Theo dự thảo Thông tư về Quy chế tiếp nhận học sinh đầu cấp (lớp 1, lớp 6 và lớp 10) được Bộ Giáo dục và Đào tạo lấy ý kiến ngày 23/10, việc tiếp nhận học sinh căn cứ vào địa bàn, đối tượng và khả năng tiếp nhận đã được xác định. Trách nhiệm của địa phương là bố trí chỗ học phù hợp, bảo đảm thực hiện giáo dục bắt buộc ở cấp tiểu học và THCS.
Đáng chú ý, Bộ đề xuất các trường không tổ chức kiểm tra, đánh giá, phân loại hoặc tuyển chọn trẻ em dưới bất kỳ hình thức nào làm căn cứ tuyển sinh lớp 1. Bộ Giáo dục và Đào tạo đang lấy ý kiến dự thảo đến hết ngày 1/11.
Gần 100 triệu đồng cho một năm chuẩn bị vào lớp 1
Đằng sau đề xuất cấm thi tuyển vào lớp 1 là câu chuyện nhiều gia đình đang phải đối mặt: Khi nỗi lo con không theo kịp bạn bè trở thành động lực để phụ huynh cho trẻ học trước chương trình, việc chuẩn bị vào tiểu học dần biến thành một cuộc đua tốn kém.
Chị Hoàng Ly ở phường Ba Đình (Hà Nội) cho biết, gia đình đã chi gần 100 triệu đồng trong năm cuối mầm non để chuẩn bị cho con vào lớp 1.
“Nghe nhiều phụ huynh có kinh nghiệm nói nếu trẻ không biết trước học vần, không viết được, không làm toán cơ bản thì sẽ khó theo kịp lớp. Tôi rất lo!”, chị Ly chia sẻ.
Con chị theo học một trung tâm chuyên dạy tiền tiểu học, mỗi tuần 1-2 buổi, với học phí trọn gói gần 50 triệu đồng một năm. Bên cạnh đó, trẻ còn học tiếng Anh tại một trung tâm lớn ở Hà Nội, mỗi tuần hai buổi, mỗi buổi kéo dài hai tiếng.
Trong khi đó, tổng thu nhập mỗi tháng của hai vợ chồng chị, đều là công chức, chỉ hơn 20 triệu đồng.
“Thực sự phải chắt chiu từng đồng. Nhưng nghĩ đến tương lai của con, chúng tôi vẫn cố”, chị Ly bộc bạch.
Chị Dương Thu Ngọc ở Bắc Ninh bày tỏ sự đồng tình với đề xuất của Bộ Giáo dục và Đào tạo.
“Trẻ mới 6 tuổi mà đã phải thi cử, chạy đua vào trường này trường kia thì áp lực quá, nên để các con phát triển đúng lứa tuổi, chứ đừng biến việc vào lớp 1 thành cuộc cạnh tranh của cả phụ huynh lẫn con trẻ”, chị nói.
Theo chị Ngọc, cần xem xét việc bỏ thi tuyển vào các trường THCS chất lượng cao, trọng điểm. Bởi khi có kỳ thi đầu vào, học sinh có thể phải ôn luyện từ những năm đầu tiểu học. Nếu địa phương muốn phát hiện, bồi dưỡng học sinh năng khiếu, có thể kết hợp đánh giá quá trình học tập lâu dài thay vì chỉ dựa vào một bài thi đầu vào.
Ở góc nhìn khác, anh Nguyễn Hải ở phường Từ Liêm (Hà Nội) cho rằng, việc trẻ phải biết trước quá nhiều kiến thức trước khi vào lớp 1 đặt ra câu hỏi về vai trò của chương trình giáo dục chính thức.
“Nếu các con vào lớp 1 đã phải biết hết chữ, đọc, cộng trừ, nhân chia thì các cô giáo dạy gì nữa? Việc học như thế làm gia tăng áp lực, khiến những đứa trẻ mất đi tuổi thơ”, anh Hải bày tỏ.
Anh cho rằng cần phân biệt giữa tuyển chọn học sinh có năng khiếu và việc kiểm tra kiến thức phổ thông để tiếp nhận trẻ vào lớp 1. Với những chương trình chuyên biệt dành cho học sinh có năng lực nổi trội, việc đánh giá có thể phục vụ mục tiêu phát hiện đúng đối tượng. Tuy nhiên, không nên để hoạt động tuyển chọn trở thành nguyên nhân khiến số đông trẻ phải chạy đua học trước chương trình.
Trẻ cần sẵn sàng đến trường, không phải đọc thông viết thạo
PGS.TS Trần Thành Nam, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Giáo dục, Đại học Quốc gia Hà Nội cho rằng, quan niệm hiện yêu cầu trẻ phải học trước chương trình lớp 1 mới có thể theo kịp bạn bè là chưa phù hợp với quy luật phát triển tự nhiên.
Ở độ tuổi 5, trẻ có thể nhận biết mặt chữ, con số, nhưng hệ vận động tinh, đặc biệt là cơ tay, chưa hoàn thiện để đáp ứng việc luyện viết kéo dài. Việc ép trẻ luyện viết sớm có thể ảnh hưởng đến quá trình phát triển thể chất.
Khi bước vào lớp 1, nếu phần lớn kiến thức đã được học trước, trẻ có thể rơi vào trạng thái nhàm chán, mất tập trung. Những biểu hiện này đôi khi còn khiến trẻ bị gắn nhãn nghịch ngợm, thiếu hợp tác, trong khi nguyên nhân có thể xuất phát từ việc cách tổ chức học tập chưa phù hợp với nhu cầu phát triển của các em.
"Điều quan trọng trước khi vào lớp 1 không phải là đọc thông, viết thạo hay làm thành thạo các phép tính, mà là sự sẵn sàng về tâm lý, khả năng tự phục vụ, giao tiếp, hợp tác và niềm vui học tập", ông Nam nhấn mạnh.
Trẻ cần được làm quen với nề nếp sinh hoạt, biết lắng nghe hướng dẫn, tự chăm sóc những nhu cầu cơ bản và từng bước hình thành sự tự tin khi tham gia môi trường tập thể. Đây mới là những hành trang giúp các em thích nghi với giai đoạn chuyển tiếp từ mầm non sang tiểu học.
Vì vậy, đề xuất không tổ chức kiểm tra, tuyển chọn trẻ vào lớp 1 không đơn thuần là thay đổi một khâu tuyển sinh. Nếu được thực hiện hiệu quả, quy định này còn có thể góp phần giảm động lực học trước chương trình, hạn chế áp lực thi cử và đưa việc chuẩn bị vào lớp 1 trở về đúng mục tiêu.
Hơn một thập kỷ chấn chỉnh, vì sao học trước vẫn nóng?
Từ năm 2013, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành Chỉ thị 2325 nhằm chấn chỉnh tình trạng dạy học trước chương trình lớp 1, trong đó nghiêm cấm giáo viên tổ chức hoặc tham gia dạy trước chương trình.
Bởi vậy, bên cạnh quy định cấm kiểm tra, tuyển chọn trẻ vào lớp 1, cần có cơ chế giám sát thực chất, xử lý những vi phạm trong dạy học trước chương trình và truyền thông rõ ràng về mục tiêu giáo dục ở bậc tiểu học.
