Cuối giờ chiều 28/10, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh giải trình, làm rõ nhiều vấn đề đại biểu Quốc hội quan tâm tại dự án Luật Nhà ở (sửa đổi), trong đó có giá nhà ở xã hội, điều kiện chuyển nhượng sau 5 năm, quỹ đất phát triển nhà ở và cơ chế cải tạo chung cư cũ.
Giá nhà ở xã hội dao động 15-29 triệu đồng/m²
Lý giải về sự chênh lệch giá nhà ở xã hội giữa các địa phương, thậm chí giữa các dự án trong cùng một thành phố, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh cho biết, giá bán nhà ở xã hội phải được cơ quan nhà nước có thẩm quyền, cụ thể là Sở Xây dựng, thẩm định trước khi đưa ra thị trường.
Theo Bộ trưởng, dù chủ đầu tư được hưởng nhiều cơ chế ưu đãi về thuế, đất đai, tín dụng và các chính sách liên quan, giá thành nhà ở vẫn phụ thuộc vào nhiều yếu tố, trong đó có chi phí xây dựng, đầu tư hạ tầng và lãi vay ngân hàng.
Đáng chú ý, yêu cầu đầu tư hạ tầng giữa các dự án không giống nhau. Chẳng hạn, dự án có 2-3 tầng để xe sẽ phát sinh chi phí khác với dự án chỉ có một tầng để xe hoặc không có tầng để xe. Bên cạnh đó, giá vật tư, vật liệu xây dựng tại các địa phương cũng có sự khác biệt.
Những yếu tố này dẫn đến sự chênh lệch về giá nhà ở xã hội giữa các khu vực. Bộ trưởng cho biết, thời gian vừa qua, giá nhà ở xã hội dao động khoảng 15-29 triệu đồng/m², tùy địa phương và địa bàn.
Theo Bộ trưởng, việc xác định giá cần tính đến đặc điểm cụ thể của từng dự án, trong khi vẫn phải bảo đảm cơ chế thẩm định, kiểm soát theo quy định.
Tránh trục lợi chính sách với nhà ở xã hội
Một vấn đề khác được nhiều đại biểu Quốc hội quan tâm là điều kiện chuyển nhượng nhà ở xã hội sau 5 năm, đặc biệt là đối tượng được nhận chuyển nhượng và cách xác định giá bán lại.
Bộ trưởng Trần Hồng Minh nhấn mạnh, nhà ở xã hội là chính sách mang tính nhân văn của Đảng và Nhà nước nhằm hỗ trợ những người khó khăn về chỗ ở. Vì vậy, khi người mua không còn nhu cầu sử dụng và muốn chuyển nhượng, cần có những điều kiện nhất định để tránh lợi dụng chính sách nhằm trục lợi.
Tại thảo luận hôm nay, một số đại biểu đề nghị quy định người mua nhà ở xã hội sau thời hạn 5 năm phải bán lại cho chủ đầu tư hoặc chỉ được chuyển nhượng cho người thuộc đúng đối tượng được mua nhà ở xã hội. Cùng với đó là yêu cầu kiểm soát giá chuyển nhượng, tránh trường hợp mua nhà được hưởng ưu đãi rồi bán theo giá thị trường để hưởng lợi.
“Nhà ở xã hội là một vấn đề nhân văn của Đảng, Nhà nước về chính sách đối với những người khó khăn về chỗ ở”, Bộ trưởng nhấn mạnh.
Việc cho phép chuyển nhượng nhưng không có điều kiện kiểm soát phù hợp có thể tạo cơ hội cho hành vi lợi dụng chính sách. Người mua được tiếp cận nhà ở với mức giá ưu đãi nhưng sau 5 năm lại bán theo giá thị trường để thu lợi là điều cần được tính toán khi xây dựng quy định.
Bộ trưởng cho biết, cơ quan soạn thảo đã xin ý kiến các cơ quan có thẩm quyền, trong đó có Ủy ban Thường vụ Quốc hội và các tỉnh, thành phố, trước khi đưa quy định vào dự thảo luật.
Bài toán cải tạo chung cư cũ
Đối với vấn đề cải tạo, xây dựng lại chung cư cũ, Bộ trưởng cho biết đây là bài toán khó, gắn với yêu cầu chỉnh trang đô thị và bảo đảm quyền lợi của người dân đang sinh sống tại các khu chung cư cũ.
Thực tế, nhiều căn hộ được xây dựng từ trước có diện tích chỉ khoảng 20-30m². Khi xây dựng lại chung cư, diện tích căn hộ có thể tăng lên nhờ các hệ số áp dụng theo cơ chế, chính sách liên quan.
Tuy nhiên, theo Bộ trưởng, việc giải quyết quyền lợi của người dân cần tính đến khả năng cân đối nguồn lực và tính khả thi của dự án. Trường hợp các hộ dân đều yêu cầu được bố trí căn hộ có diện tích lớn hơn nhiều so với căn hộ cũ mà không có phương án tài chính phù hợp, bài toán chi phí sẽ rất khó giải quyết.
Bộ trưởng cho rằng, nếu yêu cầu bù đắp diện tích vượt quá khả năng cân đối tài chính, trong khi Nhà nước không thể đáp ứng toàn bộ phần chi phí phát sinh, sẽ khó thu hút nhà đầu tư tham gia cải tạo, xây dựng lại chung cư cũ.
Do đó, việc hoàn thiện chính sách cần hài hòa quyền lợi của người dân, khả năng hỗ trợ của Nhà nước và tính khả thi về kinh tế của dự án, qua đó tạo điều kiện thúc đẩy cải tạo chung cư cũ, chỉnh trang đô thị.
