Ngay khi đến Ankara hôm 7/7, ông Trump chỉ trích các nước châu Âu vì không ủng hộ Mỹ trong cuộc đối đầu với Iran. Ông cho biết từng cân nhắc không tham dự hội nghị, nhưng quyết định đến vì mối quan hệ thân thiết với Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan.
Chỉ vài giờ sau đó, Mỹ mở thêm các đợt không kích nhằm vào Iran và hủy giấy phép từng cho phép Iran tiếp tục xuất khẩu dầu. Động thái này được xem là đòn giáng mạnh vào thỏa thuận ngừng bắn vốn đã rất mong manh.
Trước thềm hội nghị, Tổng thư ký NATO Mark Rutte lên tiếng bảo vệ quyết định của Mỹ. Ông cho rằng các cuộc tấn công là "hoàn toàn cần thiết" nếu Iran vi phạm thỏa thuận ngừng bắn, đồng thời giảm nhẹ những phát biểu chỉ trích của ông Trump đối với các đồng minh, gọi đó chỉ là những trường hợp riêng lẻ.
Cũng trong ngày 7/7, NATO công bố hàng loạt thỏa thuận mua sắm vũ khí trị giá ít nhất 50 tỷ USD nhằm chứng minh các nước châu Âu đang đáp ứng yêu cầu của ông Trump về việc tăng chi tiêu quốc phòng và giảm phụ thuộc vào Mỹ.
Dù vậy, ông Trump vẫn bày tỏ sự thất vọng với NATO. Ông cho rằng Mỹ đã không nhận được sự hỗ trợ tương xứng từ các đồng minh trong cuộc chiến với Iran.
"Tại sao chúng ta phải chi hàng trăm tỷ USD mà họ lại không giúp chúng ta? Chúng ta luôn giúp họ", ông Trump phát biểu khi xuất hiện cùng Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Erdogan.
Tổng thống Mỹ cũng cáo buộc nhiều nước châu Âu không cho phép quân đội Mỹ sử dụng không phận và các căn cứ quân sự trong thời gian diễn ra chiến dịch quân sự chống Iran.
Trong khi đó, các quan chức châu Âu khẳng định họ vẫn thực hiện đầy đủ các cam kết đối với lực lượng Mỹ dù không được tham vấn trước về cuộc xung đột, vốn gây tác động tiêu cực đến kinh tế châu Âu.
Ngoài vấn đề Iran, ông Trump còn làm gia tăng căng thẳng khi công khai chỉ trích Thủ tướng Ý Giorgia Meloni, một đồng minh từng được ông đánh giá cao. Ông cho biết quan hệ với bà Meloni "đã xấu đi đôi chút" vì Ý không hỗ trợ Mỹ trong vấn đề Iran, dù vẫn gọi bà là "một người tốt". Những ngày gần đây, giới chức Ý đã tìm cách hạ nhiệt bất đồng với Mỹ.
Ông Trump cũng tiếp tục khẳng định Greenland - vùng lãnh thổ tự trị thuộc Đan Mạch - nên thuộc quyền kiểm soát của Mỹ, phát biểu vốn nhiều lần khiến quan hệ giữa Mỹ và Đan Mạch trở nên căng thẳng.
Đáp lại, Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen nhấn mạnh NATO sẽ bảo vệ từng tấc đất của liên minh, bao gồm cả Vương quốc Đan Mạch, đồng thời khẳng định Greenland "không phải để bán".
Theo bà Frederiksen, mục tiêu cốt lõi khi thành lập NATO là bảo đảm tất cả thành viên sẽ cùng bảo vệ lẫn nhau nếu một nước bị đe dọa.
Tối 7/7, lãnh đạo 32 quốc gia thành viên NATO đã tham dự tiệc tối trước khi bước vào phiên họp chính của hội nghị diễn ra trong ngày 8/7.
Các đại sứ NATO cũng đã thông qua dự thảo tuyên bố hội nghị, trong đó tái khẳng định "cam kết vững chắc" đối với nguyên tắc phòng thủ tập thể của liên minh. Văn bản sẽ chính thức có hiệu lực sau khi được các nguyên thủ phê chuẩn.
Giới chức châu Âu cũng kỳ vọng mối quan hệ tốt đẹp giữa ông Trump với Tổng thống Erdogan, cùng sự gần gũi với Tổng thư ký Mark Rutte, sẽ góp phần giảm căng thẳng và giúp hội nghị thượng đỉnh đạt được đồng thuận.
