Trong khi xe điện ngày càng được cải tiến với quãng đường di chuyển dài hơn và công nghệ pin hiện đại hơn, nhiều chủ xe vẫn lo lắng về thói quen sạc.
Hạ tầng trạm sạc đang được mở rộng, nhưng việc tìm một điểm sạc thuận tiện vẫn là thách thức ở nhiều khu vực. Chính vì vậy, không ít người dùng, trong nỗ lực đảm bảo xe luôn sẵn sàng, lại vô tình làm giảm tuổi thọ pin do cách sạc sai.
Dù mỗi loại pin xe điện có đặc điểm riêng, vẫn có những nguyên tắc chung cần tuân thủ. Đầu tiên, không nên sạc đầy 100% và cũng không để pin cạn về mức 0%. Ngoài ra, việc để xe cắm sạc liên tục trong thời gian dài, chẳng hạn khi đỗ ở nhà suốt cuối tuần hoặc đi du lịch nhiều ngày, cũng gây hại cho pin.
Nguyên nhân chính nằm ở nhiệt độ. Khi pin lithium-ion được sạc đến mức tối đa, các điện cực bên trong phải chịu áp lực lớn, tạo ra nhiều nhiệt hơn. Nhiệt độ cao là kẻ thù của tuổi thọ pin.
Các chu kỳ sạc ngắn, giữ mức pin trong khoảng 20% đến 80%, giúp giảm căng thẳng cho vật liệu bên trong, hạn chế biến dạng và nứt gãy. Khi các hạt lithium bị nứt nhiều lần, hiệu suất pin sẽ giảm rõ rệt.
Nếu xe được cắm sạc liên tục, bộ sạc sẽ tự ngắt khi pin đầy. Tuy nhiên, pin vẫn bị hao hụt theo thời gian, đặc biệt khi xe đỗ ngoài trời nắng nóng. Khi mức pin giảm nhẹ dưới 100%, bộ sạc sẽ kích hoạt lại, tạo ra nhiều chu kỳ sạc nhỏ gần mức tối đa. Điều này, kết hợp với nhiệt độ cao, khiến pin xuống cấp nhanh hơn.
Hiện nay, xe điện chủ yếu sử dụng hai loại pin lithium-ion: NMC (Nickel Manganese Cobalt) và LFP (Lithium Iron Phosphate). NMC phổ biến hơn, nhưng LFP đang được ưa chuộng nhờ khả năng quản lý nhiệt tốt và tác động môi trường thấp hơn.
Với pin LFP, việc sạc đầy 100% thỉnh thoảng không gây hại nhiều như NMC. Thậm chí, LFP ít nhạy cảm với chu kỳ sạc lớn, nên người dùng có thể để pin xuống mức thấp hơn trước khi sạc lại.
Dù công nghệ pin ngày càng cải tiến với nhiều cơ chế bảo vệ, thói quen sạc đúng vẫn là yếu tố quan trọng để kéo dài tuổi thọ. Giữ mức pin trong khoảng 20% đến 80%, hạn chế sạc đầy liên tục và tránh để xe cắm sạc lâu ngày là cách đơn giản giúp pin bền hơn, giảm nguy cơ phải thay thế sớm.
