuyến khích sử dụng thông tin chính danh khi tham gia các hoạt động trên môi trường số; chia sẻ thông tin có nguồn gốc rõ ràng, đáng tin cậy; tôn trọng quyền riêng tư, quyền sở hữu trí tuệ và tuân thủ quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân.
Người dùng cũng cần thận trọng trước các thông tin chưa được kiểm chứng và chủ động thông báo cho cơ quan chức năng hoặc nền tảng khi phát hiện tin giả, tin sai sự thật.
Đặc biệt, Bộ Quy tắc dành nội dung riêng đối với người có ảnh hưởng trên môi trường số (Influencer). Theo đó, những cá nhân có sức ảnh hưởng cần gương mẫu chấp hành pháp luật, lan tỏa các giá trị tích cực, không lợi dụng uy tín cá nhân để trục lợi và phải minh bạch khi thực hiện quảng cáo hoặc nhận tài trợ trên các nền tảng số.
Cơ quan báo chí lan tỏa giá trị văn hóa tích cực
Đối với các tổ chức, doanh nghiệp cung cấp dịch vụ mạng xã hội và nền tảng số, Bộ Quy tắc yêu cầu công bố công khai điều khoản sử dụng dịch vụ; thiết lập cơ chế báo cáo vi phạm rõ ràng, thuận tiện cho người dùng; đồng thời chủ động phát hiện, ngăn chặn các nội dung vi phạm pháp luật như tin giả, thông tin lừa đảo hoặc quảng cáo sai sự thật.
Các nền tảng cũng được khuyến khích ứng dụng công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo và phân tích dữ liệu để hỗ trợ việc phát hiện, xử lý nội dung vi phạm; tăng cường các giải pháp bảo vệ trẻ em trên môi trường số.
Đối với cơ quan báo chí, truyền thông và các đơn vị hoạt động quảng cáo, biểu diễn nghệ thuật, Bộ Quy tắc yêu cầu tăng cường cung cấp thông tin chính xác, định hướng dư luận xã hội, lan tỏa các giá trị văn hóa tích cực; đồng thời chủ động đấu tranh, phản bác tin giả và thông tin sai lệch trên không gian mạng.
Bộ VHTT&DL sẽ chủ trì phổ biến, giám sát và đánh giá hiệu quả việc triển khai Bộ Quy tắc; đồng thời phối hợp với các bộ, ngành, địa phương tổ chức các chương trình truyền thông nhằm nâng cao nhận thức về văn hóa ứng xử trên môi trường số.
Bên cạnh đó, đẩy mạnh các hoạt động tôn vinh, khen thưởng các tổ chức, cá nhân có đóng góp tích cực trong việc sáng tạo và lan tỏa các nội dung số mang giá trị nhân văn, giàu bản sắc văn hóa Việt Nam.
Việc ban hành Bộ Quy tắc ứng xử văn hóa trên môi trường số được kỳ vọng sẽ góp phần hình thành thói quen ứng xử văn minh trên không gian mạng, nâng cao trách nhiệm của mỗi cá nhân, tổ chức, qua đó xây dựng môi trường số an toàn, lành mạnh và phát triển bền vững.
