Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật vừa có văn bản gửi Sở Nông nghiệp và Môi trường các tỉnh, thành phố phía Bắc về việc chỉ đạo sản xuất vụ đông xuân 2025 - 2026 trong bối cảnh thời tiết tiềm ẩn nhiều diễn biến bất lợi.
Theo dự báo của Trung tâm Khí tượng Thủy văn Quốc gia, nhiệt độ trung bình từ tháng 1 đến tháng 4/2026 tại khu vực Bắc Bộ và Thanh Hóa - Huế có xu hướng cao hơn từ 0,5 - 1 độ C so với trung bình nhiều năm. Tuy nhiên, không khí lạnh vẫn có khả năng gây ra các đợt rét đậm, rét hại, tập trung chủ yếu trong tháng 2/2026, đặc biệt tại khu vực vùng núi phía Bắc, có thể kèm theo băng giá, mưa tuyết.
Bên cạnh đó, khu vực Tây Bắc Bộ có thể xuất hiện nắng nóng cục bộ từ tháng 3/2026; từ tháng 4/2026, nắng nóng có khả năng xuất hiện diện rộng tại Tây Bắc Bộ và các tỉnh từ Thanh Hóa đến Huế, sau đó lan ra toàn khu vực Bắc Bộ và Trung Bộ. Tổng lượng mưa trong ba tháng đầu năm 2026 nhìn chung ở mức tương đương trung bình nhiều năm.
Để bảo đảm sản xuất vụ đông xuân đạt kết quả, Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật đề nghị các địa phương bố trí thời vụ gieo cấy và cơ cấu giống phù hợp, bảo đảm lúa phân hóa đòng và trỗ trong điều kiện thời tiết thuận lợi; tránh rét “Nàng Bân” khi lúa trỗ và tránh lụt Tiểu mãn tại các vùng đất trũng khi thu hoạch.
Một trong những nhiệm vụ trọng tâm được nhấn mạnh là chủ động phòng chống rét cho mạ, lúa mới cấy và lúa gieo sạ. Các địa phương cần thực hiện các biện pháp giữ đủ nước trên ruộng, che phủ nilon 100% diện tích mạ xuân nhằm hạn chế tác động của rét đậm, rét hại, đồng thời ngăn chặn sự xâm nhập của rầy lưng trắng mang virus gây bệnh lùn sọc đen. Việc bón phân cần được điều chỉnh linh hoạt theo diễn biến thời tiết, tránh bón phân đạm khi nhiệt độ xuống thấp.
Đối với các tỉnh Bắc Trung Bộ, Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật đề nghị ưu tiên sử dụng các giống lúa ngắn ngày, cực ngắn ngày; hạn chế tối đa giống dài ngày, bảo đảm thời gian lúa trỗ tập trung từ 20/4 đến 5/5 tại các tỉnh từ Thanh Hóa đến Hà Tĩnh và từ 10/4 đến 25/4 đối với các tỉnh từ Quảng Trị đến Huế.
Tại khu vực Đồng bằng sông Hồng và Trung du miền núi phía Bắc, các địa phương cần hạn chế thấp nhất trà lúa xuân sớm và xuân trung, tập trung chủ yếu vào trà lúa xuân muộn. Mạ được gieo xung quanh tiết Lập xuân, cấy tập trung trong tháng 2/2026 bằng các giống lúa ngắn ngày, bảo đảm lúa trỗ tập trung từ ngày 10 - 20/5/2026. Với diện tích gieo thẳng, cần bố trí tại vùng chủ động tưới tiêu, gieo theo vùng tập trung trong khoảng thời gian từ ngày 10 - 20/2 để giảm thiểu rủi ro do rét.
Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật cũng đề nghị các địa phương tăng cường ứng dụng cơ giới hóa trong sản xuất như mạ khay, máy cấy, máy gặt đập liên hợp nhằm giảm chi phí và nâng cao hiệu quả.
Bên cạnh đó, các tỉnh cần theo sát lịch lấy nước phục vụ gieo cấy lúa vụ đông xuân 2025 - 2026 theo Thông báo số 730/TB-BNNMT ngày 11/12/2025 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, với hai đợt lấy nước từ ngày 16 - 20/1/2026 và từ ngày 29/1 - 4/2/2026. Công tác chuẩn bị nhân lực, hệ thống máy bơm cố định và lưu động cần được triển khai đồng bộ để bảo đảm đủ nước gieo cấy trong khung thời vụ tốt nhất.
Ngoài ra, các địa phương cần rà soát cơ cấu giống lúa, bảo đảm mỗi giống không vượt quá 30% diện tích nhằm hạn chế rủi ro, đồng thời chuẩn bị khoảng 10% lượng giống dự phòng là các giống ngắn ngày, cực ngắn ngày để kịp thời gieo cấy lại trong trường hợp lúa bị thiệt hại do rét.
